Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł skarżący M.K. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w zakresie obowiązku uiszczenia tej opłaty ze względu na bardzo złą sytuację zdrowotną, a co za tym idzie finansową.
W związku z tym, że wniosek o prawo pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 września 2016 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia braku poprzez wypełnienie i odesłanie w terminie 7 dni urzędowego formularza "PPF".
W zakreślonym terminie M.K. przesłał wypełniony druk "PPF". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną D.K., córką M.K. ur. 2004 r. i synem M.K. ur. 1999 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1.900 zł i stanowi go pobierany przez wnioskodawcę zasiłek ZUS. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł.
W uzasadnieniu wniosku M.K. podniósł, że nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi w kwocie 200 zł bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny, co jest spowodowane bardzo złą sytuacją zdrowotną, a co za tym idzie finansową. Skarżący wskazał na swoją niedyspozycję zdrowotną powstałą po przebytym urazie wielonarządowym i przeprowadzonej operacji przeszczepu układu kostnego. Obecnie przebywa on na zasiłku chorobowym ZUS i nie posiada innych źródeł dochodu. Ponosi koszty leczenia w wysokości 320 zł oraz koszty utrzymania mieszkania w wysokości 385 zł miesięcznie.
Do wniosku skarżący załączył kopie trzech potwierdzeń wypłaty zasiłku chorobowego za okresy: od 19 stycznia do 10 lutego 2016 roku w kwocie 1.041,06zł, od 1 do 9 marca 2016 roku w kwocie 283,73 zł i za okres od 17 marca do 12 kwietnia 2016 roku w kwocie 850,20 zł.
Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M.K., dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych.
Odnosząc się do wezwania skarżący oświadczył, lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje stanowi własność PPHU P. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o. oraz D. P.. Żona wnioskodawcy nie posiada majątku (nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych). Jest ona osobą bezrobotną, co zostało potwierdzone kopią decyzji Prezydenta Miasta K. Skarżący wyjaśnił, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego. M.K. pełni funkcję prokurenta w dwóch podmiotach prawa handlowego (B.Sp. z o.o. i O.Sp. z o.o.), jednakże z tego tytułu nie osiąga żadnych korzyści majątkowych/finansowych.
Skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, ani pojazdów samochodowych. Wnioskodawca nie posiada potwierdzenia wysokości pobieranego zasiłku ZUS za sierpień i wrzesień 2016 roku, bowiem do dnia 7 listopada 2016 roku ZUS nie wypłacił przedmiotowego zasiłku. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: media (czynsz, gaz, prąd, woda, odpady) 385 zł, wyżywienie, ubranie 700 zł, leczenie 320 zł. Wnioskodawca nie posiada rachunków dokumentujących ponoszone wydatki. Z załączonych kopii zeznań podatkowych PIT-37 wynika, że w roku 2015 M.K. osiągnął przychód w wysokości 17.270,06 zł, a przychód jego żony, D.K. w roku 2013 wyniósł 10.500 zł.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy osoba wykaże" jednoznacznie wskazuje, że to strona ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Składając formularz wniosku powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.
W ocenie orzekającego skarżący M.K. nie przedstawił w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej.
Podkreślić należy, że skarżący podał nieprawdziwe dane, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego. Jak tymczasem wynika z informacji ujawnionych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (stan na 17 listopada 2016 roku) M.K. posiada 100 udziałów o łącznej wartości 50.000 zł w Przedsiębiorstwie "P" Sp. z o.o. w K. W spółce tej jego żona D.K. pełni funkcję prezesa zarządu.
Oświadczenie o nieposiadaniu przez D.K. (pesel [...]) żadnego majątku również nie jest prawdziwe. Z przedłożonego wyciągu z księgi wieczystej [...] wynika bowiem, że jest ona współwłaścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0429 ha położonej w K..
Niewyjaśniona pozostała została kwestia aktualnej wysokości zasiłku ZUS, który - według oświadczenia skarżącego - stanowi jedyne źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy. Przedłożone wraz z wnioskiem potwierdzenia wypłaty tego świadczenia dotyczą pierwszego kwartału bieżącego roku, a wezwanie do udokumentowania wysokości świadczenia ZUS za miesiące sierpień i wrzesień 2016 roku nie zostało przez stronę wykonane. Twierdzenia skarżącego, że zasiłek chorobowy ten okres nie został jeszcze wypłacony wydają się mało wiarygodne, skoro we wniosku z dnia 28 września 2016 roku M.K. podał wysokość tego świadczenia w kwocie 1.900 zł.
Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie udokumentował także wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady, itp.), ani wydatków ponoszonych na leczenie. Nie przedłożył też zeznania podatkowego D.K. za 2015 rok.
Brak powyższych dokumentów uniemożliwia orzekającemu poznanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe i dokonanie pełnych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011 r., sygn. akt II FZ 733/10).
Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie cząstkowych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia.
Podsumowując należy stwierdzić, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.