Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 października 2023r. znak: 1201- IEE.7113.1.115.2023.6.BF Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 12 czerwca 2023r. nr 1210-SEE.7112.6.2023.6.EWWE i nr 1210- SEE.7112.7.2023.EWWE odmawiające przywrócenia terminu na wniesienie zarzutów do protokołów opisu i oszacowania wartości nieruchomości-Spółce L. sp. z o.o. w K. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138§1 pkt 1, art. 144, oraz 58 oraz art. 59§1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r. poz. 775 dalej-k.p.a.) oraz art. 17§1, art. 18 i art. 110u§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2022r. poz. 479; dalej-u.p.e.a.) - w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019r. poz. 2070).
Postanowienie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku C. spółka komandytowa (Zobowiązana), na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli-Prezydenta Miasta Krakowa i Starostę Powiatu Sanockiego, obejmujących zaległości na łączną kwotę należności głównej 2.149.064,00 zł.
Organ egzekucyjny zajął nieruchomości Zobowiązanej i wezwał ją do zapłaty należności pieniężnej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania zajętych nieruchomości.
Mimo zawartych w zawiadomieniach wezwań do zapłaty, Zobowiązana nadal nie zapłaciła swych zaległości. Organ egzekucyjny zajął nieruchomości i przystąpił do dokonania opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości. W dniu 16 listopada l 2022r. organ egzekucyjny wydał obwieszczenia o zmianie terminu zakończenia opisu i oszacowania nieruchomości, który wyznaczył na dzień 20 lutego 2023r.
L. sp. z o.o. (dalej: Skarżąca) nabyła własność ww. nieruchomości na podstawie umowy o świadczenie w miejsce wykonania, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 25 listopada 2022r.
Pismem z 17 lutego 2023 r. Skarżąca zawiadomiła organ egzekucyjny o zmianie właściciela zajętych nieruchomości, o wstąpieniu do postępowania oraz złożyła wniosek o zawiadamianie jej o czynnościach podjętych w sprawie. Od tego dnia, po zweryfikowaniu zmiany właściciela nieruchomości organ egzekucyjny przyjął, że wszelka korespondencja w sprawie kierowana do Zobowiązanej powinna być również kierowana do Skarżącej.
W dniu 20 lutego 2023r. organ egzekucyjny sporządził dwa protokoły opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Protokoły doręczono pełnomocnikowi Zobowiązanej w dniu 2 marca 2023r., a Skarżącej w dniu 7 marca 2023r.
Pismem z 6 marca 2023r. w terminie ustawowym Skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty do protokołów opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Natomiast pismem z 14 marca 2023r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia ww. zarzutów. Podniosła, że nabyła własność ww. nieruchomości i uzyskała prawo uczestniczenia w egzekucji prowadzonej z ww. środka egzekucyjnego. Wskazała, że zgodnie z treścią art. 11 Of § 1 u.p.e.a. nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze zobowiązanego. Podała, że zgłosiła swój udział w toczącym się postępowaniu, a pomimo to nie została powiadomiona o planowanych czynnościach opisu i oszacowania, co uniemożliwiło jej wzięcie w nich udziału. Wniosła o unieważnienie czynności sporządzenia protokołów z opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości i powtórzenie opisu i oszacowania, uprzednio zawiadamiając o jego terminie wszystkich uczestników postępowania.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 12 czerwca 2023r. nr 1210- SEE.7112.6.2023.6. EWWE i nr 1210-SEE.7112.7.2023.EWWE odmówił przywrócenia terminu na wniesienie zarzutów do protokołów opisu i oszacowania nieruchomości.
W zażaleniu wniesionym na to postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 58 kodeksu postępowania karnego, poprzez odmowę przywrócenia terminu na wniesienie zarzutów do protokołów opisu i oszacowania, podczas gdy zaistniały wszystkie przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Wskazała, że nie była w stanie zaskarżyć czynności w wyznaczonym przez ustawę terminie, gdyż dowiedziała się jej dokonaniu dopiero wtedy gdy doręczono jej protokoły opisu i oszacowania wartości nieruchomości w dniu 7 marca 2023r. Podniosła, że spełniła obowiązek poinformowania organu o zmianie właściciela nieruchomości, a mimo to organ egzekucyjny nie zawiadomił jej o planowanym terminie opisu i oszacowania.
Skarżąca podniosła, że nie miała możliwości zapoznania się z samą treścią merytoryczną protokołu opisu i oszacowania, a złożone przez nią zarzuty były konstruowano niejako "w ciemno" i opierały się jedynie na uchybieniach proceduralnych organu egzekucyjnego (...). Podniosła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w terminie 7 dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia, tj. od doręczenia protokołów opisu i oszacowania nieruchomości.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 31 października 2023r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Na wstępie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020r. i niezakończonych przed dniem wejścia w życie znowelizowanej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Ponieważ postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych wszczęto przed 30 lipca 2020r. w sprawie zastosowanie znajdą przepisy u.p.e.a. obowiązujące przed ww. datą.
Następnie organ wskazał, że w dniu 21 listopada 2022r. pełnomocnik Zobowiązanej został poinformowany o terminie ukończenia opisu i oszacowania wyznaczonego na dzień 20 lutego 2023r. Termin do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości upłynął zatem w dniu 6 marca 2023r. Zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości Skarżąca złożyła w dniu 16 marca 2023r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia opisu i oszacowania nieruchomości.
Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca uchybiła terminowi określonemu w art. 58§2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 19 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 2959/20 "przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu". Ustanie przyczyny uchybienia terminu w tej sprawie nastąpiło najpóźniej w dniu złożenia przez Skarżącą pierwszych zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości tj. w dniu 6 marca 2023r. Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu upływał zatem w dniu 13 marca 2023r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości złożono 16 marca 2023r, a więc już po ustawowym terminie.
Niezachowanie terminu określonego w art. 58§2 k.p.a. stanowiło podstawę do odmowy przywrócenia terminu. Organ podkreślił, że uchybienie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu czyni niemożliwym dalszą analizę wniosku pod kątem badania winy Skarżącej w przekroczeniu terminu do złożenia zarzutów. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia zarzutów uznano za prawidłowe.
Organ odwoławczy wyjaśnił także, że zarzuty podniesione przez Skarżącą zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i zawarte w zażaleniu odnoszą się do kwestii badania winy Skarżącej w niezłożeniu skargi na czynność egzekucyjną w ustawowym terminie. Mając na uwadze, że podstawą odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi było uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, kwestia winy w nieterminowym złożeniu zarzutów do opisu oszacowania nie była badana w postępowaniu prowadzonym przez organ I i II instancji.
Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie uznał, że w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że zaskarżone postanowienie narusza "art. 58 Kodeksu postępowania karnego" organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów - nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania karnego. Podsumowując organ stwierdził, że w sprawie przeprowadzono wszystkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca podniosła, że nie została zawiadomiona o czynnościach ukończenia opisu i oszacowania, jako uczestnik postępowania - aktualny właściciel egzekwowanej nieruchomości, pomimo faktu, że pismem złożonym na dzienniku podawczym w dniu 17 lutego 2023r. zgłosiła swój udział do niniejszego postępowania. W związku z powyższym Skarżąca nie była w stanie zaskarżyć czynności w wyznaczonym przez ustawę terminie, gdyż dowiedziała się o dokonaniu opisów i oszacowań dopiero gdy doręczono jej protokoły - dnia 7 marca 2023r. Organ nie zawiadomił Skarżącej o planowanym opisie i oszacowaniu, pomimo, że nabyła ona przedmiot egzekucji i zgłosiła chęć do wzięcia w niej udziału w charakterze uczestnika. W siedmiodniowym terminie biegnącym od dnia doręczenia protokołów z opisu i oszacowania, a więc dnia pozyskania informacji o tym, że opis i oszacowanie obu nieruchomości miał miejsce, Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, załączając jednocześnie pismo z zarzutami.
Skarżąca zakwestionowała twierdzenie organu, że dowiedziała się o opisie i oszacowaniu dopiero w dniu 7 marca 2023r. Wyjaśniła, że nie będąc zawiadomiona o terminie opisu i oszacowania, Spółka powzięła wiedzę o tym, że czynności miały miejsce, jednakże wciąż nie miała możliwości zapoznania się z samą treścią merytoryczną protokołu opisu i oszacowania, a złożone przez nią zarzuty były konstruowane niejako "w ciemno" i opierały się jedynie na uchybieniach proceduralnych organu egzekucyjnego, gdyż bez zapoznania się z opisem i oszacowaniem tylko w ten sposób mogła dochodzić swoich interesów procesowych.
W praktyce więc Skarżąca dowiedziała się o treści opisu i oszacowania dopiero po doręczeniu jej protokołu z czynności, zgodnie z twierdzeniami zawartymi we wniosku o przywrócenie terminu. Co więcej, Skarżąca nie mogła pozyskać tych informacji wcześniej, gdyż opis i oszacowanie odbył się bez jej udziału.
Zdaniem Skarżącej powyższe okoliczności potwierdzają, że spełnia ona wszelkie kodeksowe przesłanki do przywrócenia przedmiotowego terminu - w tym również, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w terminie 7 dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia. Termin do złożenia wniosku został zachowany, gdyż przyczyną jego uchybienia był brak możliwości zapoznania się z treścią protokołu opisu i oszacowania, a ten został doręczony Skarżącej dopiero 7 marca 2023r. Spółka podkreśliła, że to organ nie podjął stosownych czynności w celu zawiadomienia jej o planowanym opisie i oszacowaniu, pomimo obiektywnej możliwości (i obowiązkowi) podjęcia tych czynności. Jak bowiem wskazuje sam organ w uzasadnieniu, Skarżąca zgłosiła swój udział w postępowaniu dnia 17 lutego 2023r., a opis i oszacowanie odbył się 20 lutego 2023r. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawierają one wady, powodujące konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
W konsekwencji skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli było postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Istota kontrowersji w sprawie dotyczy tego, czy organ zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Z kalendarium czynności podejmowanych w sprawie wynika, że pismem z dnia 17 lutego 2023r. (k. 1028 akt adm.) skarżąca Spółka poinformowała na piśmie, Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze, że jest właścicielem nieruchomości stanowiącej przedmiot egzekucji i wstępuje do postępowania.
W dniu 20 lutego 2023r. organ egzekucyjny sporządził protokoły opisu i oszacowania wartości uprzednio zajętej nieruchomości, doręczając skarżącej Spółce w dniu 7 marca 2023r. (k. 1040 akt adm.). Dnia 6 marca 2023r. skarżąca Spółka wniosła do organu zarzuty do protokołu opisu i oszacowana wartości nieruchomości, przypominając, że w dniu 17 lutego 2023r. zgłosiła swój udział w postępowaniu.
Kolejnym pismem z dnia 14 marca 2023r. skarżąca, ponownie wniosła zarzuty do protokołu opisu i oszacowania, wnosząc również o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów.
Spółka podniosła, że pomimo zgłoszenia udziału w postępowaniu, nie została powiadomiona o czynnościach opisu i oszacowania a w świetle art. 110f § 1 u.p.e.a., nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze zobowiązanego.
Organ I instancji, w dniu 12 czerwca 2023r. wydał trzy postanowienia: uznał zarzuty skarżącej za niezasadne, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów z 14 marca 2023r. oraz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów z 14 marca 2023r.
Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu na wniesienie zarzutów do protokołów opisu i oszacowania wartości nieruchomości.
Analizując powyższą chronologię czynności, wskazać należy, że skarżąca, zgłosiła swój udział w postępowaniu egzekucyjnym. Skierowała pismo do właściwego organu i wskazała swoją legitymację.
Mając powyższe na uwadze zaznaczyć należy, że w pierwszej kolejności organ powinien wyjaśnić kwestię uprawnienia L. sp. z o.o. w K. do udziału w czynnościach opisu i oszacowania nieruchomości w kontekście przywołanego przez Spółkę art. 11 Of u.p.e.a. w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie (czyli w stanie prawnym przed 30 lipca 2020r.).
Organ wprawdzie zwrócił się do Sądu Rejonowego dla Krakowa Podgórza w Krakowie IV Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie odpowiednich dokumentów pozwalających na weryfikację stanowiska Spółki, iż właścicielem nieruchomości, jednakże Sąd takich dokumentów nie nadesłał.
Po wtóre, skarżąca w dniu 6 marca 2023r. nadała w Urzędzie Pocztowym Poczta Polska pismo stanowiące zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości.
Zważywszy na to, że w dniu 20 lutego 2023r. sporządzono opis i oszacowanie nieruchomości, zatem zgodnie z art. 110u u.p.e.a. Spółka mogła w terminie 14 dni od daty ukończenia opisu i oszacowania wnieść zarzuty, co uczyniła w dniu 6 marca 2023r. zachowując w/w termin.
Skoro skarżąca złożyła pismo w ustawowym terminie i dodatkowo (z uwagi na zaistniałe okoliczności oraz pominięcie jej przy czynnościach) złożyła kolejne zarzuty z wnioskiem o przywrócenie terminu, to rzeczą organu było wyjaśnienie charakteru złożonych pism: z 6 marca 2023r. i z 14 marca 2023r.
Co ważne, organ wydał w sprawie rozstrzygnięcia wzajemnie wykluczające się bowiem oprócz postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów wydano także (w tej samej dacie 12 czerwca 2023r.) postanowienie o uznaniu za niezasadne zarzutów złożonych w dniu 6 marca 2023r. czyli jednak rozpoznano merytorycznie zarzuty i jednocześnie odmówiono przywrócenia terminu do rozpoznania zarzutów, de facto tych samych zarzutów, które odnosiły się przecież do tego samego przedmiotu sprawy.
Przesłanki do ewentualnego przywrócenia uchybionego terminu badane są w trybie art. 58 § 1 K.p.a. Stosownie do tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W ocenie Sądu, należało wnikliwie zanalizować treść złożonych przez skarżącą pism z 6 i 14 marca 2023r. (w kontekście ich treści) oraz rozważyć czy w okolicznościach tej sprawy istotnie doszło do uchybienia terminu i czy w okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przywrócenia terminu.
Organ naruszył art. 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), jak i realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe uwagi.
Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw z art. 135 uchylił zaskarżone postanowienie a także postanowienie organu I instancji gdyż było to konieczne do końcowego załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej Spółki kwotę 100,00 zł, tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
- - ---------------------- 9