Uzasadnienie
M. P. wnioskiem zawartym w skardze zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Uzasadniał, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie posiada żadnych oszczędności, a jedyny jego dochód stanowi wynagrodzenie za pracę na Ľ etatu w kwocie [...](brutto) oraz wynagrodzenie z tytułu podejmowanych prac dorywczych ok średnio [...] zł brutto. W gospodarstwie domowym pozostaje z małoletnią córką W.. Majątek skarżącego stanowi gospodarstwo rolne o pow. 30 ha oraz dom jednorodzinny o pow. 100 m˛ będący we współwłasności. Podnosił, że łączna suma zobowiązań podatnika to kwota około 6 milionów złotych, że prowadzone jest już postępowanie egzekucyjne i cały majątek ruchomy, nieruchomy oraz rachunki bankowe zostały już zajęte przez organ podatkowy.
Po wezwaniu do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw.
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek o przyznanie prawa pomocy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
NSA uzasadniał, że sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na niespójność danych finansowych i majątkowych zawartych w przedstawionych przez skarżącego pismach i dokumentach. Argumentował, że o ile wątpliwości sądu pierwszej instancji co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego mogły być uzasadnione, to sąd pierwszej instancji, dokonując oceny całokształtu sytuacji majątkowej skarżącego pod kątem kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") pominął wskazaną przez skarżącego informację o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, o czym świadczą załączone do wniosku kopie tytułów wykonawczych.
W ocenie NSA jest to istotna okoliczność faktyczna, którą sąd pierwszej zobowiązany będzie uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu wniosku w przedmiocie prawa pomocy.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Uwzględniając zatem przedstawione przez NSA stanowisko zważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie M. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W wykonaniu wezwań Referendarza sądowego i sądu skarżący przedłożył szereg dokumentów i oświadczeń, na okoliczność jego sytuacji finansowej i majątkowej, w tym: kserokopie poświadczonych za zgodność z oryginałem zaświadczeń i wyciągów bankowych, tytułów wykonawczych dotyczących egzekucji należności pieniężanach z tytułu podatku akcyzowego za poszczególne okresy 2003, 2004 i 2005 roku, zeznań podatkowych za 2013 r., deklaracji na podatek VAT za miesiące od sierpnia 2008 r. do stycznia 2015 r., zaświadczenia o zatrudnieniu oraz o pobieranym wynagrodzeniu, oświadczenie o niewykonywaniu dodatkowych prac dorywczych, oświadczenie o posiadanych środkach trwałych, zaświadczenia Wójtów Gmin co do posiadanych gruntów rolnych, umowy dzierżawy posiadanych gruntów oraz oświadczenia: o niewypłaceniu dotychczas pełnomocnikowi żadnych kosztów, o ponoszeniu kosztów związanych z gospodarstwem domowym przez rodziców, a także wykaz stałych miesięcznych wydatków skarżącego i faktury za media.
Jak sąd ustalił z urzędu, na podstawie informacji i dokumentów złożonych w sprawach o sygn. akt I SO/Lu 2/15 i 3/15, posiadane przez skarżącego środki trwałe (trzy autocysterny i wywrotki), ze względu na ich wiek i stan techniczny, bez znacznych nakładów finansowych nie nadają się do dalszej eksploatacji, co potwierdza pismo Transportowego Dozoru Technicznego z dnia [...] Ponadto pojazdy te są przedmiotem zajęcia w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego wysokość zajęć rachunków bakowych sięga kwoty ponad [...] zł.
Mając na względzie powyższe i dokonując oceny aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, uznać należy, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zestawiając bowiem wysokość kosztów sądowych (na obecnym etapie wpisu sądowego) z uwzględnieniem faktu, że nie jest to jedyne postępowanie zainicjowane przez skarżącego, z jego możliwościami zarobkowymi, posiadanym majątkiem oraz faktem prowadzenia w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego, zajęte zostały jego rachunki bankowe, ruchomości i nieruchomości na kwotę kilkunastu milionów złotych, co wynika z przedłożonych dokumentów bankowych i tytułów wykonawczych, stwierdzić należy że nie ma on realnych możliwości ich poniesienia bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny.
Przypomnieć należy, że zgodnie ze złożonymi oświadczeniami, wnioskodawca wspólnie z córką, utrzymuje się, z pracy na ułamkową część etatu oraz prac dorywczych wykonywanych nieregularnie, co przynosi niewielki miesięczny dochód (ok. [...] zł brutto), przy stałych miesięcznych wydatkach na poziomie ok. [...] zł. Oznacza to, że wnioskodawca zmuszony jest korzystać z pomocy finansowej rodziców, co potwierdza złożone przez niego oświadczenie. Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w kontekście jego możliwości finansowych, w ocenie Sądu, należy uwzględnić fakt, że pojazdy należące do skarżącego, zgodnie z jego oświadczeniem są przedmiotem zajęcia w ramach prowadzonego przez organy podatkowe postępowania egzekucyjnego, a ponadto przynajmniej część z nich nie nadaje się do eksploatacji (pismo Oddziału Terenowego w L. Transportu Dozoru Technicznego z dnia [...].).
W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 190, art. 260 w związku z 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.