Uzasadnienie
Pismem datowanym na "[...]". i w tym dniu nadanym w placówce pocztowej, F. W. (dalej Skarżący) wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 20 sierpnia 2020r. o sygnaturze akt I SA/Ol 379/20. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 21 września 2020r.
Skarżący wskazywał, że objęty wnioskiem o wznowienie wyrok z 20 sierpnia 2020r. wydany został z rażącym naruszeniem prawa i pod nieobecność strony skarżącej. O wydaniu wyroku F. W. dowiedział się 19 stycznia 2021 roku z pisma WSA z dnia 15 stycznia 2021 r. W treści wniosku Skarżący wywodził, że rozprawa poprzedzająca wydanie wyroku przeprowadzona została pod jego nieobecność, w ukryciu.
Skarżący powołując się na art. 29 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych wniósł o:
- - włączenie z urzędu Rzecznika Dyscyplinarnego do obowiązkowego uczestnictwa w procesie
- - włączenie do obowiązkowego udziału w rozpoznaniu skargi
- - organu l-ej instancji Wójta Gminy S. A. K.
- - organu II-ej instancji Przewodniczącego Samorządowego Kolegium Odwoławczego
- - powołanie niezależnej Komisji do nadzoru postępowania wznawianej sprawy
- - powołanie zwiększonego składu orzekającego
- - obowiązkowe rejestrowanie przebiegu rozprawy urządzeniem rejestrującym.
Skarżący żądał również przeprowadzenia dowodów:
- - z wizji lokalnych nieruchomości objętych podatkiem
- - z akt sprawy.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący formułował przede wszystkim argumenty natury polemicznej wskazując na złą wolę poszczególnych członków składu orzekającego. Podnosił także, że wyrok objęty skargą o wznowienia wydany został w wyniku przestępczej działalności tut. Sądu, prowadzącej do zniekształcenia postępowania jak również w oparciu o sfałszowane akta podatkowe.
W dalszej części argumentacji Skarżący wywodził, że w toku rozprawy w dniu 20 sierpnia 2020r. został on wprowadzony w błąd. Jak stwierdził zakomunikowano mu, że rozprawa zostaje odroczona do czasu rozpoznania złożonych wniosków formalnych i dowodowych. Tymczasem Sąd pod jego nieobecność rozstrzygnął sprawę. Skarżący nadmieniał również, że materiał dowodowy w oparciu, o który rozstrzygał sąd, zawierał informacje nieprawdziwe, jak również sfałszowane dokumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 20 sierpnia 2020r. o sygnaturze akt I SA/Ol 379/20.
Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadkach zaistnienia ustawowych przyczyn wznowienia. Skarga o wznowienie postępowania jest środkiem obalania prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych, ściśle określonych wypadkach. Podstawy skargi o wznowienie zostały wyliczone taksatywnie w przepisach art. 271-273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. poz. 2325; dalej "p.p.s.a."), co oznacza, że w takim postępowaniu nie są rozpoznawane zarzuty poza zakresem ustawowych podstaw wznowienia.
Warunkiem możliwości rozpatrywania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jak wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a., jest wniesienie skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych warunków powoduje, że rozpatrywanie skargi o wznowienie jest niemożliwe i skutkuje jej odrzuceniem. Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków formalnoprawnych umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada jeszcze trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania. To wstępne badanie skargi co do zasady odbywa się na posiedzeniu niejawnym, ale może być też połączone z rozpoznaniem sprawy. W takiej sytuacji stosownie do art. 280 p.p.s.a. sąd wyznaczając rozprawę, na rozprawie bada dopuszczalność wznowienia, może przy tym uczynić to w dwojaki sposób, czyli traktując tę kwestię odrębnie jako pewnego rodzaju samodzielne postępowanie, po zakończeniu którego albo odrzuca skargę, albo przystępuje do badania sprawy, albo łącząc badanie dopuszczalności wznowienia z badaniem istoty sprawy. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. II OSK 2577/12).
W sprawie niniejszej, w ocenie Sądu, skarżący uczynił formalnie zadość wymogom z art. 279 p.p.s.a., stąd brak było podstaw do odrzucenia skargi na mocy art. 280 § 1 p.p.s.a. oraz na mocy art. 281 p.p.s.a., gdyż z treści argumentacji skarżącego wynika, ze skargę oparł on na przepisach art. 273 § 1 p.p.s.a. wskazując na przestępstwa mające wpływ na rozstrzygniecie sprawy jak również art. 271 pkt. 2 wskazując na brak swojego uczestnictwa w części rozprawy i zatajenie przez Sąd wydania wyroku. Termin określony w art. 277 p.p.s.a. na złożenie skargi o wznowienie postępowania został również dochowany.
Przepis art. 271 pkt. 2 wskazuje, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowej.
Przepis art. 273 p.p.s.a. wymienia z kolei następujące przesłanki restytucyjne: "§ 1. Można żądać wznowienia na tej podstawie, że:
- 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym;
- 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa.
§ 2. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
§ 3. Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy."
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wymieniona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka wznowieniowa nie dotyczy każdej sytuacji, z powodu której strona "była pozbawiona możliwości działania", bowiem ustawodawca wyraźnie ogranicza jej zasięg, stanowiąc w tym przepisie, że pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem "naruszenia przepisów prawa", które odnosi się do naruszenia prawa procesowego przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie.
Trudno zatem uznać w świetle powyższej regulacji, że skarżący został pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu sądowym, zakończonym orzeczeniem Sądu z 20 sierpnia 2020r. o sygnaturze akt I SA/Ol 379/20. Został on bowiem poinformowany o wyznaczonej na dzień 20 sierpnia 2020r. rozprawie w dniu 17 lipca 2020, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia (k. 34 akt I SA/Ol 379/20). Skarżący w rozprawie uczestniczył, co wynika z protokołu rozprawy (k. 38). Jednocześnie w protokole rozprawy z dnia 20 sierpnia 2020r. wyraźnie odnotowano, że Skarżący, po zgłoszeniu szeregu wniosków formalnych i uwag dotyczących działania Sądu opuścił salę rozpraw. Brak jakiejkolwiek dodatkowej wzmianki o usunięciu skarżącego z Sali nakazuje przyjąć, ze uczynił to dobrowolnie.
Po naradzie, sąd rozpoznał zgłoszone na rozprawie przez Skarżącego wnioski i ogłosił w tym zakresie postanowienie. Skarżący w tej części rozprawy już nie uczestniczył nie tamowało to jednak dalszego procedowania sprawy i wydaniem wyroku włącznie. Fakt, że skarżący nie oczekiwał na rozstrzygnięcie Sądu co do zgłoszonych wniosków, a co za tym idzie nie czekał na dalszy bieg sprawy i w kolejnych dniach po rozprawie nie próbował ustalić treści rozstrzygnięcia, nie może być interpretowany jako okoliczność odpowiadająca hipotezie przepisu art. 271 pkt. 2 p.p.s.a. Samo wskazanie przez Skarżącego, że był przekonany o odroczeniu rozprawy nie może być wystarczającym argumentem, dla przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki art. 271 pkt. 2 p.p.s.a. Ponadto działająca z zachowaniem wymogów staranności strona, nie mając pewności czy i na jaki termin zostało odroczone posiedzenie winna strać się sprawę wyjaśnić. Skarżący nie podjął zaś żadnych działań w kierunku dowiedzenia się jak zakończyła się rozprawa.
O pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny leżącej poza osobą strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków w dalszym postępowaniu w trybie instancyjnym. W przedmiotowej sprawie, takie okoliczności nie miały miejsca.
Odnosząc się do argumentów skarżącego dotyczących naruszeń prawa jakie towarzyszyły postępowaniu i faktu oparcia rozstrzygnięcia o ewentualne sfałszowane dokumenty wskazać należy, ze zarzuty te nie mają podstaw. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sposób sformułowania argumentacji i zarzutów przez Skarżącego ma charakter w dużej mierze polemiczny i opiera się na wyartykułowaniu jego negatywnej opinii o tut. Sadzie, poszczególnych sędziach jak i całym wymiarze sprawiedliwości. Skarżący czyni gołosłowne zarzuty dotyczące prawidłowości postępowania sądowego, nie popierając ich wskazaniem żadnych dowodów. Nie skonkretyzował on w istocie swoich zarzutów, ani nie wskazał na konkretne naruszenia prawa lub okoliczności jakie mogły by zostać zakwalifikowane jako odpowiadające przesłankom z art. 271 lub 273 p.p.s.a. Skarżący w istocie wskazał jedynie na "przestępczą działalność skorumpowanych sędziów Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie".
Wskazano co prawda na art. 271 pkt.2, art. 237 §1 pkt.1 i art. 231 § 1 Kodeksu karnego, lecz w żaden sposób nie wykazano, by popełnienie przestępstw zostało potwierdzone lub chociażby, by prowadzone było postępowanie dotyczące tego rodzaju czynów. Nie wskazano również na żadne okoliczności faktyczne związane z działaniami sędziów WSA w Olsztynie, które wypełniałyby znamiona przestępstwa.
Jak wskazuje NSA w wyroku z 11 maja 2010r. (sygn. akt II FSK 1562/08 dostępny w CBOSA) możliwość skutecznego wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co do zasady, została przez ustawodawcę uzależniona od konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 274 p.p.s.a.). Taki wyrok może natomiast zapaść po przeprowadzeniu postępowania w sprawie karnej. Tylko wyjątkowo wznowienie postępowania z powodu przestępstwa może nastąpić bez konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym, a może to mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 in fine p.p.s.a.). Między innymi, postępowanie karne nie może być wszczęte z powodu śmierci sprawcy, bądź innej niemożności pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, przy czym taką trwałą przeszkodą nie jest status sędziego.
Postępowanie karne w stosunku do sędziego może być bowiem wszczęte po uprzednim wydaniu zezwolenia przez właściwy sąd dyscyplinarny. Z kolei przykładem innej, niż brak dowodów przyczyny umorzenia postępowania karnego może być ustawowy akt amnestii.
W tej sprawie wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie wykazał istnienia prawomocnego wyroku sądu karnego, który potwierdzałby jego zarzuty dotyczące uzyskania wspomnianego wyroku WSA w Olsztynie z 20 sierpnia 2020r. za pomocą przestępstwa. Nie wykazał też, że nie może być wszczęte postępowanie karne, bądź że takie postępowanie zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W istocie cała argumentacja skargi o wznowienie postępowania sądowego jest polemiką z wyrokiem WSA w Olsztynie. Samo niezadowolenie skarżącego z treści tego wyroku nie może jednak uzasadniać wznowienia postępowania sądowoadministarcyjnego w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Odnosząc się zaś do argumentacji skarżącego odnoszącej się do przesłanki z art. 273 §1 pkt.1 wskazać należy, że podstawą żądania (wznowienia postępowania) musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2008 r. (sygn. akt I OSK 1984/06, LEX nr 453473) z treści art. 273 § 1 w zw. z art. 274 p.p.s.a. wynika, że wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego można żądać wyłącznie wtedy, gdy wystąpienie przesłanek z pierwszego z wymienionych przepisów zostało ustalone prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego.
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2005 r. (sygn. akt II GSK 90/05, LEX nr 1324377) wskazując, że nie stanowi podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 273 § 1 p.p.s.a., subiektywne przekonanie strony o podrobieniu czy przerobieniu dokumentu.
W niniejszej sprawie skarżący powołał się na fakt wydania wyroku w oparciu o fałszywe – podrobione dokumenty. Nie skonkretyzował on jednak w żaden sposób powyższego zarzutu, ani nawet nie wskazał na konkretne dokumenty których autentyczność podważa. Przy czym wyjaśnić Skarżącemu należy, że jak wynika z akt sprawy I SA/Ol 379/20 akta organu podatkowego były przedmiotem oceny przez sąd orzekający w sprawie objętej wnioskiem o wznowienie, który nie podważył ich autentyczności. Jak jednak wskazano wyżej, skarga o wznowienie postępowania nie stanowi kolejnego środka zaskarżenia. Sąd nie jest więc uprawniony do ponownego rozpoznania sprawy w przypadku, gdy nie zaszły podstawy wznowieniowe.
Wskazać również należy, że zawarte w skardze o wznowienie żądania dotyczące powołanie niezależnej Komisji do nadzoru postępowania wznawianej sprawy jak również powołanie zwiększonego składu orzekającego, włączenie z wezwaniem urzędu Rzecznika Dyscyplinarnego do obowiązkowego uczestnictwa w procesie nie znajdują podstaw prawnych i nie mogły być uwzględnione przez skład orzekający w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania.