Uzasadnienie
Skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu o zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego.
W "Oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.G. ur. w 1950 r., z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002 r., synem R.G. ur. w 1974 r., synową M.G. ur. w 1975 r. oraz wnukami: N.G. ur. w 2004 r. i A.G. ur. w 2008 r. Rodzina mieszka w domu będącym własnością córki wnioskodawcy.
W.G. pobiera emeryturę w wysokości 9 00,74 zł miesięcznie netto (z kwoty emerytury 4 118,48 zł brutto Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrąca kwotę 2 471,08 zł). M.G. emeryturę w wysokości 1 207,00 zł miesięcznie netto, R.G. jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, M.G. uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w wysokości 1 032,00 zł miesięcznie netto. Małżonkowie ci również pozostają w rozdzielności majątkowej.
Skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która wynika bezrobocia jego syna.
Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: opłatę za energię elektryczną – 338,00 zł, opłatę za usługi wodnokanalizacyjne – 156,00 zł, wydatki na opał 458,00 zł, wydatki na leki wnioskodawcy i jego żony – 430,00 zł, wizyty u lekarza 260,00 zł, abonament telewizyjny i telefoniczny – 170,00 zł, opłatę za wywóz śmieci – 30,00 zł, podatek od nieruchomości 16,70 zł, wydatki na żywność, ubranie oraz środki czystości – ok. 500,00 – 600,00 zł na osobę. Nadto skarżący spłaca kredyt w SKOK, z ratą miesięczną – 1 800,00 zł, nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Żona wnioskodawcy posiada grunt orny o powierzchni 40 ha.
Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową, skarżący podał, że uzyskanie dokumentacji jest niemożliwe z uwagi na trudną sytuację rodziny i narastające w niej konflikty. Podał, że rodzina nie wyraża zgody na przekazanie dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjni w Krakowie zważył co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania konicznego dla siebie i rodziny.
Zaznaczyć należy, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (por. Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 7 września 2006 r. II SA/Ol 588/06, wszystkie orzeczenia opubl. www.cbois.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, natomiast ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r. FZ 60/04 i z dnia 30 listopada 2005 r. II FZ 781/05).
Mając na uwadze powyższe rozważania, zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie brak przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie go z kosztów sądowych. Łączny dochód przepadający na gospodarstwo domowe skarżącego wynosi 3 139,74 zł, natomiast ponoszone wydatki wynoszą 5 158,70 zł a zatem przekraczają dochód gospodarstwa o kwotę 2 018,96 zł. Sąd przy tym nie wziął pod uwagę faktu spłaty kredytu, który skarżący zaciągnął na prywatne cele. Taka okoliczność nie może stanowić przyczyny uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.
Skarżący jako główną przyczynę trudności finansowych wskazał bezrobocie syna. Jak wynika z przedłożonego oświadczenia syn wnioskodawcy ma 40 lat, jest osobą zdrową i nic nie wskazuje na brak możliwości podjęcia przez niego pracy. Skarżący w zasadzie nawet nie uprawdopodobnił faktu bezrobocia syna, chociażby poprzez przedłożenie stosownego zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy. Brak także dokumentów potwierdzających sposób wykorzystania 40 ha nieruchomości rolnej stanowiącej majątek żony skarżącego. Nadto skarżący odmówił również przedłożenia pozostałych dokumentów, o które został wezwany (m.in. wyciągu z rachunków bankowych, zeznań podatkowych, zaświadczenia z zakładu pracy, w którym pracuje jego synowa o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków, spisu posiadanych nieruchomości, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców), które pozwoliłyby określić wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów.
Wątpliwości budzi przy tym znaczna nadwyżka wydatków nad dochodami gospodarstwo domowego skarżącego. Z powodu braku powołanych dokumentów Sąd nie jest w stanie sam wyjaśnić tych wątpliwości i tym samym uznać podanych przez skarżącego informacji za wiarygodne. Skarżący podniósł, że członkowie rodziny nie wyrazili zgody na przekazanie dokumentów odnoszących się do ich sytuacji majątkowej, jednakże wezwanie dotyczyło również przedłożenia m.in. wyciągów z kont bankowych i lokat skarżącego, i w tym zakresie skarżący również nie uczynił zadość wezwaniu.
Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2008 r., I SA/Sz 498/07, publ. Legalis). Zaniechanie powyższego obowiązku powoduje, że Sąd nie ma możliwości weryfikacji informacji przedstawionych przez skarżącego w oświadczeniu o stanie majątkowym.
Należy zaznaczyć, że skarżący również w innych toczących się przed tut. Sądem sprawach wnosił o przyznanie mu prawa pomocy. Także w tych sprawach pomimo wezwań przedstawiał jedynie część dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 września 2013 r. I GZ 311/13 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie tut. Sądu z dnia 22 maja 2013 r. I SA/Kr 642/12 odmawiające mu przyznania prawa pomocy. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że "brak przedstawienia chociażby tych - dostępnych dla skarżącego - dokumentów uniemożliwiał weryfikację prawdziwości składanych przez niego oświadczeń o sytuacji majątkowej.
Zatem prawidłowo zostało uznane przez Sąd pierwszej instancji za okoliczność świadczącą o braku wykazania przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny".
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie brak podstaw do przyznanie skarżącemu prawa pomocy choćby w części. Tym samym na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art.260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.