Uzasadnienie
Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych z tym uzasadnieniem, że aktualnie nie ma majątku ruchomego, nieruchomego oszczędności. Otrzymuje rentę w wysokości 800 zł miesięcznie, Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem i dziećmi. Łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi 3.900 zł miesięcznie, w tym 2.900 zł to dopłaty unijne. Córka uzyskuje zasiłek z opieki społecznej w wysokości 200 zł miesięcznie.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy przyjmując, że wpis sądowy od skargi wynosi 100 zł, zaś rodzina skarżącej posiada stałe źródło dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 29 ha, gdy w 2014 r. statystyczna wielkość średniego gospodarstwa rolnego w Polsce to 10,4 ha. Powołał się na materiał pozyskany w sprawach sygn.: I SA/Lu 8/16, I SA/Lu 209/16.
W sprzeciwie skarżąca akcentowała konieczność spłaty rat w wysokości 3.000 zł, związanych z prowadzaniem gospodarstwa rolnego, a w niedalekiej przyszłości w kwotach 15.000 zł i 9.000 zł. Wyjaśniła też, że córka utraciła zasiłek uwzględniony we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem organ egzekucyjny prowadzi egzekucję w celu uzyskania 600 zł.
W powyższym stanie sprawy należy zważyć, co następuje:
Wniosek skarżącej zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 - p.p.s.a.). Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca powinna więc wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania sądowego koszty sądowe obejmują wpis od skargi w kwocie 100 zł.
W ocenie sądu, przyznanie prawa pomocy trzeba postrzegać jako przywilej, który może znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach mieszących się ściśle w wyżej przytoczonej ustawowej przesłance. Przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych oznacza bowiem przerzucenie ciężaru ich ponoszenia na innych współobywateli. Zatem koniecznym warunkiem zastosowania tej wyjątkowej instytucji jest wiarygodne wykazanie przez stronę skarżącą całokształtu rzeczywistej sytuacji majątkowej, a nie tylko jej wybranych fragmentów. Skarżąca natomiast wymienia dopłaty unijne uzyskiwane w związku z prowadzaniem gospodarstwa rolnego, powołuje się też na konieczność spłaty rat związanych z jego prowadzeniem. Zupełnie jednak przemilcza wysokość przychodów, jakie to gospodarstwo przynosi rodzinie. Trzeba zauważyć, że skoro obciążenia związane z prowadzeniem działalności rolniczej sięgają kilkunastu tysięcy złotych, to nie może ulegać wątpliwości - racjonalnie oceniając okoliczności przedstawione przez skarżącą - że gospodarstwo to przynosi porównywalne przychody. Tymczasem w nin. sprawie kwota wpisu od skargi wynosi 100 zł.
Trzeba też zauważyć, że dopłaty unijne, jak określa je skarżąca, są przeznczone, co do zasady, nie na utrzymanie rodziny, ale na konkretne cele związane z prowadzaniem gospodarstwa rolnego. W istocie więc skarżąca zmierza do wykazania, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się wyłącznie z jej świadczenia rentowego. Tej treści stanowisko, w ocenie sądu, oznacza, że skarżąca w istocie nie wykazuje swojej rzeczywistej sytuacji finansowej, na potrzeby ubiegania się o prawo pomocy. Natomiast prawo pomocy, co do zasady, jest przyznawane jedynie takiej stronie skarżącej, która rzetelnie, wiarygodnie przedstawi – zgodnie z rzeczywistością - nie tylko poziom wydatków, ale przede wszystkim przychodów. Tak się nie stało w realiach rozpatrywanego wniosku.
Wobec tego w ocenie sądu, nie ma żadnych podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i zwalniania od obowiązku zapłaty kwoty 100 zł. Byłoby to zupełnie dowolne uprzywilejowanie skarżącej, sprzeczne z ustawowymi przesłankami. Skoro skarżąca deklaruje możliwość spłat w niedalekiej przyszłości 9.000 zł, 15.000 zł, zaś aktualnie 3.000 zł, to nie może budzić uzasadnionych wątpliwości, że uzyskanie przez nią kwoty 100 zł na poczet wpisu od skargi pozostaje w granicach realnych możliwości, bez jakiegokolwiek uszczerbku majątkowego, tym bardziej w koniecznym utrzymaniu jej czteroosobowej rodziny. Odmiennych okoliczności, jak dotąd, skarżąca nie wykazała, jeśli kierować się zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Z tych względów wobec niewykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji, przy uwzględnieniu art. 260 § 1 do § 3 tej ustawy.