Uzasadnienie
I SA/Łd 1070/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015 r. odrzucił skargę w sprawie ze skargi J. B., B. F. i P. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zobowiązania podatkowego Sp. z o.o. A. w podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2008 r.
Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w drodze awiza w dniu 11 stycznia 2016 r.
W dniu 29 lutego 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (uzupełniony pismem z 31 marca 2016 r.) wraz z odpisem skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 22 lutego 2016 roku w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu podana została informacja o uznaniu postanowienia o odrzuceniu skargi za doręczone, z uwagi na nieodebranie podwójnie awizowanej przesyłki zawierającej postanowienie.
Autor wniosku wskazał, że żadne awizo nie dotarło do pełnomocnika skarżących na adres do doręczeń wskazany w aktach sprawy. Co prawda w dniu 28 grudnia 2015 r. spółka B., C. sp. k. (adresat przesyłki) nie pracowała, ale też tego dnia żadne awizo nie zostało pozostawione - wbrew adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu przesyłki - w drzwiach wejściowych adresata przesyłki. Pracownicy spółki B., C. Sp. k. pierwszego dnia po powrocie po przerwie świątecznej, tj. w dniu 4 stycznia 2016 r. nie odnaleźli żadnego awizo. Zawiadomienie musiałoby zostać umieszczone w drzwiach (szklanych) prowadzących do pomieszczeń zajmowanych przez spółkę B., C. Sp. k. Nic takiego nie miało miejsca ani w dniu 28 grudnia 2015 r. ani później, w tym zwłaszcza w dniu 5 stycznia 2016 roku.
Podkreślono, że pozostawienie takiej przesyłki w drzwiach wejściowych adresata przesyłki jest praktycznie niemożliwe, a także, iż podmiot doręczający korespondencję nie pozostawił drugiego awizo, co miało nastąpić w dniu 5 stycznia 2016 r.
Uwzględniając przytoczone okoliczności stwierdzono, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był brak wiedzy strony o fakcie doręczenia postanowienia z dnia 2 grudnia 2015 roku o odrzuceniu skargi. Przyczyna ta ustała kiedy w dniu 22 lutego 2016 roku uzyskano w Sądzie telefonicznie informację o uznaniu przesyłki za doręczoną.
W kontekście przesłanki braku winy, o której mówi art. 86 § 1 ppsa, strona podkreśliła, że postępowanie podmiotu doręczającego korespondencję, który nie pozostawił awiz, gdyż jak wynika z oświadczenia pracownika Poczty Polskiej S.A. fizycznie ich nie otrzymał, spowodowało, że strona nie miała szansy odebrać wspomnianej przesyłki, ponieważ o niej nie wiedziała.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia uchybionego terminu.
W niniejszej sprawie strona skarżąca składając przedmiotowy wniosek dochowała siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonała uchybionej czynności
Nie uprawdopodobniła natomiast braku winy w uchybieniu terminu.
Zgodnie natomiast z dyspozycją cyt. art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 465/10). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2013r., sygn. akt I OZ 55/13 oraz z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08 – dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl).
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona skarżąca wskazując na brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi podała, że o przesyłce zawierającej przedmiotowe wezwanie dowiedziała się dopiero w dniu 22 lutego 2016 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu.
Odnosząc się do przedstawionej powyżej argumentacji strony skarżącej należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012r., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy.
Stosownie zaś do treści art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.).
Z treści powyższych regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata są – z punktu widzenia art. 73 p.p.s.a. – istotne. To, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie danych zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników operatora pocztowego stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma.
Sąd badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., na podstawie podanych informacji stwierdza, czy adresat został zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel pozostawił awizo oraz, czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania przesyłki.
Z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że postanowienie o odrzuceniu skargi doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej na adres wskazany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 11 stycznia 2016 r. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 28 grudnia 2015 r. i złożono ją na okres siedmiu dni w placówce pocztowej. W dniu 5 stycznia 2016 r. przesyłkę tę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 12 stycznia 2016 r. zwrócono przesyłkę nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".
Skoro zatem strona skarżąca nie odebrała przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 11 stycznia 2016 r.
Domniemanie doręczenia wynikające z treści cyt. powyżej art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. W doktrynie podnosi się, że obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Aby jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2013r., poz. 1468).
W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, że podjęła czynności zmierzające do uprawdopodobnienia swojego stanowiska (tj. że nie otrzymała dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej postanowienie o odrzuceniu skargi, ponieważ w siedzibie spółki nie pozostawione było żadne awizo informujące o możliwości jej odbioru) inicjując wskazaną procedurę reklamacyjną.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności Sąd nie znalazł argumentów, które pozwoliłyby skutecznie podważyć instytucję tzw. doręczenia zastępczego i zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z danych umieszczonych na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki znajdujących się w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie została wysłana na adres wskazany w skardze i była dwukrotnie awizowana przez operatora pocztowego.
Należy podkreślić, że tylko procedura reklamacyjna usługi pocztowej umożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie zastępczym. Tymczasem strona takiej procedury nie zainicjowała.
Na marginesie wskazać należy (mając na uwadze treść pisma strony z dnia 31 marca 2016 r.), iż Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z reklamacją dotyczącą przesyłki zawierającą postanowienie o odrzuceniu skargi.
Należy podkreślić, że strona skarżąca zmierza zatem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że nie pozostawiono zawiadomień o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, o której mowa w art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo jedynie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015r., sygn. akt II OZ 863/15).
W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazała niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, takie natomiast okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie.
Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.
AKE.