Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018 r. (II FZ 109/18) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2017 r. I SA/Lu 52/17 o odrzuceniu skargi J. H. z uwagi na jej nieopłacenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powtórny wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy można uznać za niemający znaczenia dla wstrzymania biegu terminu do uiszczenia należnych opłat, tylko wówczas, gdy wcześniej prawomocnie odmówiono jej, po merytorycznym rozpoznaniu wniosku, przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Przerywa natomiast bieg terminu do uiszczenia należnego wpisu od skargi kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po ponownym wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi – w wyniku uprawomocnienia się zarządzenia o pozostawieniu bez rozpoznania pierwotnego wniosku w tym względzie, a więc po rozstrzygnięciu jakie zapadło bez merytorycznej oceny możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi.
W konsekwencji powyższego skarżący ponownie został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wniósł o zwolnienie strony z obowiązku uiszczenia tej opłaty. W złożonym na tę okoliczność wniosku oświadczył, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z emerytury w kwocie 1.325,89 zł netto. Nie posiada żadnego majątku, ani przedmiotów wartościowych. Dom w którym zamieszkuje jest własnością jego siostry za co nie uiszcza czynszu najmu, ponosząc jedynie koszty związane z jego eksploatacją (media, niezbędne remonty). Ponadto skarżący spłaca pożyczkę zaciągniętą na zakup pompy ciepła (300 zł), a część emerytury (573 zł) zabiera mu komornik sądowy w ramach prowadzonej egzekucji.
Referendarz sądowy zważył, co następuje.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302) - powoływana dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
W stosunku zaś do takich podmiotów jak skarżący p.p.s.a. określa, że przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym dopuszczalne jest gdy wykażą, że są jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dodania przy tym wymaga, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 2017 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sadowych z wyłączeniem jednakże wpisu od skargi i ustanowił dla niego adwokata z urzędu.
Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku strony skarżącej winno nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy. Mając na uwadze treść wniosku strony o prawo pomocy oraz argumentację zawartą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2018 r. (II FZ 109/18), należało stwierdzić, że aktualny wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Mianowicie ze złożonego wniosku wynika, że wnioskodawca nie posiada majątku ani oszczędności. Od wielu lat ma kłopoty ze zdrowiem (posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji). Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.325,89 zł miesięcznie, której część objęta jest egzekucją administracyjną. Pozostałe mu środki wystarczają jedynie na bieżącą egzystencję, co oznacza, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, w tym wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 p.p.s.a. należało zmienić przedmiotowe postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 października 2017 r. w sposób wskazany w sentencji postanowienia.
Zapadłe orzeczenie w połączeniu z treścią postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 października 2017 r. oznacza, że skarżący został w niniejszym postępowaniu sądowym zwolniony od kosztów sądowych w całości, jak również przyznano mu adwokata z urzędu, bez obowiązku ponoszenia przez niego kosztów zastępstwa procesowego.