Uzasadnienie
Decyzją z dnia 13 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po ponownym rozpatrzeniu odwołania złożonego przez T. K., od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 14 stycznia 2022 r., ustalającej T. K. i P. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2022 rok w kwocie 689,00 zł, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 14 stycznia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) dalej O.p., art. 1a, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.) dalej u.p.o.l. oraz uchwały Nr XLIX/1491/21 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 października 2021 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Łódź. Poz. 5065) ustalił T. K. oraz P. K. wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2022 r. w ww. kwocie.
Przedmiotem opodatkowania uczyniono nieruchomość - działkę nr [...] położoną w Ł. przy ul. [...] opodatkowując: 469 m² gruntów pozostałych, 100 m² budynków mieszkalnych oraz 40 m² budynków pozostałych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wysokość podatku ustalona została na podstawie posiadanej dokumentacji.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji T. K. wskazała, że organ podatkowy wydał decyzję wbrew złożonym dnia 28 stycznia 2021 r. korektom deklaracji DN-1 (za lata 2018-2021), z których wynika, że strona zadeklarowała do opodatkowania podatkiem od nieruchomości 469 m² powierzchni użytkowej gruntów oraz 140 m² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych.
Decyzją z dnia 24 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Strona nie podzielając stanowisko wywiedzionego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wyrokiem z dnia 4 listopada 2022 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 479/22 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 24 maja 2022 r.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 13 marca 2023 r., ponownie rozpoznając sprawę, zarzuty i wnioski odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po wtóre podzieliło ocenę organu I instancji. Kolegium uwzględniając wytyczne Sądu przedstawione w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 479/22 wyjaśniło, m.in. iż organy podatkowe związane są zapisami widniejącymi w ewidencji gruntów i budynków, w której sporny budynek garażu nie został oznaczony jako mieszkalny, a jako garażowy. Co więcej organ nie może samodzielnie dokonywać zmian w ewidencji, ani na potrzeby sprawy zmieniać kwalifikację będącego przedmiotem opodatkowania budynku, uwzględniając jedynie wyjaśnienia podatnika w tym zakresie.
Nadto uwzględniając zapisy art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 roku poz. 1048) dalej: u.w.l., zdaniem organu nie można tego budynku uznać za pomieszczenie przynależne do budynku mieszkalnego i z tego względu opodatkowywać stawką jak dla budynków mieszkalnych. Z materiałów sprawy wynika bowiem, że na przedmiotowej nieruchomości nie doszło do powstania odrębnej własności lokali, bowiem brak jest jakichkolwiek wpisów w tym zakresie. Stąd do przedmiotowej zabudowanej nieruchomości gruntowej nie mają zastosowania przepisy ustawy o własności lokali.
Na opisaną decyzję organu II instancji T. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazując, iż całkowicie nie zgadza się z ustaleniami i wskazaniami prawnymi zawartymi w zaskarżonej decyzji.
Zdaniem strony Kolegium, pomimo wyroku WSA nadal nie rozpatruje istoty sprawy, którą jest stwierdzenie, co stanowi części budynków mieszkalnych. Skarżąca dodała, iż wnioskowała do organu podatkowego, by uznać garaż znajdujący się na jednej nieruchomości gruntowej z budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, jako część składową tego budynku mieszkalnego. Wskazała dalej, iż ustawa podatkowa nie definiuje co stanowi części budynku, ale taka definicja znajduje się w art. 2 ustęp 4 u.w.l., co zanegowały organy obu instancji a jednocześnie nie wyjaśniły, co stanowi części budynku mieszkalnego. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła, aby Sąd zażądał od organu podatkowego wyjaśnienia, co stanowi części budynków mieszkalnych wraz ze wskazaniem podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2023 r. strona uzupełnia argumentację skargi. Odpis pisma został doręczony organowi i uczestnikowi postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej p.p.s.a., sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonej kognicji Sąd ocenił, iż zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.
Nie sposób pominąć, że niniejsza sprawa jest rozpoznawana przez tutejszy Sąd w wyniku wydania zaskarżonej decyzji po uchyleniu wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 4 listopada 2022 r. (sygn. akt I SA/Łd 479/22) uprzednio wydanego rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Powyższe skutkuje koniecznością uwzględnienia art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego.
Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.
Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie opodatkowały budynek garażu stawką jak dla budynków pozostałych. Czy winny uwzględnić wyjaśnienia skarżącej i podobnie jak budynek mieszkalny, także budynek garażu opodatkować stawką jak dla budynków mieszkalnych. W tak opisanym sporze zdaniem Sądu na podzielenie zasługuje, wywiedzione z ustalonego na potrzeby sprawy stanu faktycznego i prawnego, stanowisko organu.
Po pierwsze, w zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, należy zaznaczyć, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając zatem stan faktyczny ustalony przez organy, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej (organy podatkowe), albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej.
Zdaniem Sądu z akt niniejszej sprawy wynika, że organy podatkowe zważając na wynikający z przepisu art. 122 O.p. obowiązek podejmowania niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z zasadą prawdy materialnej, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zebrany w sprawie materiał dowodowy, a oceny wyprowadzone na jego podstawie w sposób należyty wypełniają obowiązki płynące z zasady prawdy obiektywnej, jak też z zasady swobodnej oceny dowodów. W następstwie tak prowadzonych czynności, ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny, stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.
Sąd nie ma przy tym wątpliwości, iż ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 479/22, czemu dał wyraz w wyczerpującej argumentacji zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do oceny merytorycznej niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, iż stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają obiekty budowlane m.in. budynki lub ich części. Nie budzi zatem wątpliwości, iż zarówno budynek mieszkalny, jak i budynek garażu jest przedmiotem opodatkowania stosownie do wskazanych zapisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. I jak zauważyła strona ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje co należy rozumieć pod określeniem "ich części". Mając jednak na uwadze definicję budynku (art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach) i potoczne rozumienie słowa "część" należy przyjąć, że "częścią budynku" będzie – element jakiejś całości, fragment czegoś, dający się wydzielić lub wydzielony. A skoro tak trudno zgodzić się ze stroną, iż samodzielny budynek garażu jest częścią budynku mieszkalnego w rozumieniu u.p.o.l.
Korzystnego dla strony rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie przyniesie również odwołanie się, jak sugeruje strona, do zapisów ustawy o własności lokali, w szczególności regulacji dotyczącej pomieszczeń przynależnych, o których mowa w art. 2 ust. 4 tej ustawy.
Jak wyjaśnił organ, odrębna własność lokalu mieszkalnego, stosownie do art. 2 ust. 1 u.w.l., może być ustanowiona wyłącznie w odniesieniu do samodzielnych lokali mieszkalnych albo lokali o innym przeznaczeniu. Samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.w.l. jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Z kolei jak stanowi art. 2 w ust. 4 u.w.l., do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi".
Z przywołanych regulacji wynika zatem, iż pomieszczenia przynależne mogą przynależeć do lokalu, a więc do samodzielnego lokalu mieszkalnego, bądź lokalu o innym przeznaczeniu. Zatem garaż, któremu nadano charakter pomieszczenia przynależnego do lokalu mieszkalnego, staje się jego częścią składową, z tym że nadanie takiego charakteru może nastąpić dopiero przy wyodrębnieniu danego lokalu. Takie wyodrębnienie lokalu w sprawie niniejszej nie miało miejsca.
Jak ustalił organ na podstawie wpisów w ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej, na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny o dwóch mieszkaniach (klasa 1121 według PKOB tj. budynki o dwóch mieszkaniach) i co istotne, na przedmiotowej nieruchomości nie doszło do powstania odrębnej własności lokali, brak jest w tym zakresie jakichkolwiek wpisów tak we wspomnianej ewidencji jak i księdze wieczystej. Dokumentów dotyczących tej kwestii nie przedłożyła również strona. W aktach sprawy nie ma dokumentu, z którego wynikałoby, że przedmiotowy budynek garażowy stanowi pomieszczenie przynależne do wyodrębnionego lokalu w budynku mieszkalnym. Wprawdzie jak zauważył Sąd w uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie w dniu 4 listopada 2022 r., na nieruchomości należącej do skarżącej znajduje się budynek mieszkalny o dwóch mieszkaniach. Jednakże organ na podstawie dostępnych dokumentów nie potwierdził, jak oczekiwałaby strona, iż w budynku mieszkalnym znajdują się dwa samodzielne lokale mieszkalne.
Tezy takiej, wbrew wypowiedzi strony, nie sformułował również Sąd we wspomnianym uzasadnieniu wyroku. Istotne jest, iż czyniąc ustalenia w kierunku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego organ nie dotarł do dokumentów, ani takich nie przedłożyła strona, które wskazywałyby, iż budynek garażu należy podatkować inną stawką niż dla budynków pozostałych. Wniosku takiego nie sposób wyprowadzić, jak słusznie wywiódł organ z zapisów w księdze wieczystej, ani z danych zamieszczonych w ewidencji gruntów i budynków. W okolicznościach sprawy nie jest wystarczająca deklaracja strony w tym zakresie.
Nadto nie jest tak jak zdaje się oczekiwać strona, iż to organ podatkowy decyduje o sposobie kwalifikacji budynków dla celów podatkowych lub jest władny do podejmowania zmian w tej kwestii. W tym zakresie organ czerpie wiedzę z wpisów widniejących w ewidencji gruntów i budynków, których źródłem są właściciele gruntów i budynków. Organ podatkowy nie jest jednocześnie uprawniony do występowania do organu ewidencyjnego o dokonanie ewentualnych zmian w zapisach ewidencyjnych. Inicjatywę w tym zakresie posiada m.in. właściciel, zatem do czasu gdy właściciel nie zgłosi zmian w ewidencji, organ związany jest widniejącymi tam wpisami. Co za tym strona nie może oczekiwać, iż w ramach niniejszej sprawy, której przedmiotem jest ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w tym budynku garażu, organ wbrew danym wynikającym z materiału dowodowego, w tym z ewidencji, dokona samodzielnej kwalifikacji budynku dla celów podatkowych.
Organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 roku, sygn. akt IIFPS 1/09).
Nie jest również tak, jak wskazuje strona w uzupełnieniu skargi, iż nie jest konieczne wyodrębnienie lokalu jak twierdzi organ powołując się na zapisy ustawy o własności lokali. Zdaniem strony sporny budynek garażu należy zakwalifikować zgodnie z art. 2 ust. 1 u.w.l. tj. jako lokal o innym przeznaczeniu. Nie można jednak pominąć intencji ustawodawcy, a ten wskazał w art. 1, iż ustawa o własności lokali reguluje sposoby ustanowienia odrębnej własności samodzielnych lokali mieszkalnych, lokali o innym przeznaczeniu, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną. Odwołując się do zapisów ustawy o własności lokali strona winna mieć na uwadze cel, jaki przyświecał ustawodawcy, a takim była właśnie perspektywa wyodrębnienia własności lokalu, która jest możliwa w przypadku lokali samodzielnych. A skoro tak nie wystarczy aby lokal był samodzielny w sensie faktycznym, niezbędna jest udokumentowana samodzielność w sensie prawnym, a taka w sprawie nie została wykazana.
Z tych wszystkich względów podzielić należy wywód organu, iż przedmiotowy budynek – garaż nie dzieli losu budynku mieszkalnego i podlega opodatkowaniu wedle stawek jak dla budynków pozostałych.
Poddając analizie zaskarżoną decyzję w zakresie ustalenia podmiotu i przedmiotu opodatkowania Sąd stwierdził, iż wnioski wyprowadzone w tym zakresie przez organ zasługują na uwzględnienie. Z dokumentów sprawy wynika, iż właścicielami gruntu – o pow. 469m², budynku mieszkalnego o pow. 100m² i budynku garażu o pow. 40m² są T. K. i P. K.. Zastrzeżeń nie budzi również przyjęcie, jako podstawy opodatkowania, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1,2 u.p.o.l. powierzchni gruntu i powierzchni użytkowej budynków. W konsekwencji prawidłowo organy ustaliły wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2022, uwzględniając stawki określone w § 1 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. a i lit. e uchwały Nr XLIX/1491/21 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 października 2021 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Łódź. poz. 5065).
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
mko