Uzasadnienie
W dniu 25.02.2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję nr [...] ustalającą w stosunku do A.N. podatek od spadku w wysokości 2559,00 zł.
W uzasadnieniu organ podał, iż Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 12.06.2007 r. sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 23 lutego 2007 r. J.N. nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córka A.N.. W dniu 22.11.2007 r. J. G. – N. działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniej córki A.N., złożyła zeznanie podatkowe (SD-3) o nabyciu majątku w drodze spadku przez małoletnią córkę po ojcu. Na podstawie powyższego zeznania zatem, organ uwzględniając fakt, iż podatniczka należy do I grupy podatkowej na gruncie ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. Nr poz. z póź. zm.), obliczył należny podatek.
W wyniku sprecyzowania pisma podatniczki z dnia 04.03.2008r., zatytułowanego "odwołanie" jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z1 o nabyciu majątku w drodze spadku po zmarłym J.N.., postanowieniem z dnia 13.03.2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu określonego w art. 4a ust. 1 upsd.
Na wspomniane postanowienie A.N. wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, który utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W treści zażalenia podatniczka zakwestionowała m.in. nie nadanie biegu jej odwołaniu z dnia 04.03. 2008r. od decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji.
W związku z czym decyzją z dnia 17.06. 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 lutego 2008 roku, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy nadmienił także, że A.N. nie może skorzystać ze zwolnienia na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd, ponieważ nie zgłosiła nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku po zmarłym ojcu właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku. W przedmiotowej sprawie bowiem termin ten trwał do dnia 04.08.2007 r., natomiast zgłoszenie nabycia spadku, właściwemu organowi skarbowemu nastąpiło w dniu 22.11.2007r., a więc po upływie miesięcznego terminu. Poza tym organ zastrzegł, iż omawiany termin jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.
W skardze z dnia 2 lipca 2008 roku A. N. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, wskazując na okoliczność, że uchybienie terminowi z art. 4a ust. 1 upsd wynikało wyłącznie z jej braku wiedzy w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę z dnia 15 lipca 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej domagał się jej oddalenia, podtrzymując wcześniejsze stanowisko.
W piśmie z dnia 25 stycznia 2001 roku A.N. zaznaczyła również, iż organ nie uwzględnił wobec niej ulgi, o której mowa w art. 16 ust. 1 i 2 upsd, gdzie nie wlicza się do podstawy opodatkowania w przypadku nabycia własności budynku mieszkalnego jego czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku. W przypadku nabycia udziału w prawie własności budynku mieszkalnego zaś ulga ta przysługuje stosownie do wielkości nabytego udziału. W rozważanej sytuacji natomiast wielkość domu razem z pomieszczeniami gospodarczymi, które w drodze spadku otrzymała skarżąca wynosi 80-88m2.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 par. i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych / DZ. U. Nr. 153, poz. 1269 ze zm/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło by w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania / art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy p.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić należy iż stan faktyczny był bezsporny.
Wynikało z niego, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 czerwca 2007 roku sygn. I Ns 266/07 spadek po zmarłym 23 lutego 2007 roku J. N. nabyła małoletnia wówczas córka A. N. Działająca jej imieniem jako przedstawicielka ustawowa matka J. G.- N. złożyła zeznanie podatkowe o nabyciu majątku przez córkę w dniu 22 listopada 2007 roku.
W zeznaniu tym ujawniła majątek w postaci nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. Użytkowej 48 m. a wartość majątku określiła na kwotę 55.000 zł.
Kwotę tą organ przyjął jako podstawę opodatkowania i w oparciu o nią wydał decyzję ustalającą wysokość podatku od spadku w kwocie 2559 zł
Bezsporne było, iż zgłoszenie nabycia spadku przez skarżącą nastąpiło po upływie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Skarżąca w toku postępowania podatkowego przed organami oraz w skardze do sądu podnosiła, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy a jedynie z braku stosownej wiedzy, stąd wniosła równocześnie o przywrócenie terminu do dokonania czynności.
Spór w niniejszej sprawie na etapie postępowania przed organami sprowadzał się do kwestii związanych z uchybieniem terminu i zasadności odmowy jego przywrócenia.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowisko organów podatkowych w tym zakresie jest zgodne z prawem.
Obowiązująca w 2007 roku ustawa z 28 lipca 1983 roku ustawa o podatku od spadków i darowizn / DZ. Z 2004 r. Nr. 142, po.1514 z póź. zmianami / w art. 1 ust. 1 pkt. 1 poddawała opodatkowaniu między innymi nabycie rzeczy poprzez dziedziczenie.
W takim wypadku zgodnie z art. 6 ust. 4 tejże ustawy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku z tym że jeżeli wydane zostało przez sąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia.
Wskazana ustawa przewidywała w art. 4 i art. 4 a zwolnienie od podatku.
Zgodnie z art. 4 a pkt 1, który miałby w niniejszej sprawie zastosowanie, zwalnia się grupę spadkobierców tutaj wskazanych w tym zstępnych, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
Zwolnienie ma charakter warunkowy i zależy od odpowiedniego zachowania się spadkobiercy. Ma ono charakter przywileju podatkowego, rzeczą samych podatników jest zatem dochowanie należytej staranności w celu uzyskania korzyści podatkowej.
Organ podatkowy nie ma obowiązku doradzania podatnikowi ani też czuwania by nie poniósł szkody z tytułu nieznajomości prawa.
Słusznie też zdaniem sądu organy odmówiły przywrócenia terminu do dokonania opisanej czynności zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, gdyż miesięczny termin określony w art. 4a ust 1 pkt 1 ustawy wyżej powołanej ma charakter materialno prawny i nie podlega przywróceniu. Niedotrzymanie tego terminu skutkuje utratę przez danego podatnika prawa do zwolnienia.
W tym zakresie orzecznictwo sądowe jest ugruntowane / np. wyrok I SA/Wr 1024/08, I SA/ Gd 897/08, I SA/Gd 384/10 /.
Powoływanie się przez skarżącą na okoliczności będące powodem nie zachowania terminu wyżej wskazanego nie może odnieść skutku.
Uwzględnieniu natomiast podlegał drugi z zarzutów a mianowicie wiążący się z treścią art. 16 ust. 1 i 2 cyt. Ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Z przepisu tego wynika, iż w wypadku nabycia własności / współwłasności / budynku mieszkalnego w drodze dziedziczenia przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m kw. / ust 1 art. 16 /
Ulga przysługuje osobom, które spełniają łącznie warunki wymienione w ustępie 2.
Skarżąca twierdzi że je spełnia, stąd ulga powinna być zastosowana.
Tej okoliczności organy nie wyjaśniły mimo tego, że zobowiązane były do tego z urzędu a miały informację o składnikach majątku spadkowego w tym nieruchomości budynkowej. W razie bowiem nie spełnienia jakiegokolwiek warunku z art. 4a ust. 1 i 2 ustawy,nieodpłatne nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn dotyczących nabywców zaliczanych do I grupy podatkowej, w tym z zastosowaniem zwolnień określonych w ustawie
/ Ustawa o podatku od spadków i darowizn – komentarz K. Chustecka, I. Krawczyk, M.Kurasz Lewis Nexis 2007, str.141 /.
Wskazanie przez podatnika w zgłoszeniu relacji pokrewieństwa ze spadkodawcą oraz wskazanie jako prawa nabytego prawa majątkowego wyszczególnionego w art. 16 ust. 1 ustawy, skutkują obowiązkiem organu podjęcia z urzędu czynności umożliwiających ustalenie, czy przysługuje prawo do ulgi z art. 16.
Skoro organy podatkowe nie poczyniły w niniejszej sprawie ustaleń w zakresie możliwości zastosowania w stosunku do skarżącej ulgi podatkowej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, naruszyły przepisy postępowania, Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku tj. Ordynacji podatkowej art. 121 par. 1, art. 122 zaś tego rodzaju uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /ustalenie wysokości podatku /.
Powyższe skutkować musiało uchyleniem decyzji, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145par.1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wyjaśnienie kwestii możliwości zastosowania ulgi podatkowej, o której mowa wyżej.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. Nr 153, poz, 1270 ze zm.