Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.08.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres os stycznia do grudnia 2008r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.M. ur. w 1972r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem J.M. ur. w 2000r. Zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem w wysokości 1700 zł., miesięcznie, brutto (1255,91 zł., netto). Uzyskuje również niewielkie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, która jest w fazie likwidacji. Na jej indywidualne konto wpływają alimenty w wysokości 3 101,16 zł., miesięcznie.
W 2013r. ze stosunku pracy oraz z tytułu najmu lub dzierżawy uzyskała ona dochód w wysokości 29 121,25 zł. Z kolei z prowadzonej w tym roku działalności gospodarczej osiągnęła dochód w wysokości 54 662,20 zł., przy przychodzie na poziomie 2 088 291,23 zł. Ponadto w 2013r. wnioskodawczyni uzyskała dochód z odpłatnego zbycia udziałów w wysokości 307 500 zł., przy przychodzie w kwocie 398 000 zł.
M. M. wynajmuje pokój w R., czynsz z tego tytułu wynosi 200 zł., miesięcznie. Ponosi też koszty utrzymania domu, którego jest właścicielką, o pow. 130 m2, znajdującego się w N. Wynoszą one 1500 zł., miesięcznie.
Wnioskodawczyni podnosi również iż, jej zobowiązania kredytowe opiewają łącznie na sumę 450 000 zł. Spłaca w związku z tym raty kredytów wynoszące: 2 742,18 zł., miesięcznie i ok. 1100 zł., miesięcznie.
Strona skarżąca jest właścicielką: nieruchomości rolnej położonej w N.o pow. 0,2186 ha, obciążonej hipoteką umowną kaucyjną w kwocie 135 000 zł., dla której Sąd Rejonowy w N. prowadzi księgę wieczystą o nr [...], nieruchomości rolnej położonej w N., o pow. 0,0192 ha, obciążonej hipoteką umowną w kwocie 675 000 zł. oraz kaucyjną w kwocie 5 352 763 zł., dla której Sąd Rejonowy w N.prowadzi księgę wieczystą o nr [...], nieruchomości rolnej położonej w N., o pow. 0,0637 ha, obciążonej hipoteką umowną łączną zwykłą w kwocie 160 000 zł. oraz hipoteką umowną łączna kaucyjną w kwocie 80 000 zł., dla której Sąd Rejonowy w N. prowadzi księgę wieczystą o nr [...], nieruchomości rolnej położonej w N., o pow. 0,0784 ha, obciążonej hipoteką umowną łączną zwykłą w kwocie 160 000 zł. oraz hipoteką umowną łączną kaucyjną w kwocie 80 000 zł., dla której Sąd Rejonowy w N.prowadzi księgę wieczystą o nr [...]
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Stąd też brak danych, sprzeczne dane lub nieprawdopodobne dane, w tym zakresie, skutecznie uniemożliwiają wspomnianą analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
Tymczasem przedstawione przez wnioskodawczynię informacje dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne a wręcz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż wnioskodawczyni nie przesłała, mimo wezwania, dokładnego spisu miesięcznych wydatków rodziny. Nie ujawniła też w formularzu PPF, faktu, iż otrzymuje alimenty i uzyskuje niewielkie dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Informacje te zostały dopiero zawarte w odpowiedzi na wystosowane do niej wezwanie. Wysokość w/w dochodów nie została jednak podana przez stronę skarżącą.
Trudno też przyjąć za wiarygodne oświadczenia M.M., w kwestii ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów. Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że jej miesięczny dochód wynosi 4357,07 zł. (1 255,91 zł. + 3 101,16 zł. = 4 357,07 zł.) a wydatki opiewają na kwotę 5 342,18 zł. (1 500 zł. + 2 742,18 zł. + 1100 zł. = 5 342,18 zł.). Wnioskodawczyni wydaje więc miesięcznie kwotę o około 1000 zł., większą niż deklarowany przez nią dochód. Taki stan rzeczy jest niewytłumaczalny z punktu widzenia racjonalnego rozumowania.
W konsekwencji w/w okoliczności stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie przedstawiła w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie można się natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 20.05.2014r., sygn. akt II GZ 199/14, postanowienie NSA z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.