Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.11.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1542/12 W.W. ur. w 1929r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę w wysokości 1071,82 zł., miesięcznie, netto. Jej koszty utrzymania obejmują: opłatę za energię elektryczną – 520 zł., opłatę za gaz – 145 zł., opłatę za telefon – 65 zł., koszty wywozu śmieci – 270 zł., wydatki na lekarstwa - 300 zł., wydatki na środki opatrunkowe i maści – 100 zł., koszty dojazdu do lekarzy i szpitala – 60 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielką lokalu będącego odrębną własnością o pow. 52,60 m2, położonego w T. przy ul. S., składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki, wc i przedpokoju oraz nieruchomości o pow. 0,0628 ha, położonej w T. przy ul. Z., zabudowanej dwukondygnacyjnym domem o pow. 140 m2, składającym się z czterech pokoi, dwóch kuchni i dwóch łazienek. W stosunku do niej Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T., w ramach postępowania egzekucyjnego o sygn. akt Km [...] przystąpił do opisu i oszacowania.
Strona skarżąca podaje, iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro i trzecią zimę nie ma za co kupić opału.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r., sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r., sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r., sygn. akt I GZ 384/12).
Obecna sytuacja W.W. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Uzyskiwana przez nią emerytura wydawana jest w całości na bieżące potrzeby, które zresztą nie są w całości zaspokajane. Wnioskodawczyni już bowiem trzecią zimę nie stać na kupno opału. Nie posiada ona też żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych.
W ramach postępowania egzekucyjnego komornik sądowy przystąpił do opisu i oszacowania w/w zabudowanej nieruchomości. Czynności te są następstwem zajęcia nieruchomości i praktycznie wykluczają dysponowanie przez wnioskodawczynię przedmiotową nieruchomością, w sposób, który mógłby przynieść jej bezpośrednio jakiekolwiek fundusze. Zbycie dokonane po zajęciu nieruchomości byłoby wprawdzie ważne ale bezskuteczne względem wierzycieli uczestniczących w postępowaniu egzekucyjnym. Bezskuteczne wobec nabywcy nieruchomości w egzekucji byłoby również oddanie zajętej nieruchomości w użyczenie, leasing, najem lub dzierżawę. Obciążenie takiej nieruchomości objęte byłoby natomiast sankcją nieważności (por. art. 930 ustawy z dnia 17.11.1964r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U z 1964r. nr 43, poz. 296 z p. zm.). Stąd też, w takiej sytuacji, uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika zagroziłoby realizacji podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawczyni.
Mając więc na względzie powyższe okoliczności oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
W związku z tym, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§2, art. 246§1 pkt.
- 1) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.)