Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku P.S. o ponowne rozpatrzenie żądania, utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]" nr "[...]" odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
Z motywów decyzji i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:
W dniu 28.04.210r. P.S. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w G. wniosek o umorzenie ciążących na nim zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek za okres od kwietnia 2000r. do czerwca 2001r.
Podał, że zrezygnował z działalności gospodarczej 12 czerwca 2001r. z uwagi na chorobę żony i złą sytuację firmy. Na skutek egzekucji komorniczej, w kwietniu 2005r. musiał opuścić mieszkanie własnościowe przy ul. O. w G. Uzyskana kwota za sprzedane egzekucyjnie mieszkanie pokryła pożyczki bankowe i inne zgłoszone przez wierzycieli. W jego ocenie ZUS mógł uzyskać zaspokojenie należności w większym stopniu, gdyby energiczniej dochodził swoich praw.
Wnioskodawca wyjaśnił, że po śmierci żony (28.12.2006r.) utrzymuje się z renty rodzinnej, ok. 737 zł netto "do ręki". Ze względu na wiek (60 lat) i stan zdrowia bardzo trudno, a nawet ostatnio niemożliwym stało się podjęcie jakiejkolwiek pracy. Zamieszkuje "kątem" u dobrych ludzi. Nie stać go na wynajęcie mieszkania. Za zamieszkiwanie kątem płaci miesięcznie 320 zł. Opłaca też 50% zobowiązań z rachunków za energię elektryczną, gaz i wodę. Na leki wydaje ok.70 zł. Łącznie wymienione stałe wydatki wynoszą 517 zł miesięcznie. Na prowadzenie gospodarstwa domowego pozostaje mu ok. 220zł, co nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Na potwierdzenie stanu zdrowia wnioskodawca przedstawił zaświadczenie lekarskie stwierdzające przewlekłe choroby i wymóg stałego leczenia oraz kserokopię recepty. Wskazał, że nie posiada żadnych wartościowych przedmiotów, samochodu ani oszczędności. Podkreślił, że w takim samym stanie faktycznym Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 8 sierpnia 2008r. umorzył mu zaległości za okres do końca 1998r. Jego sytuacja w zasadzie nie uległa zmianie, poza pogorszeniem stanu zdrowia i przybyciem lat.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych inspektorat w G. decyzją z dnia "[...]" wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: u.s.u.s., odmówił umorzenia należności w kwotach wymienionych w sentencji(łącznie 15852,77 zł)
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach określonych w ust. 3 art. 28 przedmiotowej ustawy. Ponadto, wskazał, iż w myśl art. 28 ust. 3a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś art. 32 tej ustawy do składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Zakład po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, mającego na celu określenie sytuacji materialnej wnioskodawcy przyjął, iż nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż nie stwierdzono wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Oceniając zaś wniosek pod kątem zastosowania umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy Organ uznał, iż nie zaistniały przesłanki przemawiające za ich umorzeniem określone w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).
Oceniając sytuację majątkową, osobistą i rodzinną zobowiązanego Zakład wskazał, iż ostateczną granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Wskazał, że wnioskodawca pobiera rentę rodzinną w kwocie 737,71 zł. netto. Mieszka bez zameldowania przy ul. K. 16/5 w G. i nie ma nikogo na utrzymaniu. Ponosi wydatki na mieszkanie i leki. Z przedłożonej dokumentacji lekarskiej nie wynika jednak, aby problemy zdrowotne uniemożliwiały mu świadczenie pracy.
Organ uznał, że trudna sytuacja wnioskodawcy nie dostarcza podstaw do stwierdzenia, że zaistniały przesłanki do umorzenia należności. Natomiast możliwym by było zawarcie układu ratalnego na korzystnych dla zobowiązanego warunkach.
P.S. złożył w dniu 22 października 2010r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie ciążących na nim należności z tytułu nieopłaconych składek.
W uzasadnieniu zarzucił decyzji z "[...]" nie uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy i przyjęcie innych ocen niż w decyzji z 8 sierpnia 2008r., którą umorzono mu zaległości za okres do końca grudnia 1998r. Nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż byłoby to jednoznaczne z pozbawieniem go możliwości leczenia i zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Na skromne życie ma 200zł. miesięcznie, nie może zatem płacić żadnych rat. Z uwagi zaś na stan zdrowia i wiek nie może podjąć pracy. Dodatkową okolicznością utrudniającą jakiekolwiek zatrudnienie jest fakt posiadania pewnej liczby niespłaconych wierzycieli i "wilczy bilet" na rynku pracy w G. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" stwierdził, że w sytuacji strony nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, określone w ustawie ani w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r.
Podkreślił, że przedsiębiorcy samodzielnie muszą ponosić ciężar prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym zobowiązani są do opłacenia należności z tytułu składek w wyznaczonym ustawowym terminie płatności, niezależnie od przyczyn uniemożliwiających spełnienie takiego obowiązku. Z kolei przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nakładają na Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązek dochodzenia w trybie przymusowym składek nie uregulowanych w terminie do momentu całkowitego pokrycia zadłużenia. Przez okres uprawniający Zakład Ubezpieczeń Społecznych do dochodzenia należności istnieje więc ustawowy obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do wyegzekwowania powstałego zadłużenia z tytułu składek. Organ podkreślił, że zła sytuacja materialna wnioskodawcy oraz brak środków na pokrycie zadłużenia nie przesądza o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku. W szczególności umorzenie należności za pewien okres, nie zobowiązuje Zakładu do umorzenia należności za inny okres.
Organ uznał, iż niewystarczającym jest dążenie strony do innej oceny tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznawania przez ten Organ w postępowaniu zakończonym decyzją. W jego ocenie brak jest też podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem decyzji przemawiają okoliczności wskazane przez wnioskodawcę we wniosku. Rolą Państwa jest zapewnienie, by pod względem obciążeń zobowiązaniami publicznymi stworzyć równe dla wszystkich warunki i zasady prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast o istnieniu którejkolwiek z wymienionych przesłanek warunkujących umorzenie zadłużenia zawsze decyduje nie subiektywne przekonanie płatnika, a kryteria obiektywne ustalone zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.
P.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w której wniósł o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W uzasadnieniu skargi powołał się na okoliczność pozostawania w takiej samej a nawet gorszej sytuacji majątkowej i zdrowotnej od tej, która stanowiła podstawę umorzenia składek ZUS do końca 1998r. Wywodził, że w świetle prawa ten sam organ nie powinien wydawać odmiennych decyzji, gdy kryteria i przesłanki nie uległy zmianie. Następnie skarżący podniósł, że na skutek egzekucji jego budżet miesięczny został uszczuplony o ok. 200 zł. Spowodowało to konieczność korzystania z pomocy Caritas- w zakresie żywności, odzieży i obuwia. Mimo pozostawania w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy nie otrzymał dotychczas żadnych ofert pracy. Ściąganie ok. 200zł. ze skromnego świadczenia rentowego wpędza skarżącego w skrajne ubóstwo, zatem twierdzenie ZUS, że zaległości są ściągalne jest nieuzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2011r. skarżący, polemizując ze stanowiskiem ZUS przedstawionym w odpowiedzi na skargę ponownie wskazał, że egzekwowanie zaległych składek pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Na potwierdzenie powyższego przedstawił kserokopię zaświadczenia z dnia 7.02.2011r. wystawionego przez proboszcza Parafii "[...]" w G. o korzystaniu z pomocy żywnościowej udzielanej przez Caritas tej parafii. Ponadto przedstawił kserokopię zaświadczenia z dnia 4.02.2011r. wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy, iż od 1.01.2011r. jest zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy, na okoliczność argumentacji o braku możliwości zatrudnienia, mimo podjętych starań.
Skarżący wyraził przekonanie, że w jego sytuacji wystąpiły przesłanki do umorzenia należności. Powołał się ponownie na wcześniejszą decyzję ZUS oraz na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 10.02.2011 sygn. akt I SA/Ol 1842/10, w którym Sąd uwzględnił jego identyczną skargę, dotyczącą innego okresu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zasady i tryb sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej w skrócie: p.p.s.a.
Zgodnie z przepisami powołanej ustawy sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sprawy merytorycznie tj. w sposób załatwiający sprawę administracyjną co do jej istoty, albowiem o uprawnieniach bądź obowiązkach stron postępowania, wynikających z przepisów prawa materialnego, rozstrzygają organy administracyjne. Rozstrzygając natomiast skargę na decyzję Sąd może uchylić tę decyzję gdy stwierdzi, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym należy, ze stosownie do art. 133 oraz art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonuje oceny decyzji na podstawie akt sprawy, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, nie będąc przy tym związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu "[...]" (doręczona w dniu 20.12.2010r.) zatem przy jej ocenie Sąd nie może brać pod uwagę dokumentów stwierdzających zdarzenia zaistniałe po tej dacie.
Dokonując oceny decyzji z punktu widzenia podstaw prawnych Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które uzasadniałyby jej uchylenie.
W odniesieniu do należności objętych wnioskiem strony, w stanie faktycznym sprawy Prezes ZUS przytaczając przesłanki umorzenia, wskazane w art. 28 ust 2 i 3 u.s.u.s. stwierdził zasadnie, że nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Natomiast analizując sprawę w oparciu o przesłanki wskazane w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) uznał, że trudna sytuacja skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia wniosku, gdyż ani wiek ani stan zdrowia nie uniemożliwia mu podjęcie pracy.
Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzje w kwestii udzielania ulg w płatnościach z tytułu obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przesłanek określonych w powołanym rozporządzeniu nie obliguje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia zaległości, a jedynie daje taką możliwość.
Sąd nie znalazł powodu, aby uznać za błędną ocenę Organu rentowego, iż skarżący mógłby podjąć pracę, co umożliwiłoby podniesienie poziomu życia jak i regulowanie należności w ratach. Potwierdza to niejako sam skarżący informując o zarejestrowaniu się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia. Oceny tej nie zmienia sytuacja zdrowotna skarżącego, który nie wykazał, że dysponuje orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, na poparcie wpływu choroby na możliwości zarobkowe.
Nie przekracza zatem ram uznania administracyjnego ocena Organu rentowego, iż skarżący nie wykazał, że nie posiada zdolności regulowania zobowiązań, których opłacenie wpłynęłoby negatywnie na jego sytuację życiową. Dodać należy, iż płacenie składek na własne ubezpieczenie społeczne jest poparte przymusem państwowym z uwagi na to, że to na Państwie ciąży obowiązek zagwarantowania każdemu ubezpieczonemu odpowiednich świadczeń w przypadku utraty zdrowia czy sił do pracy na skutek wieku. Należy przy tym podkreślić, że z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie uiszczał należnych składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej przez dłuższy okres. Część należności uległa przedawnieniu, natomiast część została umorzona na wniosek skarżącego.
Sąd w pełni podziela stanowisko Zakładu, że decyzja o morzeniu części należności (za pewien okres) nie oznacza w żadnym wypadku konieczności powielania takiego samego rozstrzygnięcia w odniesieniu do pozostałej części.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.