Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 09.02.2015r., Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia I i II raty zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2014r. oraz umorzenia postępowania w sprawie umorzenia III i IV raty podatku od nieruchomości za 2014r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 942/15 M.S. jest osobą, w stosunku do której orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności. Pozostaje w leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, endokrynologicznym i reumatologicznym. Rozwiodła się z mężem, gdyż ten stosował w stosunku do niej przemoc fizyczną i przestał łożyć na utrzymanie rodziny. Obecnie samodzielnie prowadzi ona gospodarstwo domowe. Jej jedynym dochodem są świadczenia społeczne z MOPS w wysokości 418 zł. Ponadto wnioskodawczyni korzysta regularnie z zasiłków celowych na dofinansowanie opłat za gaz, energię elektryczną, zakup żywności i leków. M.S. podniosła, iż jest zadłużona u rodziny na kwotę 6000 zł..
Miesięczne wydatki M.S. obejmują m.in.: opłatę za gaz ok. 100 - 130 zł., opłatę za energię elektryczną – 50 zł., koszty leków ok. 100 zł. W domu wnioskodawczyni mieszka również jej syn, który prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Ma on trudności w spłacie kredytu. Częściowo ponosi koszty ogrzewania i wody.
Strona skarżąca jest właścicielką domu, wymagającego remontu, z 1900 r., położonego na działce o pow. 409 m2. Jego powierzchnia mieszkalna wynosi 65 m2, powierzchnia pomieszczeń gospodarczych stanowi 100 m2. a garażu - 50 m2.
Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5 000 zł.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04).
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 18.06.2015r. zwolnił już M.S. od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Stąd też postępowanie w tym zakresie należało umorzyć, jako zbędne. Zwolnienie to jest bowiem skuteczne aż do zakończenia postępowania. Nie ma przy tym znaczenia faza sprawy sądowoadministracyjnej a przede wszystkim skutek w postaci definitywnego jej rozstrzygnięcia.
W rezultacie więc, rozpatrywanie niniejszego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej, w zakresie częściowym, wymienionych w art. 246§1 pkt.
2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia jej warunków bytowych.
M.S. jest osobą schorowaną, z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Jedynym źródłem jej dochodu są świadczenia społeczne z MOPS, które i tak z trudem wystarczają na bieżące utrzymanie, czego dowodem jest zadłużanie się u rodziny. Nieruchomość, której jest właścicielką stanowi stary dom z 1900 r., który wymaga generalnego remontu. Trzeba jednak podkreślić, że dom ten ta zaspokaja potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni. M.S.nie posiada też żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, mogących ulec spieniężeniu. Stąd też poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata przez stronę skarżącą, w takich okolicznościach, jest poza jej możliwościami płatniczymi.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) ustanowiono adwokata, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono natomiast, na podstawie art. 258 § 1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.