Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.02.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów M.W. ur. w 1964r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem W.W. ur. w 1979r. W stosunku do wnioskodawczyni lekarz orzecznik ZUS orzekł całkowitą niezdolność do pracy do dnia 31.10.2017r. Otrzymuje ona z tego tytułu rentę w wysokości 923,37 zł, miesięcznie, netto. W 2016r. uzyskała 18 751,76 zł dochodu. Saldo jej konta w Alior Banku S.A. na dzień 10.07.2017r. wynosiło – 158,81 zł.
Mąż pracuje jako magazynier w K., na podstawie umowy o pracę, na czas określony, w wymiarze ¾ etatu. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1200,95 zł. miesięcznie, netto. W 2016r. uzyskał on 7881,56 zł dochodu, przy przychodzie na poziomie 9 320,28 zł. Saldo jego konta w Banku Pocztowym S.A. na dzień 28.06.2017r. wynosiło 0,32 zł, a saldo jego rachunku w mBanku S.A. na dzień 11.07.2017r. miało wartość ujemną i wynosiło – 7 135,41 zł.
Zobowiązania i stałe, miesięczne, wydatki rodziny obejmują: czynsz najmu – 541 zł, opłatę za gaz ok. 200 zł. (190, 32 zł - 214,25 zł), opłatę za energię elektryczną - 145,25 zł, koszty leków – 100 zł, koszty wyżywienia ok. 1550 zł. koszty artykułów higienicznych, chemicznych, ubrań, butów ok. 100 - 200 zł.
Małżonkowie spłacają też raty z tytułu zobowiązania podatkowego w wysokości 400 zł, miesięcznie.
Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Wynajmuje w ramach TBS mieszkanie o pow. 34 m2, o wartości 91 000 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Wnioskodawczyni jest niezdolna do pracy i utrzymuje się z renty. Łączny dochód małżonków nie jest wysoki i przeznaczany jest na bieżące opłaty i wydatki. Strona skarżąca nie posiada też żadnych oszczędności, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Relacja wydatków do dochodów rodziny nie daje natomiast możliwości poczynienia oszczędności.
Biorąc więc pod uwagę powyższe, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.).