Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 02.10.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2005r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt spraw o sygn. I SA/Kr 2009/12 i I SA/Kr 1652/13, G.C. ur. w 1982r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M.C. ur. w 1984r. oraz córką N.C. ur. w 2005r. Od 2012r. pomiędzy małżonkami obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej.
Rodzina mieszka w domu przy ul. B. w K. i z tego tytułu płaci właścicielowi tej nieruchomości tj. "H" sp. z o.o. w K. miesięczny czynsz w wysokości 500 zł.
Wnioskodawca podaje, iż; nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, nieruchomości, pojazdu mechanicznego ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro., jest na utrzymaniu żony oraz korzysta z pomocy finansowej rodziców. Żona natomiast zatrudniona jest na podstawie umowy o prace w firmie "C" sp. z o.o. i posiada jeden pojazd mechaniczny.
Miesięczne wydatki skarżącego obejmują: opłatę za energię elektryczną – ok. 300 zł., opłatę za gaz – ok. 300 zł., opłatę za szkołę córki – 950 zł., koszty wyżywienia córki w szkole – ok. 70 zł., koszty leków – ok. 100 zł., koszty ubrań – ok. 200 zł. G.C. podnosi też, że przekazuje "do domu" kwotę 400 zł. na żywność oraz kwotę 150 zł., na środki czystości.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy, a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, są niepełne. Mimo przedłużenia terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów oraz upływu ponad dwumiesięcznego, okresu od dnia otrzymania wezwania o ich przedłożenie, G.C., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie przesłał; - wyciągów z kont bankowych żony, obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jej lokat bankowych - zeznań podatkowych swoich i żony, za 2013r. lub zaświadczeń z odpowiednich urzędów skarbowych o wysokości uzyskanych przez nich dochodów w 2013r., - zaświadczenia z zakładu pracy żony o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków, - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących jego własnością (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - oświadczenia określającego czy wraz z rodziną mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe P.C., - oświadczenia określającego imiona i nazwiska jego rodziców oraz daty ich urodzenia, - oświadczenia określającego w jakiej wysokości uzyskuje pomoc finansową od rodziców, - oświadczenia określającego czy jest wspólnikiem lub udziałowcem jakiejś spółki (jeżeli tak, należało podać dokładną jej nazwę i wysokość posiadanych w niej udziałów).
Strona wprawdzie ponownie zgłosiła wniosek o przedłużenie terminu do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak ze względu na wspomniany upływ czasu i dbałość o zachowanie zasady szybkości postępowania oraz sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości - nie zasługiwał on na uwzględnienie. Orzekający nie jest bowiem zobowiązany do nieskończonego przedłużania przedmiotowego terminu a co za tym idzie i wydłużania postępowania, kiedy to na stronie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wnioski tego typu, składane wielokrotnie, prowadzą bowiem do przewlekania uzupełniającego postępowania o przyznanie prawa pomocy a w konsekwencji i do przewlekania postępowania głównego.
Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie nie są natomiast znane ani dochody małżonków za 2013r., ani wysokość uzyskiwanego przez M.C. wynagrodzenia, ani stan jej kont czy oszczędności, ani wysokość uzyskiwanej przez G.C. pomocy od rodziców.
Należy też podkreśli, iż podnoszony przez wnioskodawcę fakt pozostawania z małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie ma znaczenia dla sprawy. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r., nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08). Zaznaczyć również wypada, iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28.12.2012r., sygn. akt II FZ 981/12 postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r., sygn. akt I FZ 229/09, postanowienie NSA z dnia 26.11.2008r., sygn. akt I FZ 463/08).
W konsekwencji więc braku możliwości dogłębnego wyjaśnienia sytuacji finansowej M.C. nie sposób mówić o rzeczywistym wyjaśnieniu sytuacji G.C., zwłaszcza kiedy istnieją pomiędzy małżonkami faktyczne więzi ekonomiczne. Nie można bowiem przyznać prawa pomocy jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r., sygn. akt I Cz 37/67).
Nie zostały również wyjaśnione kwestie związane z powiązaniami rodzinnymi strony skarżącej i ilością osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Dotyczy to osoby P.C., z którym mieszka rodzina w wymienionej nieruchomości (dowód: akta sprawy o sygn. akt I SA/Kr 2009/12) jak również osoby H.C. i M.C.. H.C. jest stroną w postępowaniu o sygn. akt I SA/Kr 1652/13, również wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy, z powodu trudnej sytuacji finansowej a M.C. pełni, z kolei, funkcję prezesa zarządu w: "H" sp. z o.o. w K. oraz "C" sp. z o.o.w K. (por. https://ems.ms.gov.pl/krs/). Wnioskodawca nie określił jednak, czy ma powiązania z tymi lub jakimikolwiek innymi spółkami, w szczególności czy jest wspólnikiem spółek prawa handlowego.
W konsekwencji wszystkich w/w okoliczności trzeba stwierdzić, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.