Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.12.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A. C. ur. w 1958r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E. C. ur. w 1963r., synem K. C. ur. w 1990r., synową A. C. ur. w 1994r. oraz wnuczką L. C. ur. w 2014r.
A. C. zatrudniony jest w Centrum B. Sp. z o.o. w K., na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem w wysokości 2 017,67 zł., miesięcznie, netto. Z wynagrodzenia tego odprowadzana jest kwota 731,50 zł., miesięcznie, z tytułu zajęcia dokonanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (sygn. akt [...]).
W 2014r. wnioskodawca z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości 80 569,87 zł., przy przychodzie w wysokości 627 043,57 zł., Dochód ten wyliczony został jednak w związku z posiadaniem przez A.C. 50 % udziałów w "Przedsiębiorstwie "A" A. C. i Wspónicy w upadłości likwidacyjnej", którym dysponuje i zarządza Syndyk masy upadłości. Ze stosunku pracy i najmu A. C. osiągnął w w/w roku dochód w wysokości 71 235,27 zł., przy przychodzie w wysokości 99 530 zł. Z tytułu zbycia papierów wartościowych, udziałów w spółkach poniósł natomiast stratę w wysokości 3 625,36 zł.
Obecnie wnioskodawca uzyskuje również dochód z najmu miejsc parkingowych. Uzyskiwana suma, na podstawie "umowy przelewu wierzytelności przyszłej" prawie w całości potrącana jest na rzecz wierzycieli. W wyniku w/w okoliczności strona określiła, iż jej całkowity realny dochód z wszystkich źródeł wynosi 2 036,17 zł., miesięcznie.
A.C. jest wspólnikiem lub jedynym akcjonariuszem kilku spółek. Posiadane przez niego udziały lub akcje zajęte zostały jednak w postępowaniach egzekucyjnych.
Wnioskodawca jest też właścicielem udziałów w kilku nieruchomościach, które również zostały zajęte w postępowaniach egzekucyjnych, niezależnie od tego obciążone są one hipotekami kaucyjnymi. Wartość przedmiotowych nieruchomości wskazana w operatach szacunkowych biegłych jest wielokrotnie niższa niż egzekwowane z tych nieruchomości wierzytelności. Na ogłaszanych licytacjach nie udaje się zbyć tych nieruchomości, wadium nie jest wpłacane, na licytacje nikt się nie stawia (por. akta o sygn. I SA/Kr 1735/14).
K.C. zatrudniony jest w K. Sp. z o.o. w K. i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 1 738,50 zł., miesięcznie, netto (2400 zł., brutto). Otrzymuje też świadczenie rodzinne w wysokości 1 000 zł. W 2014r. uzyskał on z tego tytułu dochód w wysokości 27 465 zł., przy przychodzie na poziomie 28 800 zł.
E.C. nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest nigdzie zatrudniona.
A.C. uzyskiwała 377,43 zł., miesięcznie. W 2014r. uzyskała ona łączny dochód w wysokości 5000,86 zł., przy przychodzie w wysokości 5 338,32 zł. Obecnie, po urodzeniu dziecka w październiku 2014r. nie pracuje i nie otrzymuje wynagrodzenia.
Miesięczne wydatki rodziny wynoszą 1 847,84 zł. i obejmują: opłatę za energię elektryczną – 595,90 zł., opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków – 196,75 zł., opłatę za wywóz śmieci – 46 zł., opłatę za gaz – 902,48 zł., opłatę za usługi telekomunikacyjne – 106,71 zł.
Wnioskodawca podkreślił, że w stosunku do niego prowadzone są pięćdziesiąt dwa postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około 15 937 241,30 zł. Zaznaczył też, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869).
Wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 5 269 zł. Biorąc pod uwagę przedstawioną sytuację A.C., stwierdzić trzeba, że nie daje ona możliwości poniesienia takiej kwoty przez wnioskodawcę. Jego rzeczywisty dochód jest bowiem ponad dwukrotnie mniejszy. Mniejszy od tej kwoty jest także dochód całej pięcioosobowej rodziny (2 036,17 zł.+ 1738,50 zł. + 1000 zł. = 4 774,67 zł.).
Strona skarżąca nie posiada też żadnych oszczędności, przedmiotów wartościowych, czy nieruchomości mogących ulec spieniężeniu. Bardzo duża kwota zadłużenia i liczne postępowania egzekucyjne nie rokują natomiast aby wnioskodawca mógł więc poczynić jakiekolwiek oszczędności.
Stąd też, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznać należy, że zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych jest zasadne.
Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.).