Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (organ), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie (ZUS, organ egzekucyjny) z 24 maja 2023 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, wniesioną przez B. B. (strona, skarżąca).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że ZUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z 1 marca 2023 r. nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obejmujących zadłużenie na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od czerwca do października 2016 r. Podstawą prawną dochodzonych należności jest ostateczna decyzja ZUS z 9 stycznia 2017 r.
Zawiadomieniami z 2 marca 2023 r. nr od [...] do [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia pobieranej przez stronę z ZUS emerytury. Odpisy tytułów wykonawczych, wraz z powyższymi zawiadomieniami o zajęciu, doręczono stronie 20 marca 2023 r.
W odpowiedzi strona złożyła skargę na powyższą czynność egzekucyjną, oświadczając, że ta wykonana została z naruszeniem ustaw, na podstawie fikcyjnie stworzonego długu. Podniosła, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bez podstawy prawnej a ZUS nie jest wierzycielem. Powołała również zarzut przedawnienia należności objętych egzekucją w związku z upływem 5 lat od daty ich wymagalności.
Postanowieniem z 24 maja 2023 r., ZUS, działając na podstawie art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej jako u.p.e.a.), oddalił skargę na wskazaną czynność egzekucyjną.
Jak argumentował, stanowiąca przedmiot postępowania skarga uregulowana jest w art. 54 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą skargi jest:
- 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy,
- 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Analiza skargi wskazuje, że nie wystąpiła żadna ze wskazanych przesłanek. Zajęcie świadczenia emerytalnego zostało dokonane zgodnie z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania tej czynności egzekucyjnej. Analiza przebiegu i formy zaskarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu emerytury potwierdza, że czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Podstawę dokonania zajęcia świadczenia stanowiły tytuły wykonawcze z 1 marca 2023 r. Zastosowanie na ich podstawie przedmiotowego środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Odpis zawiadomień o zajęciu świadczenia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono stronie 20 marca 2023 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności (organ rentowy) zawiadomienia o zajęciu otrzymał 2 marca 2023 r. Przy dokonaniu przedmiotowej czynności egzekucyjnej organ egzekucyjny nie dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów, ani uchybień formalnych w dokonanych czynnościach zajęcia świadczenia.
Nie doszło również do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego jej dokonano. ZUS zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, a uprawnienie do jego zastosowania wynika z art. 19 § 4 u.p.e.a. Jednocześnie aby organ mógł zastosować najmniej uciążliwy dla strony środek, to we własnym interesie powinna wskazać te składniki majątku, które mogłyby stanowić zabezpieczenie zobowiązania podatkowego. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.
Warunkiem zaś zastosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego jest istnienie możliwości wyboru w tym zakresie, a taka sytuacja nie wystąpiła. Zajęte świadczenie emerytalne, jest na tym etapie jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który ustalił organ egzekucyjny i z którego mógłby zostać zaspokojony wierzyciel. Ponadto strona nie wskazała żadnego innego środka, który byłby dla niej mniej uciążliwy, a który byłby skuteczny w toku egzekucji.
Jednocześnie wyjaśnił, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie jest ocena zasadności wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe podniesione w skardze kwestie merytoryczne w postaci: fikcyjnego stworzenia długu, niemożności uznania ZUS Oddział w Lublinie za wierzyciela, przedawnienia należności - nie podlegają rozpoznaniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Okoliczności te stały się przedmiotem złożonego - tego samego dnia co niniejsza skarga - zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej rozpatrzonego postanowieniem z 24 maja 2023 r. znak sprawy: [...] [...]
Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie wskazując, że nieprawidłowo wskazano stronę postępowania wskazując jedynie imię, nazwisko i adres do korespondencji. Ponadto, wskazała, że postanowienie to nie jest podpisane zgodnie z wymogami prawa, gdyż art. 124 k.p.a. wymaga podpisu z podaniem imienia i nazwiska. Działania ZUS naruszają prawo i świadczą o przekraczaniu uprawnień ustawowych, gdyż ZUS zajmuje się bezpodstawnym "psychicznym nękaniem". Nadto zwróciła uwagę, że wniosek z 3 stycznia 2017 r. o wyłączenie dyrektora P. W. pozostaje nierozpoznany.
Przywołanym na wstępie postanowieniem organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie egzekucyjnej. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do innych środków zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku. Zatem, skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
Ponadto dodał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku) ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (vide wyrok NSA z 5 marca 2015 r, II FSK 290/13). Dlatego też w niniejszej sprawie strona nie może skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie egzekucyjnej, tj. w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucją ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także renty socjalnej. Z akt sprawy wynika, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności, przewidziane w ustawie egzekucyjnej.
Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale nadto zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu, co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie (i co też zasadnie wskazał organ egzekucyjny). Podkreślenia wymaga, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. W przedmiotowej sprawie zajęcie świadczeń emerytalnych było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym, który ustalił organ egzekucyjny i dzięki któremu mógł zostać zaspokojony wierzyciel. Sama zobowiązana również nie wskazała żadnego innego środka, mniej dla niej uciążliwego, a jednocześnie skutecznego w toku egzekucji.
Nadto organ wskazał, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 § 1 k.p.a., w tym również spełnienie wymogu jego podpisania przez uprawnioną osobę. Strona zaskarżonego postanowienia również jest prawidłowo wskazana, zaś adres, to ten który strona podała organom jako adres właściwy do korespondencji. Pozostałe zarzuty podniesione w skardze i w zażaleniu wykraczają natomiast poza zakres niniejszej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, w którym nie wskazano pełnej daty i które stanowi wyraz nękania jej przez ZUS, gdyż w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłaty składki za to ubezpieczenie.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą - wbrew żądaniu skarżącej - rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z przywołanym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych wart. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.
W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 p.p.s.a.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji strony skarżącej, bowiem zarówno te jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę.
Nawiązując natomiast do kognicji Sądu, należy wskazać, że w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.
Tytułem wprowadzenia przypomnieć należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stosowanie egzekucji administracyjnej ma miejsce wówczas, gdy nałożono na zobowiązanego określone obowiązki a zobowiązany tych obowiązków nie wykonuje dobrowolnie. Organ egzekucyjny obciąża obowiązek doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym.
Zważyć jednak należy, że niniejsza sprawa dotyczy skargi na czynność egzekucyjną, która to jest jedną z wielu instytucji postępowania egzekucyjnego.
Skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. U.p.e.a. regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. Dlatego też zarówno w orzecznictwie (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 22 stycznia 2004 r., III SA 1503/03; NSA z 10 lipca 2012 r., II FSK 2555/10; NSA z 23 czerwca 2023 r., I GSK 1426/19), jak i piśmiennictwie (zob. Marta Romańska w: System egzekucji administracyjnej, pod redakcją J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza; Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 536), przyjmuje się, uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym.
W myśl bowiem art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
- 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
- 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.
Nie może być zatem wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Nie ma bowiem podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 6 października 2021 r., III FSK 4238/21). Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności.
Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Wskazana wyżej zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2023 r. III FSK 4406/21z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Dlatego też zobowiązany, wnosząc skargę na czynność egzekucyjną, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1, to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Tymczasem argumentacja skarżącej mimo, iż literalnie nawiązuje do pierwszej wyżej wskazanej podstawy skargi, to w istocie nie odnosi się do formalnej poprawności dokonanej czynności zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, lecz zasadności jej zastosowania z uwagi na podjęcie jej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego bez podstawy prawnej oraz wobec przedawnionych należności.
W związku z tym wskazać należy, że zarzut wadliwości tytułu wykonawczego oraz wygaśnięcia obowiązku z uwagi na jego przedawnienie może być ponoszony na podstawie art. 33 u.p.e.a., a nie w trybie skargi na czynność egzekucyjną, z którego to uprawnienia również skarżąca skorzystała, składając wraz z przedmiotową skargą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wyłączone do odrębnego postępowania i rozpatrzone przez organ egzekucyjny postanowienie z 24 maja 2023 r. znak sprawy: [...] [...]
Niemniej jednak Sąd stwierdza, że czynność egzekucyjna w postaci świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej została dokonana prawidłowo.
Mianowicie, w świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wskazanego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.
Czynność egzekucyjna w postaci zajęcia została dokonana na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.
Stosownie do art. 79 § 2 u.p.e.a. zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń.
W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (art. 79 § 4 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny:
- 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób;
- 2) wzywa organ rentowy, aby:
- a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości,
- b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli;
- 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2.
Słusznie zatem organy poddały ocenie wniesioną skargę na czynność egzekucyjną przede wszystkim pod kątem dochowania wymogów przewidzianych w art. 79 u.p.e.a., skupiając się na ocenie formalnej poprawności czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczenia w ZUS.
Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny dokonał przedmiotowego zajęcia zawiadomieniami z 2 marca 2023 r. o numerach od [...] do [...] przesłanymi do dłużnika zajętej wierzytelności (organ rentowy) tego samego dnia.
Podstawę dokonania zajęcia świadczenia stanowiły tytuły wykonawcze z 1 marca 2023 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...] i [...] Odpis zawiadomień o zajęciu świadczenia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono zaś skarżącej 20 marca 2023 r. Przy dokonaniu przedmiotowej czynności egzekucyjnej organ egzekucyjny nie dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów, ani uchybień formalnych w dokonanych czynnościach zajęcia świadczenia. Zawiadomienia o zajęciu realizują dyspozycję art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a., określającego wymogi treści zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzanego według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Zawierają one: oznaczenie zobowiązanego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, kwotę należności i okres, za który została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj, stopę oraz kwotę odsetek z tytułu jej niezapłacenia w terminie, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności (organ rentowy) do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia oraz informacje dla zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia.
Stosownie do art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a., zawiadomienia o zajęciu (jak też tytuły wykonawcze stanowiące podstawę ich wystawienia) zawierają podpis pracownika upoważnionego do ich wystawienia i działania z upoważnienia organu egzekucyjnego z podaniem jego imienia, nazwiska i stanowiska służbowego.
Sąd podziela więc ocenę organów, że przedmiotowa czynność egzekucyjna dokonana została zgodnie z treścią przywołanych przepisów.
Organy prawidłowo odniosły się również do kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego w ramach, którego dokonano czynności egzekucyjnej. Podkreślić należy, że przepis art. 7 § 2 up.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasada ta rządzi wyborem konkretnego środka egzekucyjnego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością.
Jak wskazał organ, osiągnięcie celu egzekucji nie jest też aktualnie możliwe również przy wykorzystaniu innych środków egzekucyjnych - poprzednio zastosowane środki egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych w [...] S.A. i [...] S.A. okazały się bowiem jak dotąd nieskuteczne w związku z informacjami banków o braku środków na realizację. Zważywszy na powyższe oraz okres i kwotę wygenerowanego zadłużenia, organ nie tylko był uprawiony, ale i zobowiązany do zajęcia jedynego, ustalonego w sprawie środka egzekucyjnego.
Ponadto w przypadku zajęcia świadczenia w ZUS, przepisy prawa przewidują odpowiednie instrumenty, które łagodzą dolegliwości, związane z dokonanym zajęciem egzekucyjnym (art. 139 ust. 1 pkt 5, art. 141 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504), a których to obowiązek stosowania ciąży na organach. Zatem, mimo dokonanego zajęcia egzekucyjnego, otrzymywane przez skarżącą świadczenie jest zabezpieczone kwotą wolną od takiego zajęcia, ustaloną przez ustawodawcę jako gwarancja minimum egzystencji.
Jednocześnie co istotne, skarżąca nie wskazała innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego, który jednocześnie umożliwiałby skuteczną egzekucję. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezzasadny.
Jakkolwiek zatem niewątpliwym są niedogodności związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, charakterystyczne dla większości stosowanych środków egzekucyjnych, to nie należy zapominać że sytuacja ta powstała wskutek naruszenia podstawowego obowiązku płatnika składek - terminowego i w pełnej wysokości obowiązku opłacania składek. W postępowaniu tym nie chodzi o wyrządzenie dolegliwości zobowiązanemu, gdyż jego zadaniem jest doprowadzenie przy zastosowaniu przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych do wykonania ciążącego na dłużniku obowiązku, a tym samym odzyskania przysługujących wierzycielowi należności.
Podsumowując wbrew zarzutom skargi analiza akt sprawy dowodzi, że organy w niczym nie uchybiły obowiązkom w zakresie dokonania stosownych ustaleń, wyprowadzając z nich adekwatne do stwierdzonych okoliczności konkluzje prawne. Zajęte w tej materii stanowisko zostało opatrzone uzasadnieniem, w którym zamieszczono istotne dla wyniku postępowania informacje.
Tym samym, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższych okoliczności skargę należało oddalić jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.