Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dnia 10.06.2009r. wpłynął wniosek M. K. o zwolnienie go od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Na wezwanie Sądu nadesłał on następnie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Formularz ten był jednak praktycznie niewypełniony. Zawierał jedynie informację, iż M. K. ma 84 lata i utrzymuje się z emerytury. Dopiero później nadesłane dokumenty, a to: pismo, z dnia 27.07.2009r. oraz roczne obliczenie podatku przez organ rentowy zawierały pewne informacje na temat M. K.. Na ich podstawie ustalono, iż pobiera on emeryturę w wysokości 1 636 zł., w roku 2008 osiągnął z tego tytułu dochód w wysokości 17 252,10 zł., mieszka we własnym budynku i jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,93 ha.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M.K.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie nadesłała bowiem:
- - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami,
- - wyciągów z kont bankowych obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów z lokat bankowych,
- - odcinka emerytury za ostatni miesiąc lub dowodu przelewu tego świadczenia,
- - spisu nieruchomości będących własnością M. K. z podaniem ich położenia i powierzchni,
Podkreślić trzeba, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów z uwzględnieniem ewentualnych oszczędności i posiadanych dóbr. Symulacja ta opiera się jednak na danych liczbowych, które są niezbędne do jej dokonania. Strona skarżąca wezwana o te dane zbagatelizowała w przeważającej mierze nałożony na nią obowiązek. Tak więc nie jest wiadome ile strona skarżąca wydaje na wyżywienie, opłaty, itp. Sytuacja ta powoduje w konsekwencji, iż nie jest możliwa rzeczywista ocena kondycji finansowej strony skarżącej. Nie można bowiem określić i ocenić relacji wydatków do dochodów.
Biorąc więc pod uwagę fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów związanych z procesem stwierdzić należy iż, M. K. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy.
Zwrócić należy uwagę, ponadto, iż strona skarżąca, w przedmiotowym przypadku powinna nawet w większej mierze podjąć starania wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie WSA w Krakowie dnia 27.01.2009r oddalił już bowiem wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, a NSA dnia 08.05.2009r. oddalił natomiast zażalenie na to postanowienie.
Regulacje w/w ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób, iż jej sytuacja majątkowa uległa zmianie od momentu wydania postanowienia w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych.
Biorąc pod uwagę powyższe, żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, II OZ 1113/2006, ONSAiWSA 2007/4, póz.
79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, wzw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270).