Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. B. – A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS z dnia 31.03.2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 27 498,64 zł.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. B. – A. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest osobą samotną i bezrobotną, pozostaje pod opieką psychiatryczną, nie uzyskuje stałego dochodu. Jest na utrzymaniu rodziców od 2004r. Matka W. B. uzyskuje emeryturę w wysokości 911,85 zł. miesięcznie, natomiast ojciec B. B. pobiera rentę wojskową inwalidzką w wysokości 3 570,11 zł. miesięcznie.
Koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego przez rodziców strony skarżącej wynoszą ok. 2000 – 2100 zł. miesięcznie. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego D. B. – A. wnoszą z kolei ok. 700 - 800 zł. Dochód, który uzyskała w 2008r. opiewał na kwotę 3 373,71 zł. (w tym 2 354,40 zł. z tytułu zasiłku dla bezrobotnych)
Strona skarżąca nie posiada oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Prowadzone przeciwko niej postępowania egzekucyjne zostały uznane za bezskuteczne.
Ojciec D. B. – A. jest ciężko chory na chorobę wieńcową, przeszedł zawał serca, ma nadciśnienie i cukrzycę. Na leki wydaje miesięcznie kilkaset złotych. Pomoc finansowa rodziców strony skarżącej udzielana jej od 2004r. spowodowała znaczne ich zubożenie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r.
Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika.
Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadminisrtracyjne prowadzone pod sygn. akt I SA/Kr 856/09 niewątpliwie dotyczy spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe.
W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w tym wypadku kosztów profesjonalnego pełnomocnika) bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sytuacja D. B – A. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez pogorszenia jej warunków bytowych. Jest ona osobą bezrobotną, bez oszczędności. Utrzymuje się tylko dzięki pomocy finansowej rodziców. Wprawdzie oboje rodzice otrzymują stały miesięczny dochód to należy jednak pamiętać, iż ich pomoc na rzecz córki jest dobrowolna. Wynika ona z ich dobrej woli i trudno zakładać istnienie obowiązku utrzymywania dorosłej córki zwłaszcza, w przypadku, kiedy ojciec strony skarżącej ponosi znaczne koszty związane z leczeniem jego własnych schorzeń.
Stąd też, zdaniem orzecznika, konieczność opłacenia pełnomocnika przez stronę skarżącą z pieniędzy otrzymywanych na życie od rodziców (zakładając, iż suma ta na pomoc prawną byłaby wystarczająca) zagroziłaby egzystencji a wręcz uniemożliwiłaby realizację jej podstawowych potrzeb życiowych.
Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.