Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. W. – M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 08.02.2010r., nr [...], w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów T. W. – M. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w mieszkaniu o pow. 47,40 m2, którego jest właścicielką. Z tytułu zatrudnienia w F. sp. z o.o. w Z. uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 751,23 zł., miesięcznie, netto. Ponadto otrzymuje emeryturę w kwocie 1008,93 zł. miesięcznie, netto. W 2009r. uzyskała dochód w wysokości 43 228,59 zł. przy przychodzie wynoszącym 44 758,25 zł. Nie posiada lokat bankowych. Na koncie w Banku PEKAO S.A. nie posiada dostępnych środków a środki zablokowane wynoszą 9 999 999 999 999,99 EUR, natomiast saldo otwartego konta oszczędnościowego w ING Banku Śląskim S.A. w PLN wynosi – 1417370,28 PLN a otwartego konta oszczędnościowego w EUR – 354731,52 EUR.
Jej miesięczne koszty utrzymania obejmują: opłatę za czynsz i wodę – ok. 263,71 zł. opłatę za energię elektryczną - ok. 100,66 zł., opłatę za gaz – ok. 40 zł.,opłatę za telefon – ok. 28 zł., wydatki na wyżywienie – ok. 800 zł., wydatki na lekarstwa – ok. 80 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84)
Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...)
Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
T. W. – M. uzyskuje stały miesięczny dochód z dwóch źródeł (wynagrodzenie za pracę, emerytura) wynoszący 1760,16 zł. miesięcznie, netto. Jej miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą natomiast ok. 1312,37 zł. Tak więc posiada ona środki mogące być przeznaczone na koszty sądowe. Zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby zatem niezasadne.
Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,(w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628)
Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych T. W.– M. wziął pod uwagę, iż sam wpis od skargi w niniejsze sprawie wynosi 11 000 zł. i stanowi sumę znacznie przekraczającą środki możliwe do zgromadzenia przez stronę skarżącą.
Stąd też, orzekający mając to na względzie, stanął na stanowisku, iż zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych, ponad kwotę 447 zł. stanowiącą zaokrągloną różnicę pomiędzy uzyskiwanym dochodem a kosztami utrzymania, jest rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawia ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie "prawa do sądu" i sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego.
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.