Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 09.09.2014r., nr [...]w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.K. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu dwójkę dzieci: J. R. ur. w 2005r. oraz P. R. ur. w 2002r. Matka wraz z dziećmi mieszka w mieszkaniu należącym do rodziców A. K.: A. K. i W. K..
Wnioskodawczyni zatrudniona jest w [...], na stanowisku starszego inspektora z wynagrodzeniem 3 591,60 zł., miesięcznie, brutto. W 2013r. uzyskała z tego tytułu 53 395,74 zł., przy przychodzie w wysokości 54 730, 74 zł.
W związku z zajęciem komorniczym stronie skarżącej wypłacana jest obecnie kwota 1 246,16 zł., miesięcznie, netto. Dodatkowo otrzymuje ona alimenty w łącznej wysokości 500 zł., miesięcznie.
Syn J. ma wrodzoną chorobę o nazwie afazja sensoryczno – motoryczna, która wymaga stałej pracy logopedyczno – terapeutycznej. Jest on objęty również stałą opieką psychologiczną, co generuje koszty związane z leczeniem.
Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz – 380 zł., opłatę za energię elektryczną – 146 zł., opłatę za gaz ok. – 127 zł., opłatę za telefon – 69 zł., opłatę za abonament telewizyjny i internet 107,42 zł., koszty lekarstw – ok. 130 zł. (które wykupywane są w zależności od posiadanych środków), koszty związane z edukacją dzieci, koszty związane z zakupem podręczników i wyprawką szkolną, koszty żywności, odzieży, środków czystości.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Przedstawiona przez A. K. sytuacja nie daje możliwości poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Uzyskuje ona łączny dochód w wysokości ok. 1746 zł. i zgodnie z przedłożonym dokładnym spisem wydatków suma ta w całości jest wydawana na bieżące potrzeby, które mimo to nie są w całości zaspokajane. Dokonanie zajęcia części wynagrodzenia przez komornika spowodowało bowiem zachwianie zdolności płatniczych strony skarżącej.
Wnioskodawczyni nie posiada też żadnych oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy nieruchomości, mogących ulec spieniężeniu. Stąd też, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznać należy, że ustanowienie dla A.K.pełnomocnika jest zasadne.
Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.).