Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.I.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.12.2014r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy A.I.D. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest właścicielką 1/6 części domu o pow. 110 m2, znajdującego się w T. przy ul. B. Zajmuje tam jeden pokój i ma dostęp do kuchni i łazienki.
Wnioskodawczyni otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 880,45 zł., miesięcznie, brutto. Po odliczeniu kosztów związanych z utrzymaniem miejsca zamieszkania, zakupem leków, środków czystości na zakup żywności pozostaje jej 120 zł., miesięcznie. Strona skarżąca nie posiada też żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 13.04.2015r. zwolnił jednak A.I.D. od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Stąd też postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.
W rezultacie więc, rozpatrywanie tego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt.
2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Uzyskuje ona tylko niską rentę, która wydawana jest na bieżące utrzymanie, przy czym na środki żywnościowe, wnioskodawczyni pozostaje jedynie kwota 120 zł., miesięcznie. Strona skarżąca nie posiada też żadnych zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych, co wyklucza poczynienie przez nią jakichkolwiek oszczędności. Ponadto skuteczność środka zaskarżenia jaki zamierza wnieść A.I.D., w postaci skargi kasacyjnej, wymaga sporządzenia go przez fachowego pełnomocnika.
Działając wobec tego w oparciu o zasadę aby nie ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) ustanowiono radcę prawnego a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.