Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 października 2011 r. (sygn. akt I SA/Łd 392/11) tutejszy sąd oddalił skargę H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]r. wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie 2 listopada 2011 r.
Jednocześnie, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy postanowieniem z 14 listopada 2011 r. przyznał skarżącemu to prawo i ustanowił adwokata.
Pismem z 12 grudnia 2011 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. poinformował sąd, że wyznaczył pełnomocnika dla skarżącego.
We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, złożonym wraz z tą skargą 23 grudnia 2011 r., pełnomocnik podkreślił, że informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem uzyskał 20 grudnia 2011 r. i z tą chwilą podjął działania w ramach świadczenia skarżącemu pomocy prawnej (m.in. zapoznał się z aktami sprawy, wykonał ich kserokopie). We wniosku wniósł również o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę do przywrócenia stronie terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), na mocy którego sąd na wniosek strony przywróci termin do dokonania czynności, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wymogi stawiane wnioskowi o przywrócenie terminu sprecyzowane zostały w art. 87 P.p.s.a. Strona jest obowiązana wystąpić z wnioskiem w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w jego treści uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednocześnie wraz z wnioskiem trzeba dokonać czynności.
Rozstrzygając, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy, należy w pierwszej kolejności ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu. W sytuacji gdy wniosek składa pełnomocnik z urzędu ustanowiony już po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że dzień w którym ustała przyczyna uchybienia terminu należy rozumieć dzień, "w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie" (por. także B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 267–268 oraz postanowienia NSA z 27 lipca 2011 r. I OZ 547/11, z 12 maja 2011 r., II GZ 243/11, z 8 czerwca 2005 r., I FZ 198/06).
Jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z 15 kwietnia 2005 r. (sygn. akt II OZ 253/05) "skorzystanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną z prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie może stawiać tej strony w sytuacji gorszej od osoby, która z tego prawa nie korzysta i może wnieść skargę kasacyjną bez przeszkód w ustawowym terminie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zatem biec od dnia, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu powziął wiadomość o wyznaczeniu go przez właściwy organ samorządu zawodowego do reprezentowania oznaczonej osoby w konkretnej sprawie."
W niniejszej sprawie pełnomocnik otrzymał pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. 20 grudnia 2011 r., uznać zatem można, że przyczyny uchybienia terminu ustały najpóźniej 19 stycznia 2012 r. W takiej sytuacji, nadanie wniosku wraz ze skargą kasacyjną 23 grudnia 2011 r. nastąpiło w terminie przewidzianym do dokonania tej czynności.
Przechodząc do oceny wystąpienia przesłanki dotyczącej braku winy w uchybieniu terminowi zauważyć wypada, że już z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku tj. 5 października 2011 r., skarżący podjął kroki zmierzające do ustanowienia dla niego adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W związku z tym przyjąć należy, że uprawdopodobnione zostało, że skarżący bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie miał bowiem wpływu na termin załatwienia jego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Oznacza to jednocześnie, że ustanowiony w sprawie adwokat z urzędu również bez swojej winy nie mógł sprostać ustawowemu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, do wniosku dołączono skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, a czynności tych dopełniono w ustawowym terminie.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
W przedmiocie wniosku o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, nadmienić należy, że na obecnym etapie postępowania rozstrzyganie tej kwestii jest przedwczesne.
Zgodnie z zasadą koncentracji kosztów postępowania sąd rozstrzyga wniosek strony, czy też jej pełnomocnika ustanowionego z urzędu, o zwrot kosztów, kończąc sprawę w danej instancji, nie zaś przy okazji rozstrzygania incydentalnej kwestii jaką jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Również w orzecznictwie wyrażono pogląd zgodnie, z którym "wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie" (por. postanowienie NSA z 9 lutego 2005 r., GSK 1412/04). Stąd też sąd nie zawarł w postanowieniu rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii.
Sz.Ch.