Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - po rozpatrzeniu odwołania Albina, Artura i Arkadiusza N. - utrzymało w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy S. z 26 maja 1997 r., odmawiającą zwolnienia od podatku rolnego gruntów nabytych od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu podano, że podatnicy nabyli w dniu 15.04.1997 r. od Agencji na współwłasność gospodarstwo rolne o powierzchni 113,44 ha, a więc przekraczającej 100 ha /art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym/. Bez znaczenia jest powoływanie się na to, że na każdego współwłaściciela przypada areał mniejszy od 100 ha, bowiem zwolnieniem obejmuje się utworzone gospodarstwo rolne, a nie części gospodarstwa przypadające na poszczególnych właścicieli.
W skardze A., A. i A. N. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji. Ich zdaniem, skoro przypada na każdego z nich - jako współwłaściciela w częściach równych - część gruntów nie przekraczająca 100 ha /tj. 37,8 ha/, to został spełniony wymóg z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym. Powołali się także na art. 1 ust. 3 tej ustawy. Ponadto w piśmie procesowym podnieśli, że przetarg był przeprowadzony 6 grudnia 1996 r., a jedynie akt notarialny sporządzono 16.04.1997 r., oraz że podatek powinien być naliczony jedynie od gruntów przekraczających 100 ha.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podkreślając, że nabyte przez skarżących grunty tworzą gospodarstwo rolne trzech współwłaścicieli; nie są to trzy odrębne gospodarstwa. Areał nabytych gruntów przekracza 100 ha, a więc nie podlega zwolnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie jest niesporne jest, że skarżący nabyli na współwłasność od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa grunty o powierzchni 1 13,44 ha na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego. Nabycie nastąpiło w dniu 15 kwietnia 1997 r., a więc stosuje się przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym /Dz.U. 1993 nr 94 poz. 431 ze zm./ w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 1996 r. o zmianie ustaw o podatku rolnym, o lasach, o podatkach i opłatach lokalnych oraz o ochronie przyrody /Dz.U. nr 91 poz. 409 i nr 149 poz. 704/ obowiązującym od dnia 1 stycznia 1997 r. Bez znaczenia jest podniesiona przez skarżących okoliczność, że przetarg miał miejsce w grudniu 1996 r. Istotny jest dzień nabycia własności, gdyż z dniem tym ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego /art. 6a ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i 6 ustawy o podatku rolnym/.
Należy również zauważać, iż ustawa z dnia 4 lipca 1996 r., wprowadzające nowe zasady zwalniania z podatku gruntów nabytych /lub objętych w trwałe zagospodarowanie/ na utworzenie nowego lub powiększenie istniejącego gospodarstwa /art. 12 ust. I pkt 4 ustawy o podatku rolnym/, została ogłoszona w Dzienniku Ustaw, już w dniu 30 lipca 1996 r., tak więc skarżący, przystępując w grudniu 1996 r. do przetargu, mieli możliwość zapoznania się z nowymi obowiązującymi od 1 stycznia 1997 r. przepisami.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnego /w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997 r./ zwalnia się z podatku m.in. grunty nabyte w drodze kupna na utworzenie nowego gospodarstwa do powierzchni nie przekraczającej 100 ha. Oznacza to, że o możliwości zastosowania tego zwolnienia decyduje powierzchnia gospodarstwa utworzonego z nabytych gruntów. Użyty w omawianym przepisie zwrot "do powierzchni nie przekraczającej 100 ha" został zawarty w tej jego części, która ustala warunki zastosowania zwolnienia; nie odnosi się więc wprost do gruntów będących, przedmiotem zwolnienia.
Zatem kupno gruntów o powierzchni ponad 100 ha w celu utworzenia nowego gospodarstwa, powoduje, że grunty te nie podlegają zwolnieniu. Wykładnia gramatyczna omawianego przepisu wyklucza możliwość przyjęcia - jak domagają się tego skarżący w piśmie procesowym - rozwiązania polegającego na zwolnieniu od podatku gruntów o powierzchni do 100 ha z jednoczesnym opodatkowaniem części gruntów przekraczającej tę wielkość. Takie właśnie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu pięciu sędziów z dnia 19 listopada 1997 r., FPK 14/97 /ONSA 1998 Nr 2 poz. 43/, zapadłej na tle analogicznie brzmiącej drugiej części omawianego przepisu art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym, dotyczącej zwolnienia gruntów objętych w trwałe zagospodarowanie. W dalszej części uzasadnienia tej uchwały Sąd wywiódł, że omawiany przepis nie zawiera żadnych postanowień, przewidujących zwolnienie od podatku części nabytych gruntów /do 100 ha/ z równoczesnym opodatkowaniem ich "nadwyżki".
Brak takiego unormowania, a przede wszystkim regulacji określającej zasady opodatkowania nadwyżki gruntów ponad 100 ha, uzasadniają przyjęcie, że ustawodawca nie dopuścił takiej możliwości. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w innych przepisach art. 12 ust. 1 ustawy, według pkt 7 tego ustępu zwalnia się od podatku użytki rolne, na których zaprzestano produkcji rolnej, z tym że zwolnienie może dotyczyć nie więcej niż 20 procent powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego, lecz nie więcej niż 10 ha. Wynika z tego, że w tych wypadkach. w których ustawa dopuszcza zwolnienie od podatku rolnego tylko części gruntów, wyraźnie o tym stanowi.
Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że nabyte przez nich na współwłasność grunty o powierzchni 113,44 ha podlegają zwolnieniu z tego powodu, że obszar gruntu odpowiadający udziałowi każdego z nich nie przekracza 100 ha. Skarżący, kupując te grunty, utworzyli nowe gospodarstwo rolne, a zatem, skoro powierzchnia tego gospodarstwa przekracza 100 ha, to w świetle art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym brak jest podstaw do zastosowania zwolnienia. Przecież nabyte przez nich grunty tworzą jedno gospodarstwo rolne, a nie trzy - odpowiadające udziałom skarżących we współwłasności tego gospodarstwa. Potwierdza to powołany przez skarżących przepis art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym, z którego wynika, że jeżeli gospodarstwo rolne jest współwłasnością dwóch lub więcej osób, to grunty tego gospodarstwa stanowią odrębny przedmiot opodatkowania.
Tak więc zwolnieniu od podatku rolnego przewidzianemu w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym nie podlegają grunty nabyte na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 100 ha także w sytuacji, gdy gospodarstwo to stanowi współwłasność osób, których udziały w tym gospodarstwie odpowiadają obszarowi nie przekraczającemu tej wielkości.
Z powyższych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.