Uzasadnienie
J. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2018r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
W myśl § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2017r. poz. 367), wydanym na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 13 § 3 p.p.s.a., rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, przekazano wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
W powołanym art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017r. poz. 2336 ze zm.) uregulowano, w dwóch odrębnych jednostkach redakcyjnych oznaczonych punktami, możliwość dokonania przez Prezesa Kasy: odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożenia ich spłaty na raty lub umorzenia w całości lub w części; umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.
Przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zmieniające – wynikającą z p.p.s.a. – właściwość miejscową sądu administracyjnego, dotyczą tylko "należności z tytułu składek", które to pojęcie zostało zdefiniowane w art. 6 pkt 13b ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i obejmuje: składki, należne od nich odsetki i koszty upomnienia. Nie obejmuje natomiast nienależnie pobranych świadczeń. Ich definicję legalną i zasady zwrotu oraz ustalania odsetek za opóźnienia, z mocy art. 52 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, regulują przepisy art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1778 ze zm.), wespół z przepisami art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1368 ze zm.).
Z akt sprawy wynika, że skarżąca ma miejsce zamieszkania za granicą, na terenie Niemiec. Niemniej, skoro zaskarżona decyzja nie dotyczy sprawy określonej w § 1 pkt 3 powołanego wyżej rozporządzenia, ponieważ nie odnosi się do "należności z tytułu składek", o których mowa w art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz do "nienależnie pobranych świadczeń", to przepisy tego rozporządzenia nie mogłyby znaleźć zastosowania, bez względu na ocenę dopuszczalności drogi sądowej przed sądem administracyjnym w tej kategorii spraw (por. m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011r. i UZP 3/10, uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. I OPS 1/13, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2013r. III SAB/Łd 36/12, czy też - w zakresie przedmiotu orzekania - wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 14 listopada 2017r.
VIII Ua 126/17 (LEX nr 2484596) i Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 9 czerwca 2017r. IV Ua 31/17 (LEX nr 2324541), por. także: postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 20 lipca 2018r., sygn. akt I SA/Rz 472/18), której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie jest władny dokonać, a to ż uwagi na dyspozycję art. 13 § 2 oraz art. 59 § 1 p.p.s.a. W myśl ostatnio powołanego przepisu, jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu.
Skoro zatem siedziba Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, mieści się w Warszawie, a powołane rozporządzenie nie może znaleźć zastosowania, to na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.), należało stwierdzić niewłaściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazać skargę J. M. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.