Uzasadnienie
Skarżący P. C., działając przez pełnomocnika, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 września 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2008 r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, nadesłanych dokumentów i akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1652/13 i I SA/Kr 2009/12, skarżący mieszka w nieruchomości stanowiącej własność H. Sp. z o.o. Płaci czynsz w wysokości 500 zł. Koszty miesięcznych opłat z media wynoszą ok. 550 zł, a wydatki na wyżywienie wynoszą ok. 75 zł dziennie. W związku ze stanem zdrowia skarżący ponosi wydatki na leki i wizyty lekarskie.
P. C. podnosi, że nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, czasem otrzymuje zasiłek ZUS. Korzysta natomiast z pomocy finansowej rodziców, którzy zapewniają mu wyżywienie oraz pomocy dziadków, którzy opłacają jego studia i czynsz za mieszkanie. Wysokość deklarowanej przez dziadków pomocy wynosi ok. 400-500 zł miesięcznie, od każdego z nich (akty sprawy I SA/Kr 2009/12). Nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Wnioskodawca posiada konto bankowe w Banku Raiffeisen Polbank S.A., na którym według oświadczenia posiada kwotę 51 zł. W 2013 r. skarżący przelał z tego konta kwotę 3270 zł na rzecz Prywatnej Wyższej Szkoły Ochrony Środowiska w R.tytułem czesnego, opłaty dyplomowej.
Skarżący jest właścicielem 49 % udziałów w G. sp. z o. o. spółka komandytowa. W 2012 r. przychód tej spółki wyniósł 1 783 512,20 zł, z czego na P. C. przypadło 873 920,98 zł. Dochód spółki stanowiła natomiast kwota 14 410,75 zł, z czego dochód wnioskodawcy wyniósł 7 061, 21 zł. Z innych źródeł natomiast skarżący otrzymał dochód w wysokości 6 854, 87 zł.
Matka (otrzymująca miesięcznie rentę w wysokości 863,19 zł miesięcznie netto) i ojciec wnioskodawcy w 2012 r. uzyskali odpowiednio dochody w wysokości 23 858, 62 zł i 10 841,11 zł.
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2014 r. wniosek skarżącego został oddalony. Referendarz sądowy uznał bowiem, że zebrany materiał dowodowy, który miał przemawiać za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy jest niekompletny i mało wiarygodny, a więc niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony.
W sprzeciwie (błędnie nazwanym zażaleniem) od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie, pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie skarżącego od kosztów sadowych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 15 stycznia 2014 r. na okoliczność wykazania, że skarżący nie posiada majątku, który pozwoliłby na pokrycie kosztów związanych z uiszczeniem opłat sądowych w niniejszej sprawie, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem zwartym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 7 lutego 2014 r., że nie udzielił stosownych informacji na wezwanie Sądu i nie przedłożył dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Wskazał ponadto, że w dniu 15 stycznia 2014 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nr [...], w uzasadnieniu którego wskazał, że należność w postępowaniu egzekucyjnym okazała się nieściągalna. Treść tego postanowienia wyraźnie potwierdza, że skarżący nie posiada środków na rachunkach bankowych, większych składników majątku i nie jest właścicielem żadnej nieruchomości.
Co więcej, w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Krowodrzy został złożony wykaz majątku, z którego wynika, że P. C. nie posiada majątku. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że kwestię zwolnienia od kosztów sądowych należy stosować w powiązaniu z konstytucyjnie zagwarantowanym prawem do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl przepisu art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.).
Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd zauważa, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy ma fakt, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Sąd za słuszne uznaje stanowisko wyrażone w postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1871/13, "strona winna więc uprawdopodobnić, że samodzielnie nie może zdobyć lub wygospodarować środków, które umożliwiłyby jej poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym".
W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy.
Skarżący nie przedłożył wyciągów z kont bankowych własnych oraz rodziców. Nie przedłożył także oświadczenia dotyczącego wysokości pomocy otrzymywanej od dziadków – Sąd poczynił w tym zakresie ustalenia w oparciu o akta sprawy I SA/Kr 2009/12. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że już samo niewywiązanie się z nałożonego w tym zakresie obowiązku skutkuje brakiem podstaw do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15 września 2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Analiza przedstawionych przez skarżącego danych nie pozwala natomiast na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Z przedłożonej do akt sprawy o sygn. akt I SA/Kr 2009/12 "historii konta" wynika bowiem, że na rachunek wnioskodawcy przelane zostały z G.sp. z o.o. spółka komandytowa w R. kwoty: 2 200 zł (transakcja z dnia 22 października 2013r.) i 1850 zł (transakcja z dnia 26 sierpnia 2013r.).
Mając na uwadze także dokonane ustalenia w zakresie dochodów rodziców (także w oparciu o akta sprawy o sygn. akt I SA/Kr 1652/13, w której H. C. wystąpiła w wnioskiem o przyznanie prawa pomocy), za niewiarygodne należy uznać twierdzenie skarżącego, że otrzymuje od nich na wyżywienie miesięcznie kwotę 2250 zł (75 zł × 30 dni). Również kwota pomocy finansowej otrzymywanej od dziadków skarżącego (około 1000 zł miesięcznie) nie jest wystarczająca na pokrycie ponoszonych przez stronę wydatków (studia, czynsz, media, wynagrodzenie pełnomocnika). Trudno w związku z tym za wiarygodne uznać twierdzenie skarżącego, że nie uzyskuje on żadnych dochodów. Mając również na uwadze fakt, że skarżący jest udziałowcem spółki, której przychód w 2012 r. wyniósł 1 783 512,20 zł (na rzecz skarżącego przypadło 873 920,98 zł – są to więc kwoty znaczne), nie można zdaniem Sądu przyjąć, by skarżący był osobą pozostającą w ubóstwie.
Uwzględniając wskazane powyżej okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Sąd podkreśla, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, która powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.