Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20 listopada 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanego wyjaśnienia, M. K. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w starym domu. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 zł miesięcznie. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,93 ha położonego w Sułoszowej.
Postanowieniem z dnia [...] Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący zażądał uchylenia w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia i zwolnienia go od kosztów sądowych. W ocenie jego postanowienie Referendarza jest bezzasadne, gdyż nie jest on w stanie uiścić należnych kosztów bez uszczerbku dla jego utrzymania. Dodatkowo skarżący dołączył do swego sprzeciwu kserokopię wypełnionego, lecz nie podpisanego, zeznania podatkowego za 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Stosownie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (czyli takim o jaki wnosił skarżący tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) przysługuje osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście - obiektywnie niemożliwe.
Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04).
Sąd stwierdził, że w złożonym wniosku skarżący nie przedstawił rzetelnie sytuacji majątkowej i osobistej, wobec czego nie można przyjąć, że skarżący wykazał brak możliwości poniesienia kosztów postępowania.
Jednakże mimo że skarżący nie zastosował się w pełni do zarządzenia Sądu z dnia [...] listopada 2008 r. i nie udokumentował w sposób wskazany w tym zarządzeniu swojej sytuacji majątkowej, to w ocenie Sądu oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu PPF oraz wyjaśnienia złożone w piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. umożliwiają merytoryczne rozpatrzenie wniosku, nie dają jednak podstaw do jego uwzględniania. Przemawia za tym przede wszystkim sytuacja materialno – bytowa skarżącego, która w żaden sposób nie uprawdopodabnia braku możliwości poniesienia niewysokich na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych.
W świetle bowiem wiedzy wynikającej z doświadczenia życiowego dochody skarżącego nie mogą być uznane za niskie i niepozwalające na poczynienie z nich jakichkolwiek oszczędności. Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w postanowieniu z dnia 1 lutego 2005 r. sygn. akt FZ 715/04, że "przy rozważaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić z jednej strony wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu (np. wysokość wpisu od skargi lub skargi kasacyjnej), z drugiej zaś strony możliwości finansowe strony w chwili składania tego wniosku".
Skarżący ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, co dotyczy przede wszystkim posiadanego domu, który jest wprawdzie stary, lecz brak informacji by nie nadawał się on do zamieszkiwania. Oprócz tego jest właścicielem nieruchomości rolnej o znacznym jak na warunki naszego regionu geograficznego obszarze, co w istotny sposób rzutować musi na ocenę jego potencjalnej zdolności kredytowej.
Dochody skarżącego (na poziomie 1,5 tys. zł.) nie należą do najniższych i przy wykazanym stanie posiadania z pewnością zabezpieczają wszystkie niezbędne wydatki związane z utrzymaniem. Przy ocenie takiej Sąd miał na względzie także podeszły wiek skarżącego i związane z tym konieczne wydatki na świadczenia medyczne, choć takowe nie zostały przecież przez skarżącego w żaden sposób udokumentowane.
Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, iż przez potrzeby życiowe należy rozumieć rzeczywiście konieczne wydatki (niezbędne koszty zakupu żywności, leczenia i opłat na utrzymanie domu - mieszkania), a nie ogół normalnie ponoszonych. Wszystkie wydatki, którym nie można przypisać tej cechy (łącznie z wykraczającymi poza wymagane minimum wydatkami za zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych) należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające poczynienie stosownych oszczędności i wygospodarowanie potrzebnych środków finansowych. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i nie może być wykorzystywane do zabezpieczania czy też poprawy swojego stanu majątkowego, wynikający zaś z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody.
Skoro zatem wnioskodawca nie spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.