Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.12.2014r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r.
W niniejszej sprawie kwestia ta był już rozpatrywana przez sądy administracyjne.
Przedmiotowy wniosek należy więc traktować jako wniosek wywołany "nowymi okolicznościami sprawy", o których mówi art. 165 p.p.s.a., albo po prostu jako nowy wniosek z zakresu prawa pomocy. Rozróżnienie to ma znaczenie dla motywów rozstrzygnięcia i sposobu ich kwalifikacji. W przypadku bowiem kiedy pierwszy wniosek oddalony został w oparciu o niewykazanie przesłanek prawa pomocy, nawet przy zastosowaniu art. 255 p.p.s.a, drugi wniosek w zakresie prawa pomocy winien być potraktowany jako "nowy", albowiem na etapie rozpoznawania tego pierwszego nie była ujawniona rzeczywista sytuacja strony skarżącej. Stąd sytuację majątkową wnioskodawcy należy analizować w oparciu o nowe okoliczności faktyczne i dążyć do całkowitego ich ujawnienia. Opieranie się na niepełnych - starych faktach i tylko porównywanie z nimi nowych okoliczności może bowiem prowadzić do błędnych - wypaczonych wniosków analizy.
Z uzasadnienia złożonego wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wynika, że B.W.ur. w 1964r. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w T., Wydział I Cywilny, z dnia 28.05.2010r. (sygn. akt I C 202/10) nie jest już w związku małżeńskim z E.W.. Obecną jego żoną jest B.W., z którą od 2011r. pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej i jak podaje nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego.
Wnioskodawca prowadzi "Firmę Handlowo – Usługową "B".W.B.", z której, według oświadczenia, otrzymuje ok. 2000 - 2200 zł., miesięcznie. Działalność ta w roku 2015 przyniosła mu 24 749,53 zł. dochodu, przy przychodzie na poziomie 108 615, 80 zł. W miesiącu grudniu 2015r. dochód ten wyniósł 297,44 zł. a przychód 9 959,14 zł. (dowód: wydruk z zestawienia przychodów i kosztów, z dnia 20.01.2016r.). Z przedłożonego wcześniej tego samego dokumentu wynika natomiast, iż roczny dochód w 2015r. wyniósł 24 452,09 zł., przy przychodzie na poziomie 98 656,66 zł., a w miesiącu grudniu 2015r. nie odnotowano ani przychodu ani dochodu.
Nadesłana "historia transakcji z rachunku", prowadzonego przez Deutsche Bank Polska S.A., wskazuje, że wnioskodawca otrzymuje świadczenia z ZUS, w różnych wysokościach np.: 382,29 zł. (przelew z dnia 06.11.2015r.), 594,34 zł., (przelew z dnia 28.12.2015r.), 637,15 zł. (przelew z dnia 08.01.2016r.), 254,86 zł. (przelew z dnia 15.01.2016r.), 339,48 zł. (przelew z dnia 22.01.2016r.), 254,86 zł. (przelew z dnia 29.01.2016r.), które określa jako zasiłek chorobowy.
B.W. jest zadłużony w stosunku do Funduszu Alimentacyjnego na kwotę 11 320 zł.
Na okoliczność wykazania miesięcznych wydatków przedłożył: fakturę za gaz, z dnia 07.01.2016r. na kwotę 146,82 zł., wystawioną na B.W. zam. ul. P., [...] T., fakturę za wodę, z dnia 04.12.2015r., na kwotę 159,02 zł., wystawioną na B.W. zam. ul. P., [...] T., rachunek za energię elektryczną, wystawiony również na B.W. a dotyczący budynku mieszkalnego przy ul. J.K. w T. Wnioskodawca podsumował swoje wydatki obejmujące: alimenty na syna D.W. – 700 zł., wpłaty do komornika – 400 zł. oraz na Fundusz Alimentacyjny – 700 zł., na łączną kwotę 1800 zł., miesięcznie. Zaznaczył również, że wydatki na ubranie i żywność wynoszą 1000 zł., miesięcznie.
B.W. jest wraz z E. W. współwłaścicielem, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej trzech nieruchomości, znajdujących się w K.: o pow. 0,11 ha, zabudowanej domem o pow. 150 m2, objętej kw [...], o pow. 0,11 ha, objętej kw [...] i o pow. 0,07 ha, objętej kw [...].
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W rozpatrywanej sytuacji, po pierwsze, nie można się zgodzić ze stwierdzeniem wnioskodawcy, że fakt, iż pozostaje on z małżonką w rozdzielności majątkowej małżeńskiej ma znaczenie przy analizie jego sytuacji majątkowej.
Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r., nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08). Zaznaczyć również wypada, iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28.12.2012r., sygn. akt II FZ 981/12 postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r., sygn. akt I FZ 229/09, postanowienie NSA z dnia 26.11.2008r., sygn. akt I FZ 463/08).
Prawa pomocy nie można więc przyznać jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r., sygn. akt I Cz 37/67), zwłaszcza, że w rozpatrywanym przypadku małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, partycypując w kosztach utrzymania.
W związku z tym zasadne jest, w celu przeprowadzenia analizy zdolności płatniczych B.W., przedstawienie danych dotyczących stanu kont i lokat B.W., jej zarobków i kondycji finansowej, o co też wnioskodawca został wezwany na podstawie art. 255 w/w ustawy.
Z obowiązku tego nie wywiązał się jednak a trzeba podkreślić, iż winien on współdziałać z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r.).
Po drugie jeśli by przyjąć, iż wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe wątpliwe stają się jego oświadczenia w zakresie osiąganych dochodów.
Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, że wydatki jego kształtują się na poziomie 2 800 zł., miesięcznie (700 zł. + 400 zł. + 700 zł. + 1000 zł. = 2800 zł.) a dochody na poziomie 2000 – 2200 zł., co jest nielogiczne, w ramach racjonalnego rozumowania, którym powinien kierować się orzekający, analizując przesłanki przyznania prawa pomocy. W pełni należy się bowiem zgodzić z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w postanowieniu z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, że to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach o prawie pomocy. Ocena natomiast całokształtu wskazanych przez stronę okoliczności należy do Sądu, związanego regułą ustanowioną przez art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wytycznymi takimi jak: zgodność prowadzonego wnioskowania z zasadami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innymi elementami, które pozwalają domniemywać, że skutek w postaci faktu uprawdopodobnionego może w ogóle nastąpić.
O niespójności oświadczeń B.W. świadczy również powołanie się przez niego na zestawienie przychodów i dochodów jego firmy za 2015r., obrazujących inne dane za ten sam okres. Podkreślić przy tym trzeba, że przez część tego okresu (od dnia 06.11.2015r.) wnioskodawca, jak twierdzi, pozostawał na zasiłku chorobowym, co powinno skutkować brakiem przychodów i dochodów w tym terminie.
W konsekwencji więc w/w okoliczności przedstawiony przez stronę skarżącą materiał jest niekompletny a więc niewystarczający do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Postawa strony, która tak jak w tym wypadku, wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA, z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA, z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA, z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12). Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA, z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10).
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.).