Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [.....]w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej podatek z tytułu spadku po zmarłym M. F.. Jak to wynika z akt sprawy oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy, D. F. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką - K. F.. Miesięczny dochód skarżącej to pensja w wysokości ok. 1400 zł netto, natomiast jej matka otrzymuje emeryturę w wysokości ok. 1000 zł netto. Opłaty związane z mieszkaniem pochłaniają kwotę ponad 700 zł miesięcznie, a ponadto D. F. pomaga siostrze w zakupie leków dla jej synka, zaś matka wydaje na lekarstwa ok. 100-200 zł na miesiąc. Skarżąca podniosła ponadto, iż zaskarżone postanowienie w sposób oczywisty narusza prawo, zatem to nie ona powinna ponosić konsekwencje finansowe związane z jego zaskarżeniem.
Referendarz WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r. odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż uznał, iż poniesienie jednorazowego wydatku w kwocie 100 zł (łącznie 200 zł na gospodarstwo domowe, biorąc pod uwagę skargę K. F.- sygn. akt I SA/Kr 471/08) jest możliwe bez pogorszenia warunków bytowych skarżącej i jej matki.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw. Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej zwana "p.p.s.a.") stanowi, iż w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zdaniem tut. Sądu wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a instytucja prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Poprzez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej do tego stopnia, iż ponosząc koszty postępowania nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, nawet poczyniwszy stosowne oszczędności i ograniczywszy wszelkie zbędne wydatki.
Nadmienić też należy, iż instytucję prawa pomocy należy traktować jako wyjątkową, gdyż jest ona swoistym dofinansowaniem dla osób najuboższych, aby nie pozbawiać ich zagwarantowanego wszystkim prawa do sądu, podczas gdy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 199 p.p.s.a). Dlatego też prawo pomocy powinno być przede wszystkim udzielane osobom najuboższym - bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku.
W ocenie tut. Sądu bieżąca sytuacja finansowa skarżącej D. F. nie ma znamion takiej wyjątkowości. Miesięczne dochody jej oraz pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym matki - K. F. - wynoszą 2400 zł netto. Po odliczeniu niezbędnych wydatków na utrzymanie mieszkania oraz kosztu zakupu lekarstw dla chorej matki pozostaje kwota co najmniej 1500 zł na utrzymanie, głównie wyżywienie. W tej sytuacji finansowej zapłata wpisu od skargi przez skarżącą (100 zł) oraz przez K. F. w sprawie o sygn. I SA/Kr 471/08 (100 zł) nie stanowi tak wielkiego obciążenia finansowego, aby łączyła się z uszczerbkiem na utrzymaniu skarżących ani tym bardziej z gwałtownym pogorszeniem warunków bytowych strony. Ważąc z jednej strony możliwości finansowe skarżących a z drugiej koszty, jakie będą musiały ponieść w ramach przedmiotowych postępowań sądowych, nie sposób dojść do odmiennego wniosku.
Sąd pragnie również zwrócić skarżącej uwagę, że zasadność jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]nr [...]w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jak podnoszono we wniosku, stanowi przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast nie może mieć w świetle przepisów dotyczących prawa pomocy żadnego wpływu na jego przyznanie. W tym zakresie jedyną podstawą do orzekania jest sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny, aby nie pozbawić skarżącej realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Jest to kwestia zupełnie odrębna od słuszności i legalności rozstrzygnięcia administracyjnego, jakie podlega kontroli w sprawie - dopiero po jej rozpoznaniu merytorycznym sąd jest władny orzec o kosztach postępowania.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.