Uzasadnienie
I. W dniu 15 listopada 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A.B. o umorzenie nieopłaconych składek. Wniosek ten dotyczył m.in. składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.
Decyzją z 25 listopada 2016r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych –odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek za zatrudnionych pracowników na ubezpieczenia społeczne za okres od 06/2004 do 09/2004 w kwocie 349,11 zł tj. w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ wskazał na treść art. 30 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 963 ze. zm. dalej-u.s.u.s.) zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. (umorzenie należności z tytułu składek). Skoro zatem ustawodawca nie dopuścił możliwości zastosowania przepisów dotyczących umorzenia należności do składek finansowanych przez ubezpieczonych, organ odmówił wszczęcia postępowania zgodnie z dyspozycją art. 61§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm. dalej-k.p.a.).
Pismem z 10 grudnia 2016r. A.B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że składki za pracownika za sporny okres były przez niego zgłoszone i opłacone w wymaganej wysokości. Zaznaczył, że nie ubiega się o ich umorzenie bowiem zostały one opłacone.
Decyzją z 9 stycznia 2017r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych- działając na podstawie art. art. 138§1 pkt 1 w zw z art. 127§3 k.p.a. w zw z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję własną z 25 listopada 2016r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 u.s.u.s. W przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się", co oznacza, że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na ww. regulacjach. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak i negatywnego. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest zatem badanie istnienia przesłanek umorzenia, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Organ zaznaczył, że zgodnie z dyspozycją art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania w sprawie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał w decyzji, że "ocenił prawidłowość zaskarżonej decyzji, nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją i stwierdził, że jest ona prawidłowa".
Badając jej prawidłowość w każdym aspekcie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy doszedł do identycznej konkluzji jak w decyzji z 25 listopada 2016r., wobec czego, działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu jej w mocy.
II. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.B. podniósł, że w 2004r., zgodnie z obowiązującymi wówczas wysokościami składek i w terminie odprowadzał składki za zatrudnionego pracownika. Przez kolejne lata Zakład nie kwestionował wysokości składek. Natomiast w latach 2009-2016 Zakład prowadził wobec skarżącego "niekorzystne działania". W wyniku powstałego sporu zapadł przychylny dla skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 września 2010r., a także Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2012r., oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 czerwca 2013r. Dopiero decyzją z 4 lutego 2014r. Zakład umorzył sporne należności.
Odpowiadając na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
- III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej-p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że organy administracji publicznej dokonując wykładni przepisów prawa administracyjnego powinny kierować się m.in. zasadą legalizmu, a także zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
Obowiązkiem organu administracji, do którego skierowany był powyższy wniosek, było wnikliwe rozważenie jego treści, mając na uwadze zasadę, że o charakterze podania wnoszonego do organu administracji w indywidualnej sprawie administracyjnej nie decyduje jego nazwa, lecz treść. Oczywistym jest przy tym, że w razie wątpliwości co do treści żądania zawartego w podaniu, nie do organu administracji publicznej, lecz do podmiotu wnoszącego podanie, należy rozstrzygnięcie o treści tego żądania. W takim przypadku, gdy zachodzą wątpliwości, co do rzeczywistej woli wnoszącego podanie, obowiązkiem organu administracji publicznej jest skierowanie do tego podmiotu wezwania, w trybie art. 64§2 k.p.a w zw z art. 63§2 k.p.a., w celu sprecyzowania żądania zawartego we wniosku, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania.
W powyższym stanie faktycznym organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego stwierdzając, że nie może rozpoznać wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek (art. 30 u.s.u.s.). W ocenie Sądu organ błędnie przyjął, iż skarżący żądał umorzenia tych składek. Skarżący w dniu 15 listopada 2016r. złożył wniosek o umorzenie zaległych składek lecz nie wskazał o jakie konkretnie składki mu chodzi.
W przypadku wątpliwości co do przedmiotu żądania, organ powinien ustalić czego konkretnie i za jaki okres żąda skarżący, nie zaś domniemywać, że wniosek ma dotyczyć także składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W kolejnym etapie organ powinien ustalić czy strona ma interes materialno-prawny w sprawie. Organy władzy publicznej nie mogą dokonywać swobodnej kwalifikacji przedmiotu wniosku. W przypadku złożenia wniosku, to strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji.
Podejmując wskazane wyżej rozstrzygnięcia w tej sprawie (decyzję o odmowie wszczęcia) bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a zwłaszcza pomijając treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym skarżący wyraźnie wskazał, że nie domaga się umorzenia składek za pracowników bowiem je zapłacił, organ administracji naruszył nie tylko powołane wyżej przepisy, lecz również art. art. 7, art. 77§1, art. 80 i art. 107§3 K.p.a., zobowiązujące do wnikliwego zbadania z urzędu oraz dokonania oceny wszystkich mających znaczenie dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Tym samym uchybiono także zasadom ogólnym postępowania unormowanym w art. 8 (zasada zaufania) i art. 9 (zasada informowania) K.p.a.
Działając na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzję z 25 listopada 2016r. gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia spraw, których dotyczyły skargi.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną wyrażoną w pisemnych motywach wyroku i raz jeszcze przeanalizuje treść wniosku skarżącego złożonego w dniu 15 listopada 2016r. ustalając, umorzenia których konkretnie składek i za jakie okresy domaga się A. B. Działając na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji.