Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.09.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2009r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D.S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A.S. ur. w 1980r. oraz synami: F.S. ur. w 2008r. i A.S. ur. w 2011r.
Wnioskodawca zatrudniony jest w firmie D. Sp. z o.o. w K. z wynagrodzeniem 6400 zł. brutto, miesięcznie (4530,53 zł. netto). Z kwoty tej potrącana jest suma 2 265,26 zł., w związku z zajęciem egzekucyjnym.
D.S. jest również jedynym wspólnikiem przedmiotowej spółki i posiada 1099 udziałów o łącznej wartości 549 500 zł. Jej kapitał zakładowy wynosi natomiast 850 000 zł.
A.S. zatrudniona jest w Urzędzie Miejskim na stanowisku inspektora i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 2 552,77 zł. netto, miesięcznie (brutto 3 544,34 zł.). Jest ona właścicielką samochodu ciężarowego Suzuki Grand Vitara, rok prod. 2009.
Rodzina mieszka w domu, którego właścicielami są: A.S. w 1/4 części, F. S. w 1/4 części oraz G.O. w ½ części.
Miesięczne wydatki rodziny w styczniu 2015r. wyniosły 3 386,04 zł. i obejmowały: opłatę za przedszkole – 312 zł., opłatę za telewizję – 99 zł., opłatę za wywóz śmieci – 35 zł., opłatę za telefon – 80 zł., opłatę za gaz 678,44 zł., opłatę za wodę – 173,75 zł. (347,51 zł.: 2 miesiące = 173,75 zł.), opłatę za energię elektryczną – 207,85 zł. (415,70 zł.: 2 miesiące = 207,85 zł.), koszty paliwa – 400 zł., koszty wyżywienia – 800 zł., koszty odzieży – 250 zł., koszty lekarstw – 350 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej, wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09).
Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie uzasadnia natomiast zwolnienia jej od kosztów sądowych. Oboje małżonkowie otrzymują stałe miesięczne wynagrodzenie, w łącznej wysokości 4 818,04 zł. (2 265,27 zł. + 2 552,77 zł. = 4 818,04 zł.). D.S. jest ponadto właścicielem 1099 udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o łącznej 549 500 zł. Jest on też jedynym udziałowcem tego podmiotu, co praktycznie daje mu możliwość decydowania o jego działaniach i losach.
Ponadto odejmując od dochodu gospodarstwa domowego D.S. wysokość wydatków tego gospodarstwa otrzymuje się kwotę 1 432 zł. wolnych środków (4 818,04 zł. - 3 386,04 zł. = 1432 zł.). Wskazuje to na posiadanie zdolności płatniczych strony skarżącej umożliwiających finansowanie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Należy też podkreślić, iż konto A.S. o nr [...], prowadzone przez PKO BP S.A. zasilane jest m.in.: wysokimi wpłatami własnymi (transakcja z dnia 17.12.2014r. na kwotę 2000 zł., transakcja z dnia 17.10.2014r. na kwotę 3000 zł.) jak również przelewami z jej innego konta (transakcja z dnia 13.01.2015r. na kwotę 1 800 zł.), które z kolei nie zostało ujawnione Sądowi, mimo ciążącym na wnioskodawcy obowiązku w tym zakresie.
Biorąc więc pod uwagę powyższe okoliczności, stwierdzić trzeba, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą, z całą pewnością, przesłanki przyznania prawa pomocy, sprecyzowane w w/w przepisach.
W związku z tym, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).