Uzasadnienie
Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania Wojciecha N. utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia 25 czerwca 1997 r., którą z powołaniem się na przepisy art. 104 i art. 107 Kpa oraz art. 6 ust. 2 i art. 44 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ nie wyrażono zgody na ograniczenie wysokości zaliczek na podatek dochodowy należnych od dochodu uzyskiwanego przez podatnika w poszczególnych miesiącach 1997 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Organy orzekające obu instancji uznały, że powołanie się podatnika na fakt zamierzonego dokonania rozliczenia rocznego podatku dochodowego za 1997 r. wspólnie z żoną, nie osiągającą żadnych dochodów nie może stanowić podstawy do ograniczenia wysokości należnych zaliczek miesięcznych płaconych w trakcie roku podatkowego, albowiem zgodnie z art. 44 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ograniczenie wysokości zaliczek jest możliwe jedynie w przypadku uprawdopodobnienia, że podatek zapłacony zaliczkami będzie niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego od przewidywanego rocznego dochodu, wynikającego z prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.
Organ odwoławczy nie uznał zasadności przedstawionej w odwołaniu argumentacji podatnika, przedstawiającej niższy wymiar podatku rocznego w stosunku do sumy bieżących zaliczek, wynikający ze wspólnego opodatkowania się z żoną, a także nie podzielił zarzutu odwołania o nierównym traktowaniu podatników w związku z treścią art. 32 ust. la i ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze Wojciech N. wnosząc o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji powtórzył swoje zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu. Skarżący stwierdził, że stanowisko organów podatkowych dotyczące wykładni i stosowania przepisów art. 32 ust. 1a oraz art. 44 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych świadczy o nierównym traktowaniu podatników, albowiem podatnicy objęci dyspozycją art. 32 ust. la ustawy stanowią kategorię uprzywilejowaną w stosunku do podatników, objętych dyspozycją art. 44 ust. 5 ustawy. Zdaniem skarżącego powyższe różnice nie znajdują dostatecznego uzasadnienia, w tym również związanego z sytuacją materialną podatników i stanowią naruszenie konstytucyjnej zasady równości podatników wobec prawa.
Ponadto skarżący wyraził pogląd, iż z treści art. 44 ust. 5 przedmiotowej ustawy nie wynika, że uprawdopodobnienie okoliczności, o których mowa w tym przepisie musi mieć bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja organu podatkowego drugiej instancji podlega uchyleniu, albowiem nie można podzielić wyrażonego w niej poglądu, iż stosownie do art. 44 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 r. nr 90 poz. 416 ze zm./ ograniczenie wysokości płaconych w ciągu roku podatkowego zaliczek może nastąpić wyłącznie w przypadkach, gdy podatnicy prowadzący działalność gospodarczą uprawdopodobnią, że dochód osiągnięty z działalności w rozliczeniu rocznym będzie niewspółmiernie niższy w stosunku do płaconych zaliczek.
Należy zgodzić się ze skarżącym, że tego rodzaju pogląd nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w treści powołanego przepisu i stanowi on zawężającą wykładnię tego przepisu, która nie może zasługiwać na aprobatę. Na podstawie analizy przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy uznać, że powołana przez skarżącego okoliczność zamierzonego dokonania rozliczenia rocznych dochodów wspólnie z żoną, nie osiągającą żadnych dochodów /art. 6 ust. 2 i 3 ustawy/ powinna zostać rozważona przez organy podatkowe w aspekcie możliwości ograniczenia zaliczek stosownie do art. 44 ust. 5 cytowanej ustawy.
Należy także podzielić zarzut skarżącego, że odmowa rozważenia przy załatwianiu wniosku podatnika o ograniczenie zaliczek w trybie art. 44 ust. 5 cytowanej ustawy okoliczności wynikających z możliwości wspólnego z żoną opodatkowania dochodów narusza w kontekście uregulowania zawartego w art. 32 ust. 1a i 1b ustawy konstytucyjną zasadę równości podatników.
Zdaniem Sądu wynikająca z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /ustawa z dnia 2.04.1997 r. - Dz.U. nr 78 poz. 483/ zasada sprawiedliwości podatkowej i równości podatników, wyrażana także wcześniej wielokrotnie w orzecznictwie sądowym i Trybunału Konstytucyjnego /patrz np. orzeczenie Trybunału K 13/92, K 10/93, K 4/94/ wymaga, aby podatnicy tego samego podatku, powołujący się na taką samą okoliczność byli traktowani przez organy podatkowe równo. Wynikające z zaskarżonej decyzji naruszenie powyższej ważnej, konstytucyjnej zasady prawa podatkowego powodowało konieczność uchylenia decyzji organu drugiej instancji, mimo że w chwili orzekania przez Sąd sprawa ograniczenia wysokości zaliczek na podatek dochodowy za 1997 r. stała się już bezprzedmiotowa.
Sąd jednakże rozpatruje kwestię zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na dzień jej wydania. Ponadto w rozpatrywanej sprawie należy także zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 44 ust. 5 omawianej ustawy wydana na tej podstawie decyzja organu podatkowego ma charakter uznania administracyjnego, co jednakże oznacza również, że organ orzekający był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozważyć wszystkie okoliczności sprawy. (...)