Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006 r. (IV SA/Wa 197/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. i I. L. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r. 6 II SA3817/03.
W uzasadnieniu wskazano, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r. oddalono skargę I. i K. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów, w której kwestionowali oni wydzielenie z działki nr ew. [...] działek nr ew. [...],[...] i [...]. Sąd w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził m.in., że zmiany wprowadzono na wniosek z dnia 29 grudnia 1999 r. ówczesnego użytkownika wieczystego – [...] Fabryki [...] SA w upadłości.
Składający skargę o wznowienie postępowania powołali się na to, że dniu 2 stycznia 2006 r. wydano im uwierzytelniony odpis zgłoszenia syndyka [...] Fabryki [...] SA w upadłości z dnia 29 grudnia 1999 r., z którego nie wynika, aby Spółka wnosiła o podział działki. Wobec tego organy administracji z naruszeniem art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wprowadziły do ewidencji gruntów podział działki nr ew. [...] bez zgody użytkownika wieczystego. W odrębnym piśmie skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie karne dotyczące domniemanego sfałszowania podpisu Syndyka [...] Fabryki [...] SA w upadłości pod zgłoszeniem z dnia 29 grudnia 1999 r. Na rozprawie skarżący nie wykluczył, że dokument znajdujący się aktach administracyjnych na podstawie, którego orzekał Sąd w sprawie 6 II SA 3817/03 nie jest tożsamy z dokumentem zawartym obecnie w aktach administracyjnych, skoro wówczas uznano, że mógł on stanowić podstawę do wprowadzenia w ewidencji gruntów podziału nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę o wznowienie postępowania stwierdzono, że w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki wznowienia postępowania, na które powołano się w skardze – art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Jak bowiem wynika z uzasadnienia wyroku sygn. akt 6 II SA 3817/03 wniosek z 29 grudnia 1999 r. znajdował się w aktach administracyjnych i był znany Sądowi. Znany był on również skarżącym, którzy zapoznawali się z aktami sprawy, a ponadto jest tożsamy z uwierzytelniona kopią dokumentu przedłożona przy skardze o wznowienie postępowania. Z tego powodu nie można uznać, iż treść tego zgłoszenia stanowi okoliczność faktyczną lub środek dowodowy wykryty, a wiec nieznany w toku poprzedniego postępowania Sądowi czy stronie. Domysły skarżącego, co do braku tożsamości tego dokumentu z tym, który zwarty był w aktach w trakcie wydawania prawomocnego wyroku Sądu nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania sądowego.
Jest to faktycznie ocena, co do meritum prawomocnego orzeczenia, która nie jest dopuszczalna jako przesłanka wznowienia. Sąd niewykluczył, że wyrok mógł być oparty na innym dokumencie niż ten, który zawarty jest obecnie w aktach – przesłanka z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kwestie te mogą być wyjaśnione wyłącznie w postępowaniu karnym. W świetle art. 274 p.p.s.a. domniemanie popełnienia przestępstwa nie może stanowić przesłanki wznowienia postępowania. Skoro z powodu przestępstwa można żądać wznowienia postępowania tylko przy zachowaniu warunków wskazanych w art. 274 p.p.s.a. żądanie wniesione mimo niedopełnienia tych warunków nie może być skuteczne, a więc nie może prowadzić do wszczęcia postępowania i jego zawieszenia na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku K. L. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a które polegało na tym, że:
- - Sąd uznał wbrew art. 273 § 2 p.p.s.a. że nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, mimo że skarżąca przedstawiła dowody, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu;
- - Sąd wbrew art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie zawiesił postępowania, mimo że ujawniono czyn, którego ustalenie w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygniecie sprawy, a który polegał na sfałszowaniu zgłoszenia Syndyka [...] Fabryki [...] SA w upadłości;
- - Sąd wbrew art. 131 p.p.s.a rozstrzygnął wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania pismem z dnia 9 czerwca 2006 r., a nie postanowieniem.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że dowodem z art. 273 § 2 p.p.s.a. jest uwierzytelniona kserokopia zgłoszenia z dnia 29 grudnia 1999 r. Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2004 r. wynika, że w dacie orzekania w aktach sądowych znajdował się wniosek Syndyka o dokonanie podziału nieruchomości, ponieważ na taki wniosek powołał się Sąd w uzasadnieniu tego wyroku. Gdyby Sąd posiadał w dacie orzekania oba dokumenty z tej samej daty to najprawdopodobniej treść rozstrzygnięcia byłaby inna.
Sąd odmawiając zawieszenia postępowania naruszył art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia ponieważ, zamyka skarżącej nawet w przypadku korzystnego dla niej rozstrzygnięcia postępowania karnego do wznowienia postępowania.
Rozstrzygniecie wniosku o zwieszenia postępowania pismem a nie postanowieniem naruszyło przepisy art. 131 i 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uniemożliwiając skarżącej jego zaskarżenie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniesiona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona.
W oparciu o przepis art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przesłanka ta w sposób oczywisty nie mogła mieć miejsca w rozpoznawanej sprawie. Żądający wznowienia postępowania upatrują jej wystąpienia, jak się wydaje, w podejrzeniu, iż skoro uwierzytelniona kserokopia zgłoszenia Syndyka [...] Fabryki [...] SA w upadłości z dnia 29 grudnia 1999 r., którą załączyli do tego żądania, nie zawiera wniosku o podział działki nr ewid. [...], to ponieważ organy administracji takiego podziału dokonały, a Sąd podział ten zaaprobował oddalając w dniu 20 grudnia 2004 r. skargę na te decyzje, to ich zdaniem w aktach administracyjnych tego postępowania owo zgłoszenie musiało mieć inną treść. Zaprezentowany tok rozumowana nie jest więc oparty na żadnych okolicznościach faktycznych ani środkach dowodowych, w rozumieniu powołanego przepisu art. 273 § 2 p.p.s.a., a na pewnym procesie myślowym, w którym podstawowe miejsce zajmuje domniemanie fałszerstwa owego zgłoszenia z 29 grudnia 1999 r. Należy przy tym zauważyć, że jeżeli podejrzenie składającego skargę kasacyjną potwierdziłoby się zostałaby spełniona przesłanka wznowienia z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a – orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym.
O owym podrobieniu czy przerobieniu dokumentu mogą orzekać zaś wyłącznie powołane do tego organy. Z treści zaś art. 273 § 1 w zw. z art. 274 p.p.s.a. wynika zaś, że wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego można żądać wyłącznie wtedy, gdy wystąpienie przesłanek z pierwszego z wymienionych przepisów zostało ustalone prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż bark dowodów – J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, Komentarz, s. 645; por. też postanowienie NSA z 7 czerwca 2005, II GSK 90/05. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną aprobuje powołane stanowisko. Trzeba więc stwierdzić, że art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, iż podstawą żądania musi być dokument podrobiony lub przerobiony, a fakt ten musi być w chwili składania skargi o wznowienie prawomocnie stwierdzony przez właściwy organ po przeprowadzeniu postępowania karnego.
Złożenie takiej skargi przed prawomocnym stwierdzeniem owego fałszerstwa jest więc przedwczesne. W rezultacie skoro w dacie składania skargi o wznowienie musi istnieć prawomocne potwierdzenie podrobienia lub przerobienia dokumentu nie jest również dopuszczalne zawieszenie wznowionego postępowania w oczekiwaniu na takie prawomocne orzeczenie właściwego organu w przedmiocie popełnienia wskazanego przestępstwa dotyczącego podrobienia lub przerobienia zgłoszenia z 29 grudnia 1999 r.
Z podanych wyżej względów, dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej nie posiadają usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 174 § 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście trzeba rozpoznać zarzut naruszenia art. 131 p.p.s.a. przez rozstrzygnięcie wniosku o zawieszenie postępowania pismem, a nie postanowieniem. W art. 194 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ustawodawca dopuścił możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie, którego przedmiotem jest zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania. W związku z takim sformułowaniem tego punktu przyjąć należy, że zwrot "zawieszenie postępowania" oznacza, że ustawodawca dopuścił możliwość zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia, mocą, którego Sąd zawiesza postępowanie na podstawie którejkolwiek z przyczyn określonych w art. 124-126 p.p.s.a. Poza hipotezą tego przepisu pozostało więc postanowienie, którego przedmiotem jest odmowa zawieszenia postępowania.
Za takim rozumieniem art. 194 § 1 pkt 3 przemawia przede wszystkim wykładnia językowa. Na gruncie języka polskiego czasownik "zawiesić" oznacza m.in. wstrzymać działalność instytucji, przerwać na pewien czas oficjalne działanie (Uniwersalny słownik języka polskiego, pod. red. S. Dubisza, t. 4, s. 914, PWN Warszawa). Na gruncie badanego przepisu przyjąć więc należy, że w pojęciu "zawieszenia postępowania" mieści się tylko rozstrzygnięcie powodujące przerwanie toku postępowania, co oznacza w jego ramach przerwanie działań Sądu, aż do czasu jego podjęcia lub umorzenia.
Tym samym zwrotu tego nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem, które nie doprowadzą do zawieszenia postępowania, czyli postanowieniem o odmowie zawieszenia postępowania. Ten sam czasownik nie może bowiem jednocześnie oznaczać dokonania czynności procesowej i zarazem odmowy jej dokonania. Także więc ten zarzut skargi kasacyjnej nie może zostać uwzględniony.
Składająca skargę kasacyjną w dniu 10 stycznia 2008 r. nadesłała do Sądu kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział [...] z dnia [...] października 2007 r., sygn. akt [...], w którym Sąd uchylił postanowienia Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej W. [...] o umorzeniu śledztwa i przekazał sprawę do dalszego prowadzenia. Można zauważyć, że w przypadku, gdyby to śledztwo doprowadziło do prawomocnego wykazania wspomnianego fałszerstwa w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. może nastąpić wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów. Decyzje zaś podjęte w tym postępowaniu będą podlegały zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.