Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2007r. reprezentujący "L" Sp. z o.o. w upadłości syndyk złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego.
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 roku sygn. akt I SA/Kr 819/07 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku strony Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2004r. postanowił zwolnić Stronę Skarżącą w 1/5 części od wpisu sądowego, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić oraz oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu.
Od przedmiotowego postanowienia syndyk masy upadłości złożył w ustawowym terminie sprzeciw z dnia 13 grudnia 2007r., w którym wniósł o uchylenie postanowienia i zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości oraz przyznanie doradcy podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr l53 poz. l270), w razie wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został wniesiony ten środek prawny, traci moc. Oznacza to, że sprawę należy w całości rozpatrzyć merytorycznie. Zdaniem Sądu wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie w części.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Należy zauważyć, również - co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach - iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą.
Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych uznał, iż istnieją podstawy do jego uwzględnienia w części, dlatego zwolnił stronę skarżącą od obowiązku uiszczania ½ wpisu sądowego, działając w oparciu o zasadę, że nie można ograniczać prawa do sądu podmiotom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
Przesłanką zwolnienia od wpisu sądowego w połowie jest bezsporna okoliczność, iż strona skarżąca złożyła wiele skarg na decyzje organu podatkowego, a wysokość wpisów jest znaczna.
Jednakże Sąd wskazuje, iż to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania przesłanek mogących przyczynić się do udzielenia jej pomocy finansowej ze strony Skarbu Państwa w całości, tj. wykazania, iż strona nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Należy zatem zważyć, iż syndyk masy upadłości, działający w imieniu spółki nie wykazał, by strona skarżąca nie była w stanie partycypować w kosztach procesu. Warto zaznaczyć, iż wszczynając spór przed Sądem, strona skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania sądowego.
Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych. Fakt ogłoszenia upadłości Spółki z o.o. "L" nie stanowi wystarczającej podstawy do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W toku postępowania upadłościowego uprawniony podmiot – syndyk masy upadłości jest uprawniony do wszczynania i prowadzenia postępowań, mających na celu egzekwowanie wierzytelności, czy ochronę interesów upadłego. Jednakże okoliczność związana z ogłoszeniem upadłości nie może stanowić samoistnej przesłanki do udzielenia prawa pomocy w całości i ustanowienia doradcy podatkowego, jak chce syndyk. Rolą syndyka jest takie gospodarowanie majątkiem i środkami pieniężnymi upadłego, by należycie i skutecznie dochodzić praw upadłego lub właściwe wykazanie, że upadły nie jest w stanie ponieść kosztów niezbędnych do dochodzenia swoich praw.
W ocenie Sądu syndyk masy upadłości nie wykazał, iż istnieją przesłanki do udzielenia prawa pomocy w całości wraz z ustanowieniem doradcy podatkowego. Bezspornym jest, iż majątek spółki, w tym także środki zgromadzone na rachunkach bankowych pozwalają na dochodzenie praw upadłego i uiszczenie połowy należnego wpisu oraz innych kosztów postępowania. Skarżąca Spółka z o.o. posiada konta bankowe, na których zgromadzone są środki finansowe w wysokości łącznie 132.896,04 zł oraz majątek trwały i ruchomy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Spółka wskazuje, iż dostępne środki finansowe przeznacza na zaspokojenie wierzytelności, wynagrodzenie syndyka, zawieranie umów z biurem rachunkowym czy radcą prawnym. Zdaniem Sądu, syndyk masy upadłości Spółki, dysponujący majątkiem, środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku w wysokości ponad 100.000,00 zł, winien w każdym czasie zabezpieczać środki nie tylko na bieżącą działalność, ale także na pokrycie kosztów ewentualnych postępowań sądowych, związanych z obowiązkami czy też roszczeniami Spółki, nawet po zaprzestaniu prowadzenia przez nią działalności.
W procedurze bowiem planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego.
Należy zatem podkreślić, iż strona skarżąca w składanych oświadczeniach i dokumentach nie przedstawiła okoliczności faktycznych, innych niż fakt ogłoszenia upadłości, z powodu których nie może uiścić kosztów sądowych oraz ustanowić pełnomocnika.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.