Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 02.11.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1554/10 K. N. jest po dwóch wypadkach, operacji trepanacji czaszki, ma uszkodzony centralny układ nerwowy i padaczkę pourazową. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J.N. Z tytułu niezdolności do pracy pobiera on rentę w wysokości 1229,63 zł. brutto (netto 1 038,96 zł.). Żona w kwietniu 2010r. straciła pracę w firmie "P" S.A. gdzie osiągała dochód w wysokości 2 500 zł. miesięcznie. Obecnie z powodów zdrowotnych nie może podjąć pracy. Nie uzyskuje też dochodów.
Rodzina ma zadłużenie z tytułu zaległości w opłatach za prąd (ok. 350 zł.) oraz za wodę i kanalizację (ok. 1500 zł.). Małżonkowie mają też zaciągnięte kredyty w: Santander Consumer Banku S.A., Getin Noble Banku S.A., mBanku. Z powodu braku środków finansowych raty kredytów nie są jednak spłacane.
K.N. i J. N. są współwłaścicielami lokalu mieszkalnego w K. przy ul. M. o pow. 84,86 m2 obciążonego hipoteką kaucyjną na rzecz S. Bank S.A. na kwotę 204 792,14 zł.. W stosunku do tej nieruchomości wszczęte jest również postępowanie egzekucyjne. K. N. jest także współwłaścicielem w ¼ części lokalu niemieszkalnego o pow. 122, 62 m2 Strona skarżąca nie posiada oszczędności czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Podkreśla też, że nieruchomości są w bardzo złym stanie technicznym.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zaliczyć należy do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie to obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04).
Obecna sytuacja K.N. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez pogorszenia warunków bytowych. Jedynym źródłem dochodu małżonków jest renta K.N. Nie starcza ona jednak na pokrycie kosztów utrzymania rodziny. Małżonkowie zalegają z płatnościami za świadczenia. Nie płacą też rat zaciągniętych kredytów. Strona skarżąca nie posiada również oszczędności a z nieruchomości, w której wnioskodawca mieszka z żoną, prowadzona jest egzekucja. Stąd też, zdaniem orzecznika, konieczność opłacenia wynagrodzenia pełnomocnika poważnie utrudniłaby realizację podstawowych potrzeb życiowych K.N i J. N. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p. zm.) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.