Uzasadnienie
W dniu 8 grudnia 2015 roku P. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku orzekającą o jego odpowiedzialności jako Prezesa Zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 i 2010 roku oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2010 i 2011 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu PPF skarżący rozszerzył swój wniosek o prawo pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego J. W. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie za prace w wysokości 2.337 zł netto oraz wynagrodzenie z umowy zlecenia 500 zł netto miesięcznie.
Skarżący nie posiada żadnego majątku. Od 2008 roku pozostaje w orzeczonej sądownie separacji z żoną i zamieszkuje w przyznanym jej w wyniku podziału majątku wspólnego na wyłączną własność lokalu mieszkalnym. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że wnioskodawca ponosi koszty utrzymania związane z tym lokalem na kwotę ok. 190 zł miesięcznie (opłaty za prąd, telewizję i internet). Wnioskodawca oświadczył ponadto, że kwotę ok 240 zł miesięcznie wydaje na leczenie (choruje na nadciśnienie, cukrzycę i depresję), często środki te pochodzą ze wsparcia finansowego od syna. Wnioskodawca nadesłał także ugodę sądową z 18 grudnia 2015 roku, na mocy której jest zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz swojej żony w wysokości po 1.700 zł miesięcznie.
Dodatkowo z tytułu umowy o kredyt konsolidacyjny jest obciążony obowiązkiem spłaty rat w wysokości 718 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał ponadto, że z dniem 15 stycznia br. organ podatkowy dokonał zajęcia jego wynagrodzenia na kwotę 510 zł miesięcznie oraz rachunku bankowego na kwotę blisko 300.000 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek skarżącego jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o prace i umowy zlecenia w łącznej kwocie ok. 2.800 zł netto miesięcznie, z którego w związku z zajęciem komorniczym potrąca na jest kwota ok. 500 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Od 2008 roku pozostaje w orzeczonej sądownie separacji z żoną i zamieszkuje w przyznanym jej w wyniku podziału majątku wspólnego na wyłączną własność lokalu mieszkalnym. Wnioskodawca ponosi koszty utrzymania związane z tym lokalem na kwotę ok. 190 zł miesięcznie (opłaty za prąd, telewizję i internet).
Ponadto ok 240 zł miesięcznie wydaje na leczenie (choruje na nadciśnienie, cukrzycę i depresję), jest także obciążony rata kredytu konsolidacyjnego w wysokości 718 zł miesięcznie i zobowiązany do łożenia alimentów na żonę w wysokości1.700 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie 500 zł, oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie niniejszej.
Odnośnie wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżący zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w osobie J. W. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się jednak pełnomocnictwo z 15 września 2014 roku udzielone przez skarżącego temu pełnomocnikowi do reprezentowania w sprawach administracyjnych, podatkowych i sądowoadministracyjnych dotyczących jego odpowiedzialności za zobowiązania A sp. z o.o. z siedzibą w Ł. Pełnomocnikowi temu w dniu 9 listopada 2015 roku doręczona została zaskarżona decyzja organu II instancji.
Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżący pozostaje w stosunku prawnym z radcą prawnym pochodzącym z wyboru, a jego wniosek o ustanowienie tego samego pełnomocnika w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.C.