Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 21.01.2008r., nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura ARiMR, z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2007.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" J. L. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe.
Otrzymuje emeryturę w wysokości 1327 zł. miesięcznie. Jego miesięczne koszty utrzymania obejmują: opłatę za energię elektryczną – 42 zł., opłatę za wodę – 50 zł. wydatki na żywność – 450 zł. plus 60 zł. za przywóz żywności, wydatki na lekarstwa – 450 zł. Ostatnio poniósł on ponadto dodatkowe koszty w postaci: opłaty za węgiel opałowy (z przywozem) - 1300 zł., opłaty za olej napędowy do traktora 200 zł., opłaty za naprawę bramy wjazdowej – 120 zł., opłaty za naprawę dachu – 250 zł., opłat za części do traktora – ok. 300 zł.
J. L. jest właścicielem mieszkania o pow. ok. 30 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 1ha 70 a, spłaca kredyt zaciągnięty na rzecz PKO Banku Polskiego S.A.
którego rata wynosi 286 zł. miesięcznie.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów związanych z procesem bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości.
Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
J. L. otrzymuje stały dochód, ma na utrzymaniu tylko siebie. Ponosi wydatki związane z naprawą dachu, bramy, kupnem paliwa i części do traktora, spłaca też kredyt.. Okoliczności te świadczą, iż strona skarżąca jest w stanie poczynić pewne oszczędności w swoich wydatkach, zwłaszcza że części z nich nie można przypisać miana koniecznych.
Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż przyznanie J. L. prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby niezasadne. Jego sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa a opisany stan rzeczy świadczy o tym, iż strona skarżąca jest w stanie wygospodarować pewne środki w ramach swoich dochodów.
Trzeba jednak wziąć pod uwagę fakt, iż pokrycie kosztów sądowych w całości i kosztów pełnomocnika byłoby obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla J. L.. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż przyznanie adwokata stronie skarżącej z jednoczesnym oddaleniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie jej warunków bytowych. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem, iż na obecnym etapie postępowania bardziej wskazana jest pomoc fachowego pełnomocnika niż zwolnienie od kosztów, które zresztą były do tej pory uiszczane przez stronę skarżącą.
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art.245§2-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji.