Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "O" Sp. z o.o. w likwidacji w R., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2010r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów "O" Sp. z o.o. w likwidacji w R. powołana została do produkcji bioetanolu. Trudności ekonomiczne występujące na runku biokomponentów do biopaliw spowodowały wstrzymanie produkcji i ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku spółki. Upadłość ogłoszona została postanowieniem Sądu Rejonowego, [...] dla spraw upadłościowych i naprawczych, sygn. akt [...] z dnia 8 września 2009r. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2010r., sygn. akt [...] z dnia 8 lipca 2010r. ten sam sąd umorzył postępowanie upadłościowe.
Z przedłożonych dokumentów i oświadczeń wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 3 605 000 zł. a wartość środków trwałych 2 750 780,03 zł. (stan na dzień 31 grudnia 2011r.), w tym: grunty, łącznie z prawem użytkowania wieczystego wycenione zostały na 170 000 zł., budynki, lokale oraz obiekty inżynierii lądowej i wodnej na kwotę 2 570 841,63 zł, natomiast a urządzenia techniczne i maszyny na sumę 9 938,40 zł. W 2011r. spółka poniosła stratę w wysokości 1885,52 zł. przy przychodzie na poziomie 2 701,94 zł. Na dzień 29 lutego 2012r. miała na rachunku bankowym w Banku Pekao S.A. kwotę 64,29 zł. a w kasie firmy sumę 361,26 zł.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.
"O" Sp. z o.o. w likwidacji w R. wniosła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła, że rozstrzygnięcie dowodzi braku orientacji w zakresie regulacji i zasad, rządzących procesami gospodarczymi. Wskazała, że skoro znajduje się w upadłości likwidacyjnej, nie ma możliwości ani swobodnego dysponowania swoim majątkiem, ani obciążania składników tego majątku, np. poprzez zabezpieczenie kredytu. Nie sposób też bronić poglądu o możliwości zaciągnięcia kredytu przez podmiot, pozostający w upadłości likwidacyjnej. Spółka zarzuciła także, iż niedopuszczalne jest w demokratycznym państwie prawa, aby jednostka, która ma zagwarantowane prawo do sądu i sprawiedliwej procedury administracyjnej, była tych praw pozbawiana ze względu na jej stan majątkowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej, nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), zaś instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy będący formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w wyjątkowych przypadkach. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, nr 1, poz. 8).
Sąd zatem ocenia zasadność wniosku w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). Analiza sytuacji finansowej strony skarżącej nie może doprowadzić, w ocenie Sądu, do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sytuacja strony skarżącej nie daje zdaniem orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Zwraca uwagę między innymi wysoka wartość kapitału zakładowego spółki. Ponadto dysponuje ona środkami trwałymi wycenianymi na sumę 2 750 780,03 zł., na które składają się grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego), budynki, lokale oraz obiekty inżynierii lądowej i wodnej, urządzenia techniczne i maszyny.
Wbrew temu, co podnosi strona skarżąca w sprzeciwie, nie zostało przez nią wykazane ani nawet uprawdopodobnione, aby nie mogła ona dysponować swobodnie swoim majątkiem, w tym spieniężyć jego części dla uregulowania należności wobec Skarbu Państwa, takich jak koszty postępowania sądowego.
W szczególności wskazać należy, że z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby "O" sp. z o.o. znajdowała się w upadłości likwidacyjnej. Faktem jest, że prowadzone było postępowanie o ogłoszenie upadłości i zakończyło się ono ogłoszeniem upadłości, obejmującym likwidację majątku dłużnika w dniu 8 września 2009r. Niemniej jednak w dniu 8 lipca 2010r. Sąd Rejonowy w K. umorzył postępowanie upadłościowe. Tym samym zostały uchylone wszelkie skutki, jakie przepisy prawa wiążą z ogłoszeniem upadłości, w tym ograniczenia podmiotu w swobodnym dysponowaniem swoim majątkiem. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sądowych odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców na datę 7 grudnia 2011r. (k. 46 i n. akt sądowych), "O" sp. z o.o. znajduje się nie w upadłości likwidacyjnej, ale w likwidacji. Wskazana jest data otwarcia likwidacji wraz z numerem repertorium aktu notarialnego, nadto z odpisu wynika, że jednoosobowym likwidatorem jest jeden ze wspólników spółki.
Wszystko to świadczy o tym, że spółka nie znajduje się obecnie w upadłości, obejmującej likwidację majątku, ale jest likwidowana w oparciu o przepisy art. 275 § 1 i następne k.s.h. Analiza ich treści wskazuje, że co prawda w ramach likwidacji spółki z o.o. przewidziane są pewne zakazy bądź ograniczenia w dysponowaniu majątkiem spółki (n.p. art. 275 § 2, art. 282 § 1 k.s.h.), z całą jednak pewnością nie istnieje generalny zakaz pozbywania się tego majątku. Nie sposób więc podzielić poglądu strony skarżącej, że nie ma ona obecnie możliwości swobodnego dysponowania majątkiem o tyle, aby zaspokoić należności z tytułu kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.