Uzasadnienie
W dniu 10 listopada 2017 roku A. Spółka jawna z siedzibą w W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego B. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia wysokości zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2013 roku. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W nadesłanym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPPr skarżąca uzupełniająco wniosła także o ustanowienie doradcy podatkowego w osobie B. K.. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach, oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka od 1 marca 2014 roku zawiesiła prowadzenie działalność gospodarczej, spółka nie zadeklarowała posiadania żadnego majątku ani środków finansowych, wskazała, że cały kapitał założycielski spółki został wydatkowany na zakup towarów, od którego organy podatkowe odmówiły zwrotu VAT. Z uwagi na brak ustawowego obowiązki skarżąca nie sporządzała bilansu ani rachunku zysków i strat. A. K. oświadczyła, że z powodu złego stanu zdrowia nie może podjąć żadnego zatrudnienia, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, w utrzymaniu pomaga jej matka oraz brat mieszkający za granicą ponieważ jej mąż aktualnie nie ma stałego źródła utrzymania.
Z jego zeznania podatkowego PIT-36 jej męża wynika, że w 2016 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał on przychód w wysokości 12.610 zł oraz dochód na poziomie 9.100 zł. Druga wspólniczka oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem dzieci w wieku szkolnym. Miesięczne dochody jej gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie ok. 8.200 zł brutto. Rodzina posiad dom o powierzchni ok. 100 m2 obciążony kredytem hipotecznym którego rata wynosi ok. 1.400 zł miesięcznie, zlokalizowany na działce o powierzchni 1,74 ha, oraz dwa samochody Opel Astra rocznik 2003 i Honda CRV 1997.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek skarżącej nie jest zasadny.
Zgodnie z postanowieniami przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm.)- art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1- spółka jawna jest spółką osobową która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa i przedsiębiorcą - art. 251 § 1 powołanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skoro skarżąca spółka jawna była podatnikiem podatku od towarów i usług to ma zdolność sądową, a wobec tego w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania.
Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Odnośnie wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego w osobie B. K., który w jej imieniu wniósł do sądu skargę w przedmiotowej sprawie. W aktach sprawy niniejszej znajduje się także pełnomocnictwo z 5 stycznia 2018 roku udzielone przez wspólniczkę A. K. temu pełnomocnikowi do reprezentowania przed WSA w Łodzi w sprawie I SA/Łd 1145/17.
Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z doradcą podatkowym pochodzącym z wyboru, a wniosek spółki o ustanowienie tego samego pełnomocnika w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700).
Stosownie do treści art. 246 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane, gdy spółka wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane spółce gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Z treści powyższego przepisu (w szczególności z użytego w nim określenia "gdy wykaże") wynika, że ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy.
Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, które podaje we wniosku.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że spółka, zawiesiła prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku ani środków finansowych. Należy jednak zauważyć, że w sytuacji, gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na wynikającą z art. 22 § 2 K.s.h. nieograniczoną odpowiedzialność jej wspólników za zobowiązania spółki należy przy ocenie zasadności wniosku spółki wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników. Z nadesłanych dokumentów wynika, że A. K. z powodu złego stanu zdrowia nie może podjąć żadnego zatrudnienia, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, w utrzymaniu pomaga jej matka oraz brat mieszkający za granicą ponieważ jej mąż aktualnie nie ma stałego źródła utrzymania. Z zeznania podatkowego PIT-36 jej męża wynika, że w 2016 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał on przychód w wysokości 12.610 zł oraz dochód na poziomie 9.100 zł. Druga wspólniczka oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwojgiem dzieci w wieku szkolnym.
Miesięczne dochody jej gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie ok. 8.200 zł brutto. Rodzina posiad dom o powierzchni ok. 100 m2 obciążony kredytem hipotecznym, którego rata wynosi ok. 1.400 zł miesięcznie, zlokalizowany na działce o powierzchni 1,74 ha, oraz dwa samochody Opel Astra rocznik 2003 i Honda CRV 1997. Biorąc pod uwagę powyższe, oraz wysokość obciążającego spółkę wpisu od skargi w wysokości 208 zł, stosownie do treści art. 245 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uznać należało, że skarżąca nie wykazała braku możliwości pozyskania niezbędnych środków w celu opłacenia kosztów zainicjowanego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1i 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
AKE.