Uzasadnienie
Sł. K. wnioskiem z dnia 12 marca 2009r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego.
Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku dochodach oraz z przedłożonych przez niego dokumentów źródłowych wynika, iż jedynym dochodem wnioskodawcy jest renta z tytułu niezdolności do pracy, która po potrąceniu alimentów w kwocie 470 zł, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz podatku wynosi netto 318,05 zł. Skarżący utrzymuje się z renty i pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Innych dochodów wnioskodawca nie posiada. Zamieszkuje na stancji o powierzchni ok. 12 m2 i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak i ruchomego, zasobów pieniężnych, przedmiotów o znacznej wartości. Wnioskodawca ma orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności, jest całkowicie niezdolny do pracy do 30.11.2009r. Na zakup leków oraz opłacenie stancji otrzymuje regularne zasiłki celowe z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Nadto oświadczył, że kwotę 318,05 zł w całości wydatkuje na bieżące utrzymanie podobnie jak kwotę 181,12 zł. Do wniosku załączył decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznające: świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 754 zł (na leki w wys. 654 zł, zakup biletu PKP w wysokości 100 zł), zasiłku celowego w wysokości 2.700 zł na dofinansowanie stancji w wysokości 450 zł miesięcznie za okres od stycznia do czerwca 2009r., zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w wysokości 181,12 zł miesięcznie na okres od 01.01.2009r. do 30.06.2009r. Nadto przedłożył zawiadomienie Miejskiego Urzędu Pracy o wyłączeniu karty rejestracyjnej z ewidencji prowadzonej przez Urząd.
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzyma koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego
Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o pomoc w całkowitym zakresie, strona musi wykazać, że nie posiada żadnych środków na obronę swoich interesów przed sądem.
W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przemawia za tym analiza sytuacji materialnej przedstawiona we wniosku PPF, a także analiza przedłożonych dokumentów źródłowych. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika bowiem, że otrzymywane przez niego świadczenie rentowe nie jest wysokie (318,05 zł), jednakże większość swoich potrzeb zaspokaja poprzez różne formy dofinansowania. Korzysta ze stałej pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który opłaca jego potrzeby w zakresie mieszkania, lekarstw oraz częściowo wyżywienia, środków czystości, itp. Kwota stałej przyznawanej co miesiąc pomocy z tego tytułu wynosi 631 zł nie licząc zasiłku celowego na zakup leków w granicach ok. 350 zł miesięcznie.
Biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżącego poniesienie w takiej sytuacji pełnych kosztów postępowania nie obyłoby się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego, a zatem zachodzi w sprawie konieczność zwolnienia go od tychże kosztów.
Brak jest natomiast, zdaniem rozpoznającego wniosek, przesłanek do przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika - doradcy podatkowego czego żądał skarżący. Jak wyżej zaznaczono - prawo pomocy w zakresie całkowitym udzielane jest, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem skarżący uzyskuje stałe dochody, w postaci renty oraz zasiłków z opieki społecznej. Tym samym skarżący ma zaspokojonych większość potrzeb, które z reguły powszechnie ponoszą obywatele.
Zauważyć należy, iż łączna suma uzyskiwanych przez skarżącego świadczeń wynosi około 1299 zł netto miesięcznie na jedną osobę. Nadmienić należy, iż wysokość tej kwoty przekracza wysokość zarówno najniższego miesięcznego wynagrodzenia w 2009r tj. kwotę 1276 zł brutto (por. Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009r. - M.P z dnia 25 lipca 2008r.) jak również wysokość najniższej miesięcznej emerytury w wysokości 636,29 zł brutto miesięcznie (por. Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent, M.P. z dnia 14 marca 2008 r.).
Tym samym stwierdzić należy, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, jest wyższa od dochodów części obywateli, niejednokrotnie mających na swoim utrzymaniu inne osoby. Uzyskiwanie stałych dochodów w postaci renty oraz zasiłków z pomocy społecznej (w wysokości jak wyżej) nie przemawia za uznaniem, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący posiada bowiem stałe dochody w postaci renty i zasiłku z tytułu niepełnosprawności w wysokości łącznej 499,05 zł. Z kwoty tej może ponieść choćby częściowe koszty postępowania sądowego zwłaszcza, że koszty związane z zakupem leków, opłatą za stancję opłacane są z budżetu państwa.
Ponadto wskazać należy, iż zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych i przyczyn braku środków pieniężnych na opłacenie niezbędnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek strony w tym zakresie stwierdzić należy, że skarżący ma przyznane świadczenie rentowe w wysokości 927,07 zł miesięcznie, z którego to potrącane jest świadczenie alimentacyjne w wysokości 476,48 zł miesięcznie.
Zatem na obecną sytuację materialną skarżącego wpływ miał również fakt nie wywiązywania się z ciążącego na stronie obowiązku alimentacyjnego w przeszłości. Takie postępowanie skarżącego nie może obecnie w ocenie orzekającego powodować, że wszelkie koszty postępowania (te obowiązkowe w postaci np. wpisu od skargi, który w przedmiotowej sprawie wynosi 3.810 zł i ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej jaki i nie obowiązkowe koszty na etapie postępowania przed sądem I instancji w postaci opłacenia profesjonalnego pełnomocnika) będą opłacane z budżetu państwa.
Dodatkowo argumentując odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazać należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Złożona przez stronę skarga ma dla sądu wyłącznie charakter niewiążącej informacji na temat wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu. Sąd I instancji, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Co ważne przepis art. 6 p.p.s.a. zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony.
Jak już wskazywano wyżej instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w wyjątkowych uzasadnionych przypadkach. Podstawowym jej celem jest zagwarantowanie stronie prawa do sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Jednocześnie stanowi ona formę dofinansowania z budżetu państwa przez co jej udzielenie winno być ważone również z uwzględnieniem aspektu ochrony przed nadmiernym wydatkowaniem środków publicznych. W tym właśnie kontekście należy rozpatrywać kwestię reprezentacji przez fachowego pełnomocnika, mając jednocześnie na uwadze zagwarantowanie stronie prawa do procesu poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Reasumując powyższe zważania, stwierdzić należy, iż brak jest przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W okolicznościach niniejszej sprawy - co najistotniejsze - skoro skarżący został zwolniony od kosztów sądowych, sprawie nadany zostanie dalszy bieg.
W związku z tym na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.