Uzasadnienie
W dniu 19 lutego 2016 roku R. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. Wraz ze skargą podatnik złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z żoną, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z tytułu zatrudnienia wnioskodawcy w firmie transportowej należącej do jego zięcia w wysokości 1.355 zł, świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego przez jego żonę w wysokości 1.300 zł, renty socjalnej syna 644 zł oraz z działalności gospodarczej prowadzonej przez zięcia w wysokości ok. 2.500 zł netto miesięcznie. Do końca stycznia 2015 roku żona wnioskodawcy prowadziła działalność gospodarczą, zaś z końcem lipca 2015 roku wnioskodawca zawiesił swoja działalność gospodarczą w zakresie produkcji palet. Wnioskodawca wskazał, że działalność ta w 2014 roku przyniosła mu dochód na poziomie 46.361 zł rocznie, zaś dochód żony za ten rok z tytułu jej działalności wyniósł 25. 014 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że w bieżącym roku przychody zięcia wnioskodawcy za 2 pierwsze miesiące zamknęły się kwotą ok. 78.284 zł zaś jego zakupy w tym samym okresie przekroczyły kwotę 81.208 zł. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki skarżącego, którego miesięczne koszty utrzymania udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 460 zł(wydatki na wodę, wywóz śmieci i opał), dodatkowo rodzina wydaje ok. 120 zł na opłaty za telefon, 200 zł na leczenie syna wnioskodawcy. Wnioskodawca ma rachunki bankowe zajęte przez urząd skarbowy.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że R.P. wspólnie żoną, synem, córką, zięciem i wnukiem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody w łącznej kwocie 5.585 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku, jego rachunki bankowe zostały zajęte przez urząd skarbowy. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do córki skarżącego, którego miesięczne koszty utrzymania udokumentowane przez stronę wynoszą ok. 460 zł (wydatki na wodę, wywóz śmieci i opał), dodatkowo rodzina wydaje ok. 120 zł na opłaty za telefon, 200 zł na leczenie syna wnioskodawcy. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (3.676 zł) stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 700 zł. Należy podkreślić, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Rodzina wnioskodawcy dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, których wysokość w zestawieniu z wykazanymi niezbędnymi kosztami utrzymania, pozwala w ocenie referendarza sądowego na wygospodarowania kwoty 700 zł stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja materialna skarżącego może ulec zmianom, podatnik jedynie zawiesił działalność gospodarczą, która była znaczącym źródłem jego przychodów w latach ubiegłych, także działalność gospodarcza prowadzona przez jego zięcia może w przyszłości generować przychody na wyższym poziomie niż obecnie deklarowane. Powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o trwalej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawcę
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
E.J.