Uzasadnienie
W dniu 5 stycznia 2017 roku M. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym do osób fizycznych za 2013 rok.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.440 zł skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z tytułu zatrudnienia wnioskodawcy w wysokości ok. 2.600 zł netto, z którego w związku z potrąceniami komorniczymi skarżącemu do wypłaty przypada kwota ok. 1.484 zł miesięcznie. Wnioskodawca zamieszkuje w domu należącym do córki na zasadzie użyczenia i jest zobowiązany do zakupu energii elektrycznej dla całej nieruchomości ponosząc z tego tytułu wydatki miesięcznie w granicach 330-470 zł miesięcznie.
Ponadto skarżący obciążony jest obowiązkiem spłaty kredytu bankowego którego miesięczna rata wynosi ok. 560 zł. Skarżący nie zadeklarował posiadania jakiegokolwiek majątku jednak w oświadczeniu o kosztach dojazdu do pracy wskazał, że posiada samochód osobowy Toyota Yaris, którym na dojazdy do pracy spala ok. 69 litrów paliwa wydając kwotę ok. 370 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Podał także, że jego żona utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego w wysokości 878 zł netto miesięcznie.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że M. R. utrzymuje się z dochodu z wynagrodzenia za pracę, który w związku z potrąceniami komorniczymi wynosi ok. 1.484 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku poza samochodem osobowym Toyota Yaris, którym dojeżdża do pracy. Zamieszkuje w domu należącym do córki, w którym mieszka także jego żona z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Miesięczne koszty utrzymania domu ponoszone przez stronę to koszty zakupu energii elektrycznej w wysokości od 330-470 zł miesięcznie.
Ponadto skarżący obciążony jest obowiązkiem spłaty kredytu bankowego którego miesięczna rata wynosi ok. 560 zł i zadeklarował ponoszenie kosztów dojazdu do pracy samochodem w wysokości ok. 370 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (1.440 zł) stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. Należy podkreślić, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Wnioskodawca dysponuje stałymi miesięcznymi dochodami, których wysokość w zestawieniu z wykazanymi kosztami niezbędnymi utrzymania do których zaliczyć można jedynie wydatki na energię elektryczną i żywność, pozwala w ocenie referendarza sądowego na wygospodarowania kwoty stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, wydatki na wyżywienie czy leki to jednak wydatków na paliwo do samochodu w wysokości 370 zł miesięcznie czy spłatę kredytu 560 zł miesięcznie, nie sposób zaliczyć do wydatków koniecznych osoby ubogiej.
Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawcy prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Wątpliwości także budzi prawdziwość oświadczenia wnioskodawcy o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego wobec zamieszkiwania na jednej posesji z żoną oraz córką, której nieruchomość ta została przekazana w formie darowizny Powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o braku jakichkolwiek możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawcę.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Ake.