Uzasadnienie
E. J. wezwany solidarnie wraz z L. J. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1639 zł od wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, stanowi środek dowodowy, za pomocą którego skarżący wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Z uzasadnienia wniosku wynika, iż współskarżący E. J. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ponieważ ze względu na jego obecną sytuację materialną nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Osiąga jedynie dochód z emerytury w wysokości [...] zł netto.
Jego żona osiąga dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł netto. Zatem ich wspólny miesięczny dochód netto wynosi [...] zł. Miesięcznie na leki wnioskodawca razem żoną wydaje około [...] zł. Ze złożonego oświadczenia wynikało, iż skarżący jedynie z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.
W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W związku z tym, iż pojawiły się m.in. wątpliwości co do ilości osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynikające z zamieszkiwania współskarżących pod tym samym adresem, jak również zachodziła potrzeba sprecyzowania sytuacji finansowej, biorąc pod uwagę inne niż wydatki na leczenia koszty utrzymania wezwano wnioskodawcę do nadesłania oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są inne poza wydatkami na leki stałe konieczne wydatki miesięczne związane z utrzymaniem wnioskodawcy jak i wspólnego gospodarstwa domowego (np. energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, ogrzewanie, telefon, wydatki na żywność), w którym skarżący zamieszkuje oraz do nadesłania oświadczenia wskazującego, czy skarżący z żoną pozostają z rodziną L. J. we wspólnym gospodarstwie domowym biorąc pod uwagę, iż pod pojęciem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego rozumieć należy przede wszystkim uczestniczenie członków rodziny w kosztach prowadzenia wspólnego gospodarstwa, a więc składanie się ich na zakup środków żywnościowych i prowadzenie tak zwanej wspólnej kuchni, wspólne pokrywanie kosztów związanych z najmem, używaniem i konserwacją mieszkania itp.
Z nadesłanego oświadczenia wynika, iż miesięczne wydatki (ponoszone wspólnie z rodziną L. J., który jak wynika z akt jest synem wnioskodawcy) związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego z tytułu energii elektrycznej, opłat za telefon, KRUS, wodę, wydatków na żywność i dzieci wynoszą łącznie [...] zł. Powyższe zestawienie nie dotyczy kosztów opału ponoszonego w okresie od listopada do kwietnia w wysokości około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył również, iż pozostaje z rodziną swojego syna L. J.(w skład tej rodziny wchodzi nie pracująca żona i dwoje dzieci) we wspólnym gospodarstwie domowym.
W związku z tym, należy przyjąć, iż we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostaje łącznie 6 osób, w tym 2 małoletnich dzieci. Z akt sądowych wynika, iż dochód syna wnioskodawcy z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha jest deklarowany przez niego w wysokości około [...] zł miesięcznie. Z nadesłanych kopii dokumentów wynika, iż gospodarstwa rolne syna wnioskodawcy liczy [...] ha przeliczeniowych. Natomiast zadłużenie wnioskodawcy i jego żony wobec organów podatkowych, co wynika z załączonego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wynosi ponad [...] zł. Natomiast zadłużenie mieszkającego z nim syna wynosi ponad [...] zł.
Referendarz sądowy rozpoznając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Przyjmując, iż możliwość ponoszenia kosztów postępowania musi być realna i istnieć w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, iż złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt. 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2). Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele.
Jako, że sprawa niniejsza dotyczy należności pieniężnej w wysokości 81 944 zł koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które skarżący zobowiązany jest ponieść solidarnie obecnie mogą sprowadzać się do wpisu stosunkowego od wniesionej skargi w wysokości 1 639 zł (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz ewentualnych kosztów sądowych (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U.
Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów sądowych należy również zaliczyć kwotę wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi połowę wpisu od skargi. Na koszty niniejszego postępowania, poza ww. kosztami sądowymi mogą składać się również koszty ustanowienia adwokata, którego stawka minimalna za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, biorąc pod uwagę wysokość przedmiotu zaskarżenia, w tym wypadku wyniesie 3 600 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt. 1 a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przy założeniu, iż wysokość dochodu wnioskodawcy z tytułu emerytury w wysokości 396 zł netto w znacznej części przeznaczona jest na pokrycie zakupu leków, a pozostałe koszty związane z utrzymaniem są w większości finansowane przez innych poza żoną członków wspólnego gospodarstwa domowego, jak również z tytułu posiadanego zadłużenia wobec organów podatkowych zachodzą przesłanki do stwierdzenia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.