Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 4 września 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 22/12

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 20 września 2011r. nr [....} Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 7, 9 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M.B. na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...] i [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy N., obejmujących należności z tytułu opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M.B. wskazując, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w związku z tym postępowanie egzekucyjne należy umorzyć i dokonać wypłat wraz z odsetkami kwot, które zostały ściągnięte. Ponadto zarzuciła:

1. - brak rozpoznania wniosku w zakresie dokonania wypłaty wraz z odsetkami za bezprawne pobranie należności za czyszczenie szamba,
2. - pominięcie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996r.;
3. - powołanie wybiórczego pkt 6, pkt 7 i 8 rozdziału III ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach,
4. - pominięcie uchwały nr XIII/80/2003 Rady Miejskiej w Niepołomicach z dnia 24.11.2003r, w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku w gminach § 8 oraz § 27,
5. - rażące naruszenie prawa wobec zastosowania uchwały nr XXXIX/548/05 Rady Miejskiej w Niepołomicach z dnia 27.10.2005r, oraz
6. - rażące naruszenie przepisów art. 34 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 10 listopada 2011r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, 17 § 1 i art. 18 w zw. z art. 59 § 3 w zw. z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określa ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art.

1. 59. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 7 postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne.

Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest procesową przesłanką niedopuszczalności postępowania egzekucyjnego, jak i podstawą zarzutu z art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice nie posiada uprawnień organu egzekucyjnego, zatem prawidłowo zwrócił się w tym celu do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wieliczce. Nadto wskazano, że jedynie w przypadku uwzględnienia zarzutu przez wierzyciela, organ egzekucyjny zobowiązany będzie do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w następstwie rozpatrzenia zarzutów.

Odnosząc się do pozostałych kwestii wskazano, że zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, dlatego też w jego podstawie prawnej powołano się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się przepisy tej ustawy oraz odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 w/w ustawy). Nie mają zastosowania przepisy innych ustaw. Odpowiadając na zarzut dotyczący braku rozpoznania w zaskarżonym postanowieniu wniosku w zakresie dokonania wypłaty wraz z odsetkami za bezprawne pobranie należności za czyszczenie szamba – wskazano za organem I instancji, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w tytułów wykonawczych nie kwalifikuje się do umorzenia w trybie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tym samym wniosek o zwrot wyegzekwowanych kwot należy uznać za niezasadny.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.B., zarzucając:

1. - naruszenie art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 3-3b i art. 6, art. 7 ust. 10 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie, które są podstawą wydawania w/w tytułów wykonawczych i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego;
2. - pominięcie dowodów skarżącej tj. wydanych warunków technicznych nr [...] i protokołu odbioru technicznego przyłączenia całej posesji nr [...] do sieci kanalizacyjnej, a mających wpływ na wydanie zaskarżonego postanowienia;
3. - rozpoznanie sprawy w zakresie zarzutów, a nie w zakresie umorzenia postępowań egzekucyjnych, o które wnosi skarżąca tj. art. 59 § 1 pkt 1, 2., 3, 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wobec faktu iż obowiązek czyszczenia szamba z art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie wobec skarżącej nie istniał;
4. - powadzenie egzekucji należności pieniężnych, pomimo iż egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdyż obowiązek nałożony ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach został wykonany w dniu 8.04.2005r. przyłączeniem wspólnej posesji nr 358 do sieci kanalizacyjnej, a stosowanie szamb jest zabronione co wynika z wydanych warunków technicznych rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.; a także
5. - naruszenie art. 7 i 77, a także art. 76 i 80 k.p.a. oraz art.107 k.p.a.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów.

W piśmie procesowym z 4.06.2012r. skarżąca uzupełniła zarzuty podnosząc, iż organ egzekucyjny nie sprawdził, czy tytuły wykonawcze i upomnienia istotnie zostały jej doręczone, mimo że należało dokonać takiej kontroli.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.) uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skarżącej zasługują na aprobatę.

Podkreślić należy, iż zgodnie z dyrektywą art. 29 § 1 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przepisu tego ewidentnie wynika, że badanie to obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter czysto formalny. Zasadą jest bowiem, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji.

Zatem w/w przepis daje organowi prawo badania dopuszczalności egzekucji i jednocześnie wyłącza prawo organu do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. A contrario regulacja z art. 29 w/w ustawy nie obliguje i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. nie może badać zasadności obowiązku podlegającego egzekucji, to znaczy nie może badać, czy decyzja na mocy której nałożono obowiązek, była zgodna z prawem i słuszna. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2011 r. II OSK 946/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. II FSK 170/10, wyrok NSA W-wa z 16.11.2010 r., I OSK 1508/10).

W poddanej kontroli sprawie organy rozpoznając wniosek skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego zasadnie oceniły, że realizacja nałożonego obowiązku uiszczenia opłat za opróżniania zbiorników bezodpływowych podlega egzekucji administracyjnej i odniosły się do zagadnienia swej właściwości. Organy nie oceniały natomiast w niniejszym postępowaniu przesłanek, czy zgoła zasadności nałożenia na skarżącą obowiązku uiszczenia opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego, a tym samym słusznie abstrahowały od zarzutów dotyczących naruszenia ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie oraz stosownych uchwał organów samorządu terytorialnego w tożsamym przedmiocie, ponieważ nie są one uprawnione do weryfikowania podstawy faktycznej i prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Podnoszone przez skarżącą zarzuty, a zwłaszcza kwestia ewentualnego przyłączenia posesji skarżącej do sieci kanalizacyjnej nie mogły być przesłanką rozstrzygnięcia, a zatem były na gruncie tej sprawy bezprzedmiotowe.

Bezzasadnie upatruje skarżąca podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niedopuszczalności egzekucji implikowanej brzmieniem ustawy z 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wbrew jej twierdzeniom ustawa ta w art. 6 ust 7 przewiduje, że wójt, burmistrz, prezydent miasta wydaje z urzędu decyzję, w której ustala:

1. 1) obowiązek uiszczania opłat za odbieranie odpadów komunalnych lub opróżnianie zbiorników bezodpływowych,
2. 2) wysokość opłat wyliczonych z zastosowaniem stawek, o których mowa w ust. 2,
3. 3) terminy uiszczania opłat, o których mowa w pkt 1,
4. 4) sposób i terminy udostępniania urządzeń lub zbiorników w celu ich opróżnienia.

W myśl ustępu 8 ustawy decyzji, o której mowa w ust. 7, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, a ustęp 11 przewiduje, iż opłaty, o których mowa w ust. 7, są przychodem gminnego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Z kolei ustęp 12 stanowi, że do opłat stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 67, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.

Postępowanie prowadzone przez organy w zakreślonych wyżej granicach dotknięte było jednak wadą eksponowaną w piśmie skarżącej z 4.06.2012r., to jest nie sprawdziły one, czy tytuły wykonawcze istotnie zostały doręczone M.B., mimo że należało dokonać takiej kontroli. Przesądza to o wyniku sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na weryfikację tej kwestii, albowiem zalegające w aktach (tak egzekucyjnych, jak i sądowych) odpisy tytułów wykonawczych, zresztą niekompletne, nie zawierają informacji o doręczeniu owych tytułów zobowiązanej. Tymczasem wedle brzmienia art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a dopiero od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane w k.p.a. Mało tego - wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje dopiero po doręczeniu stronie (zobowiązanemu) odpisu tytułu wykonawczego, jest to bowiem pierwsza czynność w tym postępowaniu. (wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r., III SA/Wa 243/09 LEX nr 563935).

Powyższa okoliczność jest prawnie doniosła w kontekście żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego i treści art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wymaga zatem wyjaśnienia przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Na marginesie zauważyć należy, że nie zachodziła konieczność doręczania zobowiązanej upomnień zważywszy na brzmienie §13 Rozporządzenia Ministra Finansów z 22.11.2011r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.