Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30.03.2012r., nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2011r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz przesłanych dokumentów W.K. ur. w 1944r. jest osobą schorowaną, cierpi na wrzody dwunastnicy, nadciśnienie, reumatyzm i żylaki. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem T. K. ur. w 1978r. Otrzymuje ona emeryturę w wysokości 762,48 zł. miesięcznie, netto. W 2011r. z tego tytułu uzyskała dochód w wysokości 9 746,98 zł. T. K. nie pracuje, jest chory na astmę. W 2004r. uległ wypadkowi przy pracach na gospodarstwie i w związku z tym przebył dwie operacje. W 2011r. ujawniła się u niego przepuklina kręgosłupa.
Strona skarżąca podkreśla, iż nie ma żadnych oszczędności, żyje bardzo skromnie, musi się ograniczać w wydatkach na leki i wyżywienie. Koszty utrzymania rodziny obejmują m.in. opłatę za energię elektryczną – ok. 90,45 zł. miesięcznie; ubezpieczenie zabudowań gospodarczych – 113 zł., rocznie; podatek rolny – 65 zł., rocznie; opłatę za węgiel (ok. 2 tony) – 1500 zł., rocznie.
Strona skarżąca jest właścicielką domu mieszkalno – gospodarczego z 1885r. o pow. 50 m2, który wymaga kapitalnego remontu, nieruchomości rolnej o pow. ponad 2 ha oraz domu, który miał być dla syna. Budowę tego domu zaczęła jeszcze mama wnioskodawczyni w latach 80 tych. Obecnie budynek jest w stanie surowym, bez okien, drzwi, podług, sufitów. Na kontynuowanie prac budowlanych skarżąca nie ma pieniędzy. Ponadto W.K. jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego odziedziczonego po bracie S. K. – J. w ¼ części. Dział tego spadku nie został jednak jeszcze przeprowadzony.
Strona skarżąca podnosi, iż jej nieruchomość rolna nie spełnia wymogów umożliwiających uzyskanie dotacji unijnych. Ona sama nie prowadzi zaś prac rolnych z powodu braku sił. Pozbawiona została też w tej materii pomocy chorego syna oraz brata, który zmarł.
Wniosek strony skarżącej zasługuje zdaniem orzekającego na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04).
Obecna sytuacja W. K. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych bez pogorszenia warunków bytowych.
Prowadzi ona gospodarstwo domowe z synem, który jest chory i nie pracuje, praktycznie pozostaje on na jej utrzymaniu. Jedynym źródłem dochodu rodziny jest niewysoka emerytura W. K., która w całości wydawana jest na utrzymanie. Wnioskodawczyni często musi rezygnować z niektórych wydatków na leki czy produkty żywnościowe aby nie przekroczyć domowego budżetu.
Stąd też poniesienie kosztów sądowych przez W. K. zagroziłaby realizacji podstawowych potrzeb życiowych jej i syna.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej.
W związku z tym, na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270) orzeczono jak w sentencji.