Postanowienie WSA w Lublinie z 27 kwietnia 2023 r., I SA/Lu 7/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w dniu 27 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym

Sprawa

sprawy ze skargi P.-N. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. na decyzję Dyrektor Izby Celnej z dnia 27 października 2022 r. nr 308000-COP.4105.2.2022.10 w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień, październik i listopad 2017 r. postanawia: odrzucić skargę.

Skład

Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz przewodniczący

Uzasadnienie

W dniu 5 grudnia 2022 r. radca prawny P. R. wniósł drogą elektroniczną skargę na opisaną na wstępie decyzję. Wskazał, że działa w imieniu [...] spółki z o.o. Skarga nie została podpisana podpisem elektronicznym. Jednocześnie radca prawny zawiadomił, że tego samego dnia (5 grudnia 2022 r.) wypowiedział pełnomocnictwo do reprezentowania spółki w tej sprawie.

W wykonaniu zarządzenia z dnia 11 stycznia 2023 r. radca prawny został wezwany do podpisania skargi, złożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej w dacie wniesienia skargi oraz złożenie dokumentu wypowiedzenia pełnomocnictwa. Wezwanie doręczono w dniu 25 stycznia 2023 r. i pozostało ono bez odpowiedzi.

Z uwagi m.in. na treść art. 102 k.c., w dniu 2 marca 2023 r. wezwano stronę m.in. do wskazania, czy na dzień wniesienia skargi udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu P. R. do reprezentowania go w niniejszej sprawie oraz czy i w jakiej dacie otrzymała oświadczenie tego pełnomocnika o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, pod rygorem uznania, że wskazany radca prawny był umocowany do złożenia w sprawie skargi w imieniu strony oraz że strona w dniu 5 grudnia 2022 r. otrzymała jego oświadczenie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa.

Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 29 marca 2023 r. i pozostało bez odpowiedzi strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej jako "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.

W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a jak wynika z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie natomiast do art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

Brak podpisu (w tym elektronicznego) oraz nieprzedłożenie pełnomocnictwa przez osobę, która wnosi skargę jako pełnomocnik powodują, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. W takim wypadku przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Nieusunięcie braków formalnych obliguje sąd do odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skargę wniósł radca prawny, który także w postępowaniu przed organami podatkowymi reprezentował stronę skarżącą. W skardze zaznaczył, że czyni to w imieniu spółki. Wskazał co prawda, że tego samego dnia wypowiedział pełnomocnictwo, jednak co do zasady powinien był jeszcze działać za stronę przez okres dwóch tygodni (art. 42 § 1 p.p.s.a.). Poprzez bierne zachowanie w obliczu wystosowanego wezwania, strona potwierdziła, że radca prawny P. R. był umocowany do działania w niniejszej sprawie na etapie wystąpienia ze skargą, a także że wypowiedział to pełnomocnictwo.

Pełnomocnictwo jest instytucją prawa cywilnego i to przede wszystkim te przepisy regulują umowę zawartą pomiędzy mocodawcą i osobą przez niego umocowaną (art. 98 k.c. i nast.). Jednak szczegółowe przepisy dotyczące pełnomocnika działającego w postępowaniu sądowym regulują przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo udzielone w formie dokumentu elektronicznego podpisuje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 37a p.p.s.a.). Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i uczestników – od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd (art. 42 § 1 p.p.s.a.). Jak już wskazano, pełnomocnik w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lun rzecznika patentowego, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest obowiązany działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go z tego obowiązku (art. 42 § 2 p.p.s.a.).

W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że radca prawny P. R. był umocowany do działania w imieniu i na rzecz strony i posiadając takie umocowanie (co potwierdziła sama strona) – złożył skargę na wydaną wobec spółki decyzję, choć nie dołączył równocześnie do niej dokumentu pełnomocnictwa. Taką okoliczność należy wyraźnie odróżnić od działania pełnomocnika bez umocowania. Specyfika sprawy polega jednak na tym, że pełnomocnik równocześnie z wniesieniem skargi poinformował Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Niemniej jednak przyjąć należy, że w dacie złożenia skargi działał jako umocowany pełnomocnik. Skoro zaś tak, to jego rolą było uzupełnienie braków skargi, w szczególności w zakresie jej podpisania. O ile bowiem przedłożenie przez pełnomocnika na etapie wystosowania do niego zarządzenia Przewodniczącej mogło być utrudnione lub niemożliwe (z uwagi na obowiązek zwrotu takiego dokumentu), chociaż profesjonalny pełnomocnik w odpowiedzi na pismo sądowe takiej okoliczności nie podnosił, to już jednak nie było podstawy do uchylenia się od złożenia w wyznaczonym do tego terminie podpisu na dokumencie skargi.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie ma podstaw by uznać za konieczne wezwanie wprost strony do podpisania skargi tylko dlatego, że reprezentujący ją pełnomocnik nie wykazał przed sądem swojej legitymacji stosownym dokumentem (a tym bardziej, jeśli złożył on skargę dotkniętą innym usuwalnym brakiem formalnym). Wezwanie tego rodzaju można byłoby rozważać, ale wówczas, gdy między stroną a pełnomocnikiem więź pełnomocnictwa od samego początku nie występowała i pełnomocnik niejako uzurpował sobie status pełnomocnika, co trudno zakładać przy zawodowym charakterze działania i istniejących regułach zawodowej odpowiedzialności dyscyplinarnej (taka sytuację w niniejszej sprawie jednak wykluczono). Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi, jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika, może stać się innego rodzaju brakiem formalnym – brakiem podpisu strony pod skargą – który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 stycznia 2023 r. oraz z dnia 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20; podobnie tenże sąd w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2022 r., II OZ 459/22).

Wobec milczącego potwierdzenia przez stronę, że umocowała do działania w sprawie pełnomocnika w osobie radcy prawnego P. R., wystarczającym było wezwanie zawodowego pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie podpisem elektronicznym. Sąd był też uprawniony, by w pierwszej kolejności domagać się od samego pełnomocnika przedłożenia dokumentu, potwierdzającego umocowanie do działania w sprawie w chwili dokonywania tej czynności. Dopiero, gdy pełnomocnik złożyłby oświadczenie, że dokument pełnomocnictwa zwrócił, nie zachowując kopii, zaistniałaby podstawa do wystąpienia o ten dokument do strony. W niniejszej sprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie złożył takich wyjaśnień, bowiem w ogóle nie odpowiedział na skierowane do niego wezwanie w przedmiocie braków skargi.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu nie było podstaw, aby ponowić wezwanie o usunięcie braku podpisu pod skargą, kierując je bezpośrednio do skarżącej spółki. Radca prawny wyraźnie zaznaczył, że skargę wnosi w jej imieniu. To na nim zatem spoczywał obowiązek usunięcia braków skargi, w szczególności zaś braku, polegającego na podpisaniu składanego dokumentu.

Dopiero, gdy - jak wskazywał NSA w powołanych wyżej orzeczeniach – na tle konkretnych okoliczności sprawy okazałoby się, że pełnomocnik działał bez umocowania (co oznacza, że skarga w sprawie nie została wniesiona ani przez samą stronę, ani przez kogokolwiek, kto prawidłowo działał w jej imieniu), można byłoby rozważać zaangażowanie samej strony w obowiązki związane z uzupełnianiem braków formalnych skargi, w tym w szczególności (co istotne dla sprawy) jej podpisania.

W niniejszej sprawie, zważając na stanowisko prezentowane przez judykaturę, nie sposób dostrzec zatem powodów, dla których należałoby w przedstawionych w sprawie okolicznościach wzywać samą stronę do podpisania skargi, czy też do przedstawienia zamiast umocowanego do wniesienia skargi pełnomocnika dokumentu pełnomocnictwa.

Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. 1982, nr 19, poz. 145 ze zm.), radca prawny, wypowiadając pełnomocnictwo, umowę zlecenia lub umowę o pracę, obowiązany jest wykonać wszystkie niezbędne czynności, aby okoliczność ta nie miała negatywnego wpływu na dalszy tok prowadzonych przez niego spraw

Mając powyższe na uwadze i stwierdzając, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, pomimo prawidłowego wezwanie w tym przedmiocie, Sąd odrzucił skargę, za podstawę przyjmując art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.