Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 22.03.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", oraz nadesłanych dokumentów S.P. ur. w 1934r.
choruje na nowotwór układu moczowego i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Od 2004r. pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej i faktycznej separacji.
Otrzymuje emeryturę i dodatek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 1009,05 zł. miesięcznie, netto. W 2012r. z tego tytułu osiągnął dochód w wysokości 10 706,12 zł. Jego miesięczne wydatki obejmują: opłatę za gaz – ok. 50 zł., opłatę za wodę – ok. 10 zł., opłatę za prąd – ok. 140 zł., opłatę za wywóz śmieci – ok. 10 zł, opłatę za wywóz szamba – ok. 20 zł., opłatę za telefon – ok. 23 zł., koszty leków – ok. 100 zł., podatek od nieruchomości za drogę i dom, w sumie – ok. 20 zł. W zimie jednak, ze względu na konieczność ogrzewania domu, opłaty za gaz i prąd są wyższe.
Wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Jest natomiast właścicielem, w ½ części, nieruchomości położonej w W., gmina Z., o pow. 0,1106 ha, zabudowanej domem o pw. 100 m2 oraz nieruchomości znajdującej się również w Z. o pow. 0,05 ha, w ¼ części.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04). Zdaniem orzekającego sytuacja S.P. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe wnioskodawy. Utrzymuje się on tylko z niewysokiej emerytury i zasiłku a otrzymywana suma wydawana jest praktycznie na bieżące wydatki związane z opłatami, zakupem lekarstw i kosztami specjalnej diety.
Stąd też, należy stwierdzić, iż w świetle w/w okoliczności poczynienie przez stronę skarżącą jakichkolwiek oszczędności na wynagrodzenie pełnomocnika jest poza jej możliwościami płatniczymi. Przyznanie zatem prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego jest więc uzasadnione.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.) oraz na podstawie art. 161§1 pkt.
- 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.