Uzasadnienie
Zakład "K" w B. w likwidacji zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
Z przedstawionych przez wnioskodawcę danych wynika, że strona posiada ujemny fundusz zakładowy w wysokości 210.000,00 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za rok 2011 wyniosła 264.000,00 zł. Rok obrotowy 2011 został zamknięty stratą w wysokości 97.000,00 zł. Stan na rachunku bankowym wnioskodawcy na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 16.404,25 zł. Wnioskodawca podniósł ponadto, że od 2010 r. jest w stanie likwidacji i w ramach tego postępowania sprzedał nieruchomości, prawo wieczystego użytkowania wraz z budynkami oraz ruchomości. Z uzyskanych środków spłacił zobowiązania wobec byłych pracowników, zobowiązania publicznoprawne oraz częściowo pokrył koszty postępowania likwidacyjnego. W chwili obecnej wnioskodawca nie posiada żadnego majątku i środków przeznaczonych na pokrywanie kosztów tegoż postępowania. Strona nie uzyskuje dochodów za wyjątkiem opłat pobieranych za wydawane dokumenty przez składnicę akt niearchiwalną, z czego średni miesięczny dochód wynosi 300 zł.
W tym stanie rzeczy referendarz oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów, gdyż zgromadzone na rachunku bankowym wnioskodawcy środki finansowe w wysokości 16.404,25 zł. kilkakrotnie przewyższają należny wpis sądowy, wynoszący 1.500 zł.
Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła w terminie sprzeciw, podnosząc, że sam fakt posiadania na rachunku bankowym środków pieniężnych nie obrazuje w pełni realnej sytuacji finansowej strony, która posiada ujemny fundusz zakładowy oraz poniosła w 2011r. stratę.
Art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz.270 ze zm. dalej- p.p.s.a.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady, a użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. sygn. akt FZ 478/04 opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej.
Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie zdołał uprawdopodobnić, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
Wzięto pod uwagę, że wnioskujący o udzielenie prawa pomocy podmiot jest w likwidacji od 2010r., nie prowadzi już działalności gospodarczej, a minimalne przychody osiąga za wydawane dokumenty przez składnicę akt niearchiwalną. W celu spłaty zobowiązań wnioskodawca sprzedał też cały swój majątek. Świadczy to niewątpliwie o trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Wpis w niniejszej sprawie wynosi jednakże 1500 zł, a wnioskodawca posiada na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości 16.404,25 zł. Jest prawdą, co podniósł wnioskodawca w sprzeciwie, że fakt posiadania takiej kwoty nie ilustruje autonomicznie jego sytuacji finansowej, która musi być oceniana w świetle wszelkich innych aspektów, przedstawionych we wniosku. Zgromadzone na rachunku bankowym środki dziesięciokrotnie przewyższają jednak wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu, a wnioskodawca na żadnym etapie postępowania: ani we wniosku o udzielenie pomocy, ani w sprzeciwie, nie przedstawił powodów, dla których pieniędzy tych nie może przeznaczyć na opłatę sądową. W ten sposób sam pozbawił się prawa pomocy, uniemożliwiając Sądowi dokonanie pełnej weryfikacji jego sytuacji majątkowej. Jak wskazano powyżej, zwolnienie od kosztów może nastąpić w sytuacji, w której zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Z przedstawionych przez stronę dokumentów wynika jednak, że istnieje taka możliwość, a wnioskodawca nie przedstawił argumentacji, która świadczyłaby o czymś przeciwnym. Podmiot ubiegający się o uzyskanie prawa pomocy musi się natomiast liczyć się z tym, że spoczywa na nim ciężar dowodowy w tym zakresie, który sprowadza się do dostarczenia Sądowi rzetelnych, wyczerpujących informacji i dokumentów pozwalających na ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Wnioskodawca tego nie uczynił, dlatego nie zdołał przekonać Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.
Wobec powyższego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało oddalić, o czym orzeczono na zasadzie art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.