Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2022 r., nr 1001-IEE-2.711.128.2021.2.JS UNP: 1001-21-017270 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm.), zwanej k.p.a., oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 56 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), zwanej u.p.e.a., oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z dnia 20 sierpnia 2021 r., nr 1012-SEE.711.847.2021.MR, o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. B..
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących: należności z tytułu podatku od towarów i usług (dalej – VAT) za II i III kwartał 2018 r., karę grzywny za wykroczenie skarbowe za 12/2008 r., należności z tytułu podatku VAT za I-IV kwartał 2019 r., podatek dochodowy od osób fizycznych za 2018 r., a także na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, obejmującego należności z tytułu kary pieniężnej.
Dyrektor wskazał, że decyzją z dnia 14 lipca 2021 r. NUS rozłożył na raty zaległości skarżącego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. oraz podatku VAT za II-III kwartał 2018 r., I-IV kwartał 2019 r. oraz I, III i IV kwartał 2020 r., a postanowieniem z dnia 15 lipca 2021 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne obejmujące należności podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku VAT, z uwagi na wydanie decyzji ratalnej.
W piśmie z dnia 28 lipca 2021 r., stanowiącym skargę na czynność egzekucyjną, dokonaną zawiadomieniem z dnia 15 lipca 2021 r. Nr 1012-EA.711.37579237. 2021.1.PLUMA1, skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Powołał się w nim na ważny interes zobowiązanego oraz ważny interes społeczny w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która jest jedynym źródłem utrzymania rodziny. W piśmie z dnia 05 sierpnia 2021 r., również stanowiącym skargę na czynność egzekucyjną, lecz dokonaną w dniu 26 lipca 2021 r., skarżący złożył kolejny wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu ponowił argumentację zawartą w poprzednim wniosku. Wskazał również na rozmowę z pracownikiem organu egzekucyjnego podczas, której zadeklarował ratalną spłatę należności oraz ponownie zadeklarował chęć dokonywania dobrowolnych wpłat na poczet zaległości do 30. dnia każdego miesiąca, stwierdzając, że "na mocy obowiązujących przepisów wobec uzasadnionego interesu społecznego wnioskodawcy art. 154 § 1, 2 k.p.a., art. 155 k.p.a. dalsze prowadzenie egzekucji objętych niniejszym wnioskiem staje się nieuzasadnione".
Utrzymując w mocy postanowienie NUS z dnia 20 sierpnia 2021 r. odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego – Dyrektor wskazał, że przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione w przepisie art. 56 § 1 u.p.e.a. i organ jest nimi związany; przyczyną zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie może być ustna deklaracja skarżącego o ratalnej spłacie należności, ważny interes zobowiązanego czy uzasadniony interes społeczny; a w sprawie skarżącego nie zaistniała którejkolwiek z ustawowych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor podkreślił, że tytuły wykonawcze na podstawie których dokonano wobec skarżącego zajęć w dniach 15 lipca 2021 r. oraz 05 sierpnia 2021 r. obejmowały należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, których nie uwzględniała decyzja ratalna z dnia 14 lipca 2021 r. oraz należności, których wierzycielem jest Główny Inspektor Transportu Drogowego.
W skardze na to postanowienie skarżący wniósł o zmianę wydanego rozstrzygnięcia i zawieszenie postępowania egzekucyjnego "w postaci zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr 1012-SEE.711.847.2021.MR w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach 1012.723.134432.2020, 1012.723134445.2020, BEPO.704.715.1.2018. 16732, BEPO.704789.1.20181673.02."
Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- - przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ze zm., poprzez błędną interpretację w odniesieniu do prowadzenia tego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie w Łodzi,
- - błędy proceduralne w związku z prowadzonym postępowaniem zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Polesie w Łodzi, jak również organ odwoławczy - Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, a tym samym naruszenie przepisów postępowania;
- - przepisów prawa materialnego wnioskodawcy, poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o błędną interpretację przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W odpowiedzi na tą skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania;
- 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;
- 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania;
- 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając w trybie uproszczonym w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, organ nie naruszył bowiem przepisów prawa w sposób, który skutkowałby uchyleniem zaskarżonego postanowienia, a to zwłaszcza art. 56 § 1 u.p.e.a.
Stosownie do tego przepisu "postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
- 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
- 4) na żądanie wierzyciela;
- 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach". Na gruncie tego przepisu judykatura (w większości judykatów) i doktryna przyjmują, że u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, są one wyliczone w sposób enumeratywny (wyczerpujący) i swoisty a organ egzekucyjny związany jest zakresem przesłanek, warunkujących zawieszenie (tak np. wyrok NSA z dnia 29 marca 2019 r., I GSK 1078/18, LEX nr 2653170, wyrok NSA z dnia 20 lipca 2017 r., II FSK 1809/15, LEX nr 2365472, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2075/15, LEX nr 2302530, wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r., II GSK 292/12, LEX nr 1328846, G. Łaszczyca, Zawieszenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego (w:) System egzekucji administracyjnej, Warszawa 2004, s. 267 oraz wskazane tam poglądy Z. Leońskiego czy W. Grześkiewicz, Egzekucja administracyjna - teoria i praktyka, Opublikowano: ABC 2006, wersja z Lex). Co prawda w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś (...) (Kodeksu postępowania administracyjnego), w postępowaniu egzekucyjnym nie można stosować przepisów kodeksu postępowania administracyjnego o zawieszeniu postępowania w wypadku żądania strony – zobowiązanego, tj. art. 97 – tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2101/10, LEX nr 1138073. Nie ma też zastosowania znana art. 98 k.p.a. instytucja fakultatywnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego (tak R. Hauser (red.), E. Leoński (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz 2018, wyd. 9).
Zważywszy na konsekwencje prawne wynikające z tak ukształtowanej instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego – Sąd stwierdza, że wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w zakresie kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i należności z tytułu kary pieniężnej nie mógł odnieść skutku. W stosunku do tych należności skarżący we wniosku nie powołał żadnej z okoliczności mieszczącej się w zakresie przesłanek art. 56 § 1 k.p.a. Swój wniosek oparł bowiem na dwu okolicznościach, a mianowicie po pierwsze na "ważnym interesie zobowiązanego oraz ważnym interesie społecznym w związku z prowadzoną (...) działalnością gospodarczą, która jest jedynym źródłem utrzymania" oraz po drugie, na deklaracji ratalnej spłaty należności. Tak zwerbalizowane okoliczności są irrelewantne (obojętne) dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że na ich podstawie organ nie mógł podjąć postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie objętym wnioskiem.
Co więcej organ z urzędu rozważał, jak wynika z uzasadnienia poddanego kontroli sądowej postanowienia (s. 4/5), zaistnienie przesłanek art. 56 § 1 k.p.a., w szczególności zaś czy koszty egzekucyjne były objęte decyzją ratalną, i - w ocenie Sądu - słusznie uznał, że żadna z nich nie zachodzi w tej sprawie.
Niezależnie od tego Sąd wyjaśnia, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności: słusznego interesu strony i interesu społecznego mogłyby stanowić podstawę wniosku o zastosowanie ulgi w spłacie spornych w tej sprawie należności, gdyby skarżący do wierzyciela tych należności złożył stosowny wniosek w tym przedmiocie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
ak